Pakistan'da Bitcoin(BTC) birikimi değil, ruhsat sistemi öne çıktı

Pakistan'ın Bitcoin(BTC) rezervi planı, büyük çaplı yeni alımlardan çok, devletin elinde bulunan dijital varlıkların hangi yasal çerçevede saklanıp yönetileceği sorusuna odaklanıyor. Devlet cüzdanı, işletme ruhsatlandırması, tokenizasyon değerlendirmesi ve şeriat yorumu bir arada ilerleyen bir düzenleme sürecine işaret ediyor.

Pakistan Sanal Varlık Düzenleme Otoritesi (Pakistan Virtual Assets Regulatory Authority - PVARA) Başkanı Bilal Bin Saqib, 29 Mayıs 2025'te (yerel saatle) ABD'nin Las Vegas kentinde düzenlenen Bitcoin Vegas 2025 etkinliğinde devlet öncülüğünde bir 'Stratejik Bitcoin Rezervi' planını duyurdu. Pakistan resmi haber ajansı APP, Saqib'in ulusal bir Bitcoin cüzdanı oluşturulacağını ve devletin elinde saklanan dijital varlıkların satış ya da spekülasyon amacıyla değil, rezerv varlığı olarak tutulacağını açıkladığını aktardı.

O dönem paylaşılan bilgilerde rezervin büyüklüğüne ya da yeni alımların nereden finanse edileceğine dair bir rakam yer almadı. Saqib aynı sahnede, birinci aşamada 2 bin megavatlık fazla elektrik kapasitesinin Bitcoin madenciliği ve yapay zeka veri merkezlerine ayrıldığını belirtti. Bu adım, devlet bütçesinden doğrudan Bitcoin(BTC) satın alınmasından ayrı bir uygulama.

Bitcoin rezervi tartışmasının çıkış noktası, devletin zaten elinde bulunan ya da gözetiminde tuttuğu dijital varlıkların uzun vadeli rezerv varlığı olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağı sorusu. Genellikle ulusal rezerv varlıklarında saklama sorumluluğu, muhasebe yöntemi, elden çıkarma yetkisi ve bağımsız denetim standardı birlikte belirlenir. Pakistan'ın planı da fiyat beklentisinden çok, varlığın hukuki statüsünü ve yönetim kurallarını önce netleştirme meselesine yakın duruyor.

Sürecin ağırlığı zamanla düzenleme çerçevesine kaydı. PVARA'nın internet sitesindeki açıklamaya göre Pakistan hükümeti Mart 2026'da (yerel saatle) Sanal Varlıklar Yasası 2026'yı yürürlüğe koydu; bu yasa, sanal varlıkları ve ilgili işletmeleri denetleyen ilk kapsamlı düzenleme niteliği taşıyor. Yasanın merkezinde kara para aklamayla ve terörün finansmanıyla mücadele standartları, sanal varlık hizmet sağlayıcıları (VASP) için ruhsatlandırma ve tüketici koruması yer alıyor.

PVARA, 21'inde (yerel saatle) sanal varlık hizmetlerine ilişkin genel düzenlemeyi ve faaliyet türüne göre ayrılan alt düzenlemeleri yayımladı. Pakistanlı gazete Dawn, mevcut sanal varlık hizmet sağlayıcılarının 5 Eylül'e (yerel saatle) kadar 'itirazsızlık belgesi' (No Objection Certificate - NOC) için başvurması gerektiğini, süreyi kaçıranların faaliyetlerini durdurmak zorunda kalacağını yazdı. Borsalar, saklama hizmeti sunan kuruluşlar, cüzdan sağlayıcıları ve token ihraç eden işletmeler böylece resmi ruhsat sürecinin içine alınmış oluyor.

İtirazsızlık belgesi, asıl ruhsat verilmeden önceki aşamada otoritenin şirketin faaliyetine devam etmesine itiraz etmediğini gösteren bir prosedür. Pakistan'da olduğu gibi önce piyasa oluşup ardından yasa ve denetim çerçevesinin geldiği durumlarda bu belge, işletmeleri elemek ve operasyonel bilgi toplamak için ilk kapı görevi görüyor.

Pakistan'ın sanal varlık hizmet sağlayıcıları için ruhsat sistemi, 5 Eylül'deki NOC başvuru son tarihi öncesinde tam uygulama aşamasına girdi. Bitcoin rezervi tartışması da aynı düzenleme sürecinin üzerinde ilerliyor.

Rezerv tartışması tokenizasyon politikasıyla da kesişiyor. Pakistan Maliye Bakanlığı, 18 Mayıs'ta (yerel saatle) Maliye Bakanı Muhammad Aurangzeb ile Saqib'in devlet tahvillerinin ve Naya Pakistan Sertifikaları'nın tokenizasyonunu görüştüğünü duyurdu. Bakanlık, blok zinciri tabanlı finansal altyapının sermaye piyasasını modernize etmek ve yatırımcı erişimini genişletmek için kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirdiklerini açıkladı.

Tokenizasyon, devlet tahvili ya da hisse senedi gibi geleneksel varlıklara ilişkin hak ilişkilerinin blok zinciri tabanlı kayıtlara taşınması anlamına geliyor. Bitcoin rezervi devletin elindeki varlığın yönetimiyle ilgiliyken, tokenizasyon sermaye piyasası ürünlerinin ihraç ve dağıtım yapısını değiştiren ayrı bir mesele. İki politikanın ortak noktası, dijital varlıkları resmi muhasebe ve denetim çerçevesinin içine almayı hedeflemeleri.

Taraflara göre hesap farklı işliyor. Düzenleyici otorite, ruhsatlandırma ve kara para aklamayla mücadele standartlarıyla piyasayı yönetmeyi hedefliyor. Mevcut borsalar ve saklama hizmeti sunan şirketler ise faaliyetlerini sürdürebilmek için son tarihe kadar NOC başvurusunu tamamlamak zorunda. Yatırımcılar açısından ise rezerv planından çok, fiili ruhsat uygulaması ve saklama standartları daha doğrudan bir etki taşıyor.

Dini yorum ise henüz çözülmemiş bir konu. Reuters'e göre Saqib, Pakistan'ın önde gelen İslami ilim kurumundan spekülatif kripto paralarla varlığa dayalı dijital tokenlar arasında ayrım yapılmasını talep etti. Daha önce söz konusu kurumun verdiği fetva, kripto para tabanlı ödemeleri İslam hukukuna göre uygun görmemişti.

Bu tartışma, Bitcoin(BTC), stabilcoinler ve tokenize edilmiş menkul kıymetlerin aynı kategoride mi yoksa ayrı mı değerlendirileceği sorusuyla doğrudan bağlantılı. Şeriat yorumu sıkı uygulanırsa ödeme amaçlı kripto paralarla yatırım amaçlı tokenların kurumsallaşma hızı birbirinden ayrışabilir. Buna karşılık varlığa dayalı tokenlar ayrı bir kategori olarak kabul edilirse, tokenizasyon politikası Bitcoin rezervinden farklı bir yol izleyebilir.

Bu gelişmenin Kore piyasası için de bir çıkarımı var. Gelişmekte olan bir ülke Bitcoin'i devlet varlığı olarak ele aldığında asıl mesele, alım büyüklüğünden çok saklama, muhasebe, ruhsatlandırma, kara para aklamayla mücadele ve yatırımcı koruması standartlarına kayıyor. Kore'deki yatırımcıların da yabancı bir hükümetin 'Bitcoin rezervi' ifadesini doğrudan büyük çaplı alım sinyali olarak yorumlamak yerine, gerçekte elde tutulan varlığın kapsamını ve uygulama sürecini ayrı değerlendirmesi gerekiyor.

Hong Kong'da 27-28'inde (yerel saatle) düzenlenen Bitcoin Asia 2026'da da Saqib, PVARA Başkanı sıfatıyla konuşmacılar listesinde yer aldı. Pakistan için bir sonraki takip tarihi, mevcut sanal varlık hizmet sağlayıcılarının NOC başvurusu için son gün olan 5 Eylül'de (yerel saatle) olacak.