4,11 trilyon dolarlık bilanço dışı taahhüt: 7 AI şirketinde ağustos sonuna göre %31,8 artış

AI şirketlerinden 7’sinin bilanço dışı harcama ve garanti taahhütleri 4,11 trilyon dolar (yaklaşık 5.487 trilyon won) olarak hesaplandı. Başlıca kalemler arasında veri merkezi kiraları ile ekipman ve hizmet alım sözleşmeleri yer aldı.

Şirket bildirimlerinin yeniden hesaplanmasına dayanan bu tutarın, ZeroHedge’in aktardığı üzere, Morgan Stanley’nin ağustos sonundaki 3,12 trilyon dolarlık (yaklaşık 4.165 trilyon won) hesabından 992 milyar dolar (yaklaşık 1.324 trilyon won) fazla olduğu belirtildi. Hesaplamadaki şirketler Alphabet (GOOGL), Meta (META), Microsoft (MSFT), Amazon (AMZN), Nvidia (NVDA), Broadcom (AVGO) ve SpaceX.

Morgan Stanley’nin daha önce basında yer alan haberlerden derlediği taahhütler de eklendiğinde toplam 4,29 trilyon dolara (yaklaşık 5.727 trilyon won) ulaşıyor. Bu hesapta şirketlerin resmî finansal tablolarında açıklamadığı, haberlerde yer alan taahhütler de bulunuyor.

Toplam tutar, şirketlerin bu miktarda borç aldığı anlamına gelmiyor. Bilançodaki borçlar ile mevcut kira yükümlülüklerinin toplamı yaklaşık 1 trilyon dolar (yaklaşık 1.335 trilyon won). Taahhüt toplamına sözleşmelerden doğan gelecekteki ödeme yükümlülükleri ve koşula bağlı garantiler de giriyor. Ödeme takvimi ve sözleşme koşulları kalemlere göre değişiyor.

Bilançodaki borçların tek başına gelecekteki yükümlülükleri göstermekte yetersiz kalabileceği, Tayvan Merkez Bankası’nın ABD’deki dört büyük bulut şirketinin bilanço dışı taahhüt ve borçlarını inceleyen analizinde de ele alındı. Bu hesaplamada da şirketlerin açıkladığı kalemler ve esas alınan tarihler farklı olduğundan, toplamı tek bir borç tutarı gibi karşılaştırmak güç.

3. çeyrek raporlarını sunan 5 şirketin bilanço dışı taahhütleri, 2. çeyrekteki 2,48 trilyon dolardan (yaklaşık 3.311 trilyon won) 3. çeyrekte 3,05 trilyon dolara (yaklaşık 4.072 trilyon won) yükseldi. Artış 577 milyar dolar (yaklaşık 771 trilyon won) ve yüzde 23 oldu.

Meta, 3. çeyrek raporunda eylül sonu itibarıyla iptal edilemeyen sözleşme taahhütlerini 454,52 milyar dolar (yaklaşık 607 trilyon won) olarak açıkladı. Bu tutar, haziran sonundaki rapora göre 105,21 milyar dolar (yaklaşık 140 trilyon won) arttı. Meta’nın toplam taahhütlerindeki artış 195 milyar dolar (yaklaşık 260 trilyon won) olarak hesaplandı.

Meta’nın satın alma taahhütleri arasında 2027–2028’den itibaren kullanılacak üçüncü taraf bulut kapasitesi ile sunucu ve ağ ekipmanı sözleşmeleri bulunuyor. Henüz başlamamış kira sözleşmelerinin gelecekteki ödemeleri 355,73 milyar dolara (yaklaşık 475 trilyon won) ulaştı; haziran sonuna kıyasla artış 76,74 milyar dolar (yaklaşık 102 trilyon won) oldu. Bu tutara temmuzda imzalanan 68 milyar dolarlık (yaklaşık 91 trilyon won) kira sözleşmesi de dahil. Veri merkezi ortak girişimlerine ilişkin kalan değer garantileri ise 41,5 milyar dolar (yaklaşık 55 trilyon won).

Alphabet, eylül sonu bildiriminde henüz bilançoya yansımamış başlıca satın alma taahhütlerini 924,4 milyar dolar (yaklaşık 1.234 trilyon won), başlamamış kira sözleşmelerinin gelecekteki ödemelerini ise 130,5 milyar dolar (yaklaşık 174 trilyon won) olarak açıkladı. Satın alma taahhütleri teknoloji altyapısı ve stok alımlarının yanı sıra enerji sözleşmeleri ile içerik kullanım haklarını da kapsıyor; bu nedenle tutarın tamamı AI ekipmanı sözleşmesi olarak değerlendirilemiyor.

