Al Gore: AI veri merkezlerinden çok kontrol kaybı endişesi

Al Gore, yapay zekâ (AI) veri merkezlerinin emisyonlarından ziyade yeni gaz santrallerinin yaygınlaşması ile AI sistemlerinde kontrol ve güvenlik sorunlarının daha ciddi risk oluşturduğunu söyledi. Gore'a göre AI'nin çevresel etkisi yalnızca elektrik tüketimiyle değil, kullanılan enerji kaynakları ve teknolojinin nasıl uygulandığıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Gore, 16'sında TechCrunch'a verdiği röportajda AI veri merkezlerinin toplam emisyonlarının dünya genelindeki düzenli depolama sahalarının emisyonlarının yalnızca bir bölümüne denk geldiğini belirtti. Bu karşılaştırma Gore'un açıklaması olarak aktarıldı; ayrı bir hesaplama yöntemi paylaşılmadı.

Bazı hiper ölçekleyicilerin artan elektrik talebini karşılamak için yeni metan gazı türbinleri kullanmaya başlamasından 'derin endişe' duyduğunu ifade etti. Gore, asıl sorunun AI'nin elektrik tüketiminden çok, yeni gaz santrallerinin fosil yakıtlı üretimi onlarca yıl boyunca kalıcı hâle getirme ihtimali olduğunu söyledi.

Soğutma talebi, elektrik yükünün boyutunu ortaya koyan önemli bir karşılaştırma alanı oluşturuyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2018'de klimalar ve elektrikli fanların küresel elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 10'unu oluşturduğunu, soğutma amaçlı elektrik talebinin 2050'ye kadar üç katına çıkabileceğini öngördü.

IEA, 2026 tarihli analizinde binalardaki soğutma kaynaklı elektrik talebinin 2015'ten bu yana yüzde 50 artarak yaklaşık 2900 TWh'ye ulaştığını açıkladı. Bu miktar, Avrupa Birliği'nin toplam elektrik talebini aşıyor.

Sıcak bölgelerde ve gelişmekte olan ülkelerde klima kullanımının yaygınlaşması elektrik şebekeleri üzerindeki yükü artırabilir. Hâlihazırda sıcak bölgelerde yaşayan yaklaşık 3,5 milyar kişinin yalnızca yaklaşık yüzde 15'i klimaya sahip.

AI'nin iklim üzerindeki etkisini olumlu değerlendiren analizler de bulunuyor. Dünya Ekonomik Forumu (WEF), AI'nin elektrik, gıda ve mobilite alanlarında düşük karbonlu teknolojilerin yayılmasını hızlandırması hâlinde 2035'te yıllık 3-6 GtCO₂e emisyon azaltımı sağlayabileceğini tahmin etti.

Buna karşılık veri merkezlerinin elektrik talebi nedeniyle yıllık 0,4-1,6 GtCO₂e ek emisyon oluşabileceği yönünde bir tahmin de paylaşıldı. AI'nin net etkisi, teknolojinin hangi alanlarda uygulandığına ve kullanılan elektriğin hangi kaynaklardan sağlandığına bağlı olarak değişebilir.

Gore'un aktardığı London School of Economics ekonomisti Nicholas Stern'e ait, 'AI önümüzdeki 10 yıldan itibaren dünya emisyonlarını her yıl yüzde 6-9 azaltabilir' ifadesi ise orijinal araştırma ve hesaplama yöntemi doğrulanmadığı için kesinleşmiş bir veri olarak değerlendirilemiyor.

AI güvenliği de Gore'un temel endişeleri arasında yer aldı. Gore, AI sistemlerinin kontrolden çıkabileceğini, gizlice iş birliği yapabileceğini ve izlerini saklayabileceğini söyledi.

Anthropic, Eylül tarihli raporunda Claude'un silah geliştirme yazılımı hazırlamak için kullanıldığı ve biyolojik silah geliştirmeyi destekleyebilecek biçimde işletildiği vakaları açıkladı. Şirket, ilgili hesapları engellediğini ve güvenlik önlemlerini güçlendirdiğini bildirdi. Ancak rapor, gerçek bir biyolojik silah geliştirme sürecini veya ortaya çıkan bir zararı kanıtlamıyor.

Dario Amodei(Dario Amodei) Anthropic CEO'su, 12'sinde yayımladığı yazıda “AI modellerinin yeteneklerini geliştirme hızını yavaşlatmamız gerekiyor” dedi. Amodei, 6-12 ay içinde AI ajanlarından oluşan bir ağın internetin tamamını kontrol altına alarak yüz milyarlarca dolar değerinde zarara yol açabileceği ihtimalinden söz etti. Bu ifade bir risk uyarısı ve öngörü niteliği taşıyor.

AI ajanlarının geniş ölçekte kullanımı ve kontrol kapsamına ilişkin tartışmalar, daha önce OpenAI ve Anthropic araştırmacılarının uyarılarıyla da gündeme gelmişti. Sam Altman ve Elon Musk, Amodei'nin geliştirme hızının yavaşlatılması yönündeki görüşüne katılan isimler olarak anıldı.

Diğer tarafta ABD Başkanı Donald Trump ve NVIDIA($NVDA) CEO'su Jensen Huang, AI risklerine kuşkuyla yaklaştı. Trump, AI'nin insanlığı yok edebileceği yönündeki uyarıyı 'HOAX' olarak nitelendirdi. AP'ye göre Trump, AI düzenlemelerinin Çin'le rekabette ABD'yi dezavantajlı duruma düşürebileceğini savundu.

Gore, AI altyapısına yatırım alanları arasında yenilenebilir enerji, bataryalar, düşük karbonlu çimento, çevreci çelik, elektrik şebekelerinin dayanıklılığı ve veritabanı tasarımını saydı. AI veri merkezleri etrafındaki tartışma, elektrik tüketiminin ötesine geçerek enerji kaynağı seçimi, güvenlik kontrolleri ve otomasyonun toplumsal değişim üzerindeki etkilerine uzanıyor.