87,6 milyar dolarlık ek bütçe: İran operasyonu maliyeti Kongre'nin masasında

ABD'de İran'a yönelik askeri operasyonun maliyet tahmini 37,5 milyar dolara (yaklaşık 50,625 trilyon won) yükselirken, Beyaz Saray Kongre'den 87,6 milyar dolarlık (yaklaşık 118,26 trilyon won) ek bütçe talep etti. Savunma harcamalarının nasıl karşılanacağı meselesi, savaş yetkileri ve mali sorumluluk tartışmasına dönüştü.

Beyaz Saray, talep edilen ek bütçenin 67,1 milyar dolarlık (yaklaşık 90,585 trilyon won) kısmının savunma harcamalarına ayrıldığını açıkladı. Bu tutara mühimmat stoklarının yenilenmesi, siber yetenekler ve gizli programlar gibi Pentagon'un öncelikli kalemlerinin de dahil edildiği belirtildi.

Talep, ABD Savunma Bakanlığı'nın İran operasyonunun maliyetini mevcut bütçeyle karşılayabileceğini söylediği bir dönemde geldi. Hem ek bütçeye ihtiyaç duyulduğu hem de mevcut kaynakların yeterli olabileceği yönündeki açıklamalar bir arada gündeme gelince, Kongre'nin inceleme yükü de arttı.

Tartışmanın odağında, Pentagon'un mevcut bütçeyle idare edebileceğini söylerken aynı zamanda ayrı bir ek bütçe talep etmiş olması var. Crypto Briefing'in aktardığına göre, ABD ordusunun İran'a yönelik 'Epic Fury Operasyonu' 28 Şubat civarında başladı ve maliyet tahmini Nisan sonunda 25 milyar dolardan (yaklaşık 33,75 trilyon won), Mayıs ortasında 29 milyar dolara (yaklaşık 39,15 trilyon won), Temmuz sonunda ise 37,5 milyar dolara yükseldi.

Bu 37,5 milyar dolarlık tutar, tüketilen güç ve stokların tamamen yenilenmesi maliyetini yansıtmıyor. ABD Savunma Bakanlığı'nın 2026 Haziran civarında yaklaşık 80 milyar dolarlık (yaklaşık 108 trilyon won) bir takviye bütçe talebinde resmen bulunduğu aktarıldı.

Mühimmat stokları da maliyet tartışmasının bir diğer boyutu. SM-3 füzeleri, Patriot füzeleri, THAAD mühimmatı ve Tomahawk seyir füzelerinin operasyon sürecinde önemli ölçüde azaldığı belirtiliyor. Savaş maliyeti hesaplanırken yalnızca doğrudan operasyon giderleri değil, stok yenileme ve hazırlık seviyesinin geri kazanılması maliyeti de dikkate alınıyor.

Beyaz Saray'ın talep ettiği tutarın Pentagon'a düşen bölümünün büyük kısmının, doğrudan savaş maliyetinden ziyade mühimmat stokları, siber yetenekler ve gizli programlar gibi kalemlerle iç içe geçtiği yönünde değerlendirmeler var. Bu da İran operasyonu maliyeti ile uzun vadeli askeri hazırlık maliyetinin aynı talep içinde birlikte ele alındığı anlamına geliyor.

Ek bütçe, normalde mevcut ana bütçeyle karşılanamayan savaş, afet ya da acil durum harcamaları için Kongre'den ayrıca talep edilen bir usul. Bu talep, 2027 mali yılı için öngörülen yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık (yaklaşık 2025 trilyon won) savunma bütçesinden ayrı olarak değerlendiriliyor.

Kongre'de yalnızca bütçe büyüklüğü değil, operasyon onay süreci de tartışma konusu oldu. İran'a yönelik ek askeri hareketleri sınırlamayı amaçlayan savaş yetkileri kararı görüşmeleriyle çakışınca, ek bütçe incelemesi operasyonun hukuki dayanağına ilişkin bir tartışmaya dönüştü.

Bazı Kongre üyeleri, kendi onayları olmadan operasyonun genişletilmesine karşı çıktı. Ek bütçe oylamasının, sıradan bir harcama onayının ötesine geçip İran operasyonuna siyasi destek verilip verilmeyeceğinin bir turnusol testi haline gelebileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Ek bütçeye temkinli yaklaşan üyeler, savaş maliyeti ve operasyon onayı meselesinin bizzat Kongre tarafından incelenmesi gerektiğini savunuyor. Pentagon'un maliyet hesaplamasının ve paylaştığı bilginin yeterli olup olmadığı da inceleme sürecinde tartışılan konular arasında. Buna karşılık takviye bütçenin gerekli olduğunu söyleyenler, operasyonun sürdürülmesi ve askeri hazırlık seviyesinin korunması gerekçesini öne sürüyor. ABD Savunma Bakanlığı da takviye bütçe onaylanmazsa eğitim faaliyetleri ve genel hazırlık düzeyinde sıkıntı yaşanabileceği uyarısında bulundu.

TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı çevresindeki Orta Doğu güvenlik gerginliğinin petrol fiyatları ve risk iştahı üzerindeki olası etkilerini ele almıştı. Orta Doğu'daki askeri gerilimin ABD maliye politikası ve emtia piyasaları üzerinden risk iştahına yansıyabileceği düşünüldüğünde, bu ek bütçe talebi de benzer bir çerçevede izleniyor.

Bununla birlikte, bu ek bütçe talebinin Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi kripto para fiyatlarına doğrudan bir etkisi ayrı bir veriyle doğrulanmadı. Kongre, Beyaz Saray'ın talebini incelerken savunma harcamalarının kapsamını ve operasyon onayı meselesini birlikte değerlendirecek.