Alphabet’in enerji ekipmanlarına ilişkin garantileri 7,6 milyar dolardan (yaklaşık 10 trilyon won) 16,2 milyar dolara (yaklaşık 22 trilyon won) yükseldi. Ayrıca 6,6 milyar dolarlık (yaklaşık 9 trilyon won) TPU donanımı geri alım garantisi de yeni kalemler arasında yer aldı. Garantiler, sözleşme koşullarına bağlı olarak ödeme yükümlülüğü doğurabiliyor.

Microsoft, 3. çeyrek raporunda henüz başlamamış kira sözleşmelerini 364,6 milyar dolar (yaklaşık 487 trilyon won) olarak bildirdi. Tutar haziran sonuna göre 35,5 milyar dolar (yaklaşık 47 trilyon won) arttı. Şirket, sözleşmelerin çoğunun veri merkezleriyle ilgili olduğunu ve bazılarının devreye girmesi için sözleşme koşullarının karşılanması gerektiğini açıkladı. Satın alma ve inşaat taahhütleri 229 milyar dolar (yaklaşık 306 trilyon won) düzeyinde; bu tutar haziran sonu verisi ve şirket söz konusu kalemi yıllık 10-K raporunda açıklıyor.

Amazon’un 3. çeyrek raporunda henüz başlamamış kira sözleşmeleri 164 milyar 922 milyon dolar (yaklaşık 220 trilyon won), gayrimenkul ve ekipman tedarik taahhütleri ise 159 milyar 640 milyon dolar (yaklaşık 213 trilyon won) olarak yer aldı. Enerji, içerik ve yazılımla ilgili koşulsuz satın alma yükümlülükleri ayrı bir kalem. Aynı taahhüt başlığı altında toplansalar da sözleşmelerin kapsamı ve ödeme koşulları farklı.

SpaceX’in bilanço dışı taahhütleri, 2. çeyrek sonundaki 29 milyar dolardan (yaklaşık 39 trilyon won) 3. çeyrek sonunda 40 milyar dolara (yaklaşık 53 trilyon won) çıktı. Şirket, 26 Ekim tarihli açıklamasında 40 milyar dolarlık (yaklaşık 53 trilyon won) GPU finansal kiralama sözleşmesi için bağlayıcı bir taahhüde ulaştığını bildirdi. Sözleşmenin tamamlanması için koşullar bulunuyor; SpaceX, ekipman teslimatına bağlı kira takviminin 2027’nin ilk yarısında başlamasının beklendiğini açıkladı.

Kalem bazında, henüz başlamamış kira sözleşmelerinin gelecekteki ödemeleri 1,39 trilyon dolara (yaklaşık 1.856 trilyon won) yükseldi; ağustosta bu tutar 1,12 trilyon dolardı (yaklaşık 1.495 trilyon won). Satın alma taahhütleri ağustos sonundaki 1,73 trilyon dolardan (yaklaşık 2.310 trilyon won) 2,25 trilyon dolara (yaklaşık 3.004 trilyon won) çıktı. Garanti ve tazmin taahhütleri de 158 milyar dolardan (yaklaşık 211 trilyon won) 273 milyar dolara (yaklaşık 365 trilyon won) yükseldi.

Goldman Sachs kıdemli kredi stratejisti Amanda Lynam, yatırımcıların bilanço dışı taahhütlere ilgisinin arttığını ve derecelendirme kuruluşlarının hesaplama yöntemlerinin ortak bir standarda dayanmadığını belirtti. S&P kaldıraç hesaplamasında bilanço dışı kira sözleşmeleri için düzeltme yaparken Moody’s ve Fitch aynı yöntemi izlemiyor.

Morgan Stanley, ağustos tarihli raporunda hesaplama kapasitesi arzı sınırlı kaldığı sürece bu taahhütlerin stratejik değer taşıyabileceğini belirtti. Raporda, arz ve talep beklenenden erken normale dönerse şirketlerin atıl kapasite maliyetlerini üstlenmek veya sözleşmeleri yeniden müzakere etmek zorunda kalabileceği uyarısı da yer aldı.