Trump, Güney Afrika ve Ruanda'nın AGOA uygunluğunu 1 Ocak 2027'de sona erdirme niyetini bildirdi

ABD Başkanı Donald Trump, Güney Afrika ve Ruanda'nın Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) kapsamındaki yararlanıcı uygunluğunu 1 Ocak 2027'den itibaren sona erdirme niyetini bildirdi. İki ülkenin uygunluğu henüz sona ermiş değil.

ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 2 Kasım'da yıllık kurumlar arası incelemenin sonuçlarını açıklayarak iki ülkenin uygulamalarının AGOA uygunluk kriterlerini karşılamadığı değerlendirmesini yaptı. Trump, uygunluğu sona erdirme niyetini Kongre'ye ve iki ülkenin hükümetlerine iletti.

USTR, Güney Afrika'ya ilişkin kaygılar arasında ABD'nin ticaret ve yatırımlarını engelleyen bariyerleri, yolsuzluğu ve ABD'nin ulusal güvenliği ile dış politika çıkarlarına yönelik tehditleri saydı. Bunlar ABD hükümetinin değerlendirmeleri; açıklamada somut örneklere yer verilmedi.

AGOA, Sahra Altı Afrika'da uygun görülen ülkelerin belirli ürünlerine ABD pazarına gümrüksüz erişim sağlıyor. Her ülkenin bu avantajdan yararlanabilmesi için ayrıca uygunluk kriterlerini karşılaması gerekiyor.

ABD, 2 Eylül'de Public Law 119-103'ü yürürlüğe koyarak AGOA'nın uygulama süresini 31 Aralık 2028'e kadar uzattı. Programın genel süresinin uzatılması, tek tek ülkelerin yararlanıcı uygunluğundan ayrı. USTR'nin bildirimi uygulanırsa Güney Afrika ve Ruanda'nın uygunluğu 1 Ocak 2027'de sona erebilir.

Güney Afrika hükümeti, bildirim öncesinde ABD'nin endişelerine karşılık verdiğini belirtmişti. Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanı Parks Tau, 30 Ekim'de ABD tarafıyla yapıcı görüşmeler yürüttüklerini ve ihracatçıları ile çalışanları desteklemeye hazır olduklarını açıkladı.

USTR, iki ülkeyle uygunluk kriterlerini karşılamak için gereken adımlar konusunda çalışmayı sürdüreceğini de bildirdi. Açıklamada yeniden uygunluk kazanmak için