Yapay zeka altyapısında 3,5 trilyon dolarlık yatırım için 2030’a kadar zarar riski

Yapay zeka altyapısına yönelik yatırım eğilimi sürerse, 2030 sonuna kadar 3,5 trilyon dolardan fazla yatırım, zarar yazma riskiyle karşı karşıya kalabilir. Gartner’ın risk tahmini, gerçekleşmiş bir zararı değil, yatırım maliyetini karşılayacak gelirin yetersiz kalabileceği ihtimalini ifade ediyor.

Gartner, 14 Ekim 2026 tarihli açıklamasında yapay zeka şirketlerinin 2026’da altyapıya yaklaşık 1 trilyon dolar harcayacağını, 2027’den 2030’a kadar ise 6 trilyon dolar daha yatırım yapacağını öngördü. Açıklamada, bu yatırım eğiliminin sürmesi halinde 2032’ye kadar 4 trilyon dolardan fazla yapay zeka altyapısı yatırımının zarar riski taşıyabileceği belirtildi.

Bu riski değerlendirmede kullanılan ölçüt yatırım getirisi. Gartner’ın hesaplamasına göre veri merkezi sahiplerinin yatırılan sermayeden yüzde 12 getiri elde etmesi için 2030’a kadar toplam 8,5 trilyon dolar gelir elde etmesi gerekiyor. Buna karşılık, aynı dönemde veri merkezlerine atfedilebilecek kurumsal ve tüketici yapay zeka gelirinin en fazla 3,6 trilyon dolar olacağı tahmin ediliyor. Bu rakamlar kesinleşmiş sonuçlar değil; Gartner’ın gelir öngörülerine ve getiri varsayımına dayanan tahminler.

Yapay zeka talebindeki artış, bu gelirin altyapı sahiplerine aktarılacağını garanti etmiyor. Gartner, 14 Ekim 2026 tarihli açıklamasında yapay zekaya özel hizmet olarak altyapı (IaaS) harcamalarının 2027’de 66 milyar dolardan 2030’da 174 milyar dolara çıkacağını öngördü. Ancak bu büyümenin, yeni nesil çipler değiştirilmeden önce yatırım maliyetlerini karşılamaya yetmeyebileceğini değerlendirdi. Gartner ayrıca birçok yapay zeka şirketinin varlıkları doğrudan sahiplenmeyen iş modellerini tercih ettiğini, bu nedenle yapay zeka gelirlerinin önemli bir bölümünün büyük altyapı sahiplerine ulaşmayabileceğini belirtti.

Gartner, maliyet baskısı ve farklılaşmış iş modellerinin eksikliği nedeniyle 2030’a kadar neocloud sağlayıcılarının yüzde 80’den fazlasının bağımsız faaliyetlerini sonlandıracağını öngördü. Neocloud sağlayıcıları, yapay zeka hesaplamaları için özel sunucu ve GPU kapasitesi sunuyor. Bağımsız faaliyetin sona ermesi yalnızca kapanmayı değil, birleşme veya satın alma sonucunda bağımsızlığın kaybedilmesini de kapsayabilir. Gartner açıklamasında bu yolların ayrı ayrı oranları paylaşılmadı.

Gartner, haziran ayında neocloud sağlayıcılarının 2030’da 267 milyar dolarlık yapay zeka bulut pazarının yüzde 20’sini oluşturacağını öngörmüştü. Bu pazar büyümesi fırsatı ile son açıklamadaki yatırım getirisi riski farklı konulara işaret ediyor. Pazar büyüse bile her sağlayıcının yatırımını geri kazanacağı veya bağımsız faaliyetini sürdüreceği garanti değil.

Yapay zeka veri merkezi yatırımlarını ve 2032’ye kadar gereken geliri tahmin eden analiz de ücretli talep ve nakit akışının büyük yatırımların geri kazanılmasına yetip yetmeyeceğini ele aldı. Ancak söz konusu analiz ile Gartner’ın son tahmini farklı baz yıllara ve getiri varsayımlarına dayandığından rakamları doğrudan karşılaştırmak güç.

Gartner’ın tahminleri yüzde 12 getiri ölçütüne, gelecekteki yatırım ve gelir öngörülerine bağlı olarak değişebilir. Gerçek zarar yazma durumu ve boyutu; yatırımların gerçekleşmesine, yapay zeka gelirlerine ve bu gelirlerin nasıl dağıtıldığına bağlı olacak.