AB, kripto şirketlerine 'merkezi irtibat noktası' zorunluluğunu genişletti

Avrupa Komisyonu, kripto varlık hizmet sağlayıcılarını (CASP) 'merkezi irtibat noktası' sistemine dahil eden bir delege düzenlemeyi 8'inde (yerel saatle) kabul etti. Karara göre üye ülkelerin denetim otoriteleri, sınır ötesi faaliyet gösteren borsalardan yerelde bir irtibat yetkilisi atamalarını isteyebilecek.

AML Intelligence'a göre bu adım, daha önce yalnızca e-para kuruluşları ve ödeme hizmeti sağlayıcıları için uygulanan merkezi irtibat noktası sistemini CASP'lere de taşıyor. Merkezi irtibat noktası, şirket adına yerel kara para aklamayla mücadele ve terörün finansmanının önlenmesi kurallarına uyumu takip eden, denetim otoritelerinin bilgi taleplerine ve denetim işlemlerine yanıt veren bir birim olarak çalışacak.

Düzenleme, AB üyesi bir ülkede merkezi bulunmasa da yerelde ofis, kripto ATM'si veya acente ağı gibi bir faaliyet altyapısına sahip CASP'leri kapsıyor. Üye ülkeler, şirketin yerel faaliyet hacmini ve kara para aklama riskini göz önünde bulundurarak irtibat noktası atanmasını talep edebilecek.

Merkezi irtibat noktası uygulaması, sınır ötesi hizmet sunan şirketlerin yerel denetime uyumunu güçlendirmeyi amaçlıyor. Şirketler bu birim aracılığıyla yerel kurallara uyum sağlayacak ve denetim otoritelerinin belge ile bilgi taleplerine yanıt verecek.

Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA), Nisan 2025'te yayımladığı taslak düzenleyici teknik standartlarda CASP'ler için irtibat noktası atama kriterlerini ve görevlerini ortaya koymuştu. Kurum, sınır ötesi kripto hizmetlerinin yalnızca şirketin kayıtlı olduğu ülkede değil, hizmet sunduğu diğer ülkelerin kara para aklamayla mücadele yükümlülüklerine de tabi olabileceğini belirtmişti.

EBA, kripto ATM'leri gibi yerelde fiziksel altyapı bulunan iş modellerini başlıca örnek olarak gösterdi. Yerel kullanıcılarla doğrudan işlem teması kuran şirketlerin, ülke denetim otoritelerinin doğrulama ve bilgi taleplerine yanıt verebilecek bir kanala ihtiyaç duyduğu belirtildi.

AB'nin fon transferi düzenlemesi 30 Aralık 2024'te yürürlüğe girmişti. Bu değişiklikle birlikte kara para aklamayla mücadele direktifi kapsamında üye ülkeler, başka bir üye ülkede merkezi bulunan CASP'lerden yerel bir merkezi irtibat noktası atamalarını isteyebilir hale gelmişti.

AB mevzuatı, merkezi irtibat noktası aracılığıyla denetim otoritelerine yanıt verme yükümlülüğünü zaten düzenliyor. Komisyonun kabul ettiği yeni delege düzenleme, bu hukuki temeli esas alarak CASP'lerin atanma kriterlerini ve irtibat noktasının işlevlerini somutlaştırıyor.

AB'nin altıncı kara para aklamayla mücadele direktifi, Kara Para Aklamayla Mücadele Otoritesi'nin (AMLA) merkezi irtibat noktası atama kriterlerini ve işlevlerini içeren düzenleyici teknik standart taslağını 10 Temmuz 2026 tarihine kadar hazırlayıp Komisyona sunmasını öngörüyor. Bu süreçte şirketler için atanma koşulları ve irtibat noktasının ayrıntılı rolü netleşecek.

AB'nin kripto şirketlerine yönelik denetimi, yalnızca lisans durumunu doğrulamaktan yerel faaliyet ve denetime uyum sistemlerini incelemeye doğru genişliyor. AB genelinde onaylı CASP sayısındaki artış ile birlikte şirketlerin ülke bazında hizmet kapsamı ve denetim yükümlülükleri de öne çıkan konular arasında yer alıyor.

Yeni uygulama, sınır ötesi hizmet sunan borsalar ile cüzdan ve saklama hizmeti sağlayıcıları için yerel uyum maliyetini artırabilir. Buna karşılık üye ülke denetim otoriteleri açısından, yurt dışında yerleşik şirketlerle doğrudan iletişim kurup ilgili verilere ulaşabilecekleri bir kanal oluşuyor.

Üye ülkeler tüm CASP'lerden topyekûn irtibat yetkilisi atanmasını istemeyecek. Yerel faaliyet biçimi, iş hacmi ve kara para aklama riski gibi ölçütler, atama zorunluluğunun kapsamını belirleyebilecek.

Fiili irtibat yetkilisi atama yükümlülüğünün hangi şirketleri kapsayacağı ve yetkiliden beklenen rolün sınırları, nihai düzenleyici teknik standartlar ile üye ülke denetim otoritelerinin uygulama biçimine göre değişebilir. Bu nedenle şirketlerin kendi durumlarını yerel ofis, ATM ve acente gibi fiziksel faaliyet unsurları üzerinden değerlendirmesi bekleniyor.

Delege düzenleme, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi'nde yayımlanmasının ardından 20 gün sonra yürürlüğe girecek. CASP'ler için merkezi irtibat noktası atama kriterlerinin ve denetim otoritelerinin talep sürecinin nasıl somutlaşacağı bundan sonra izlenecek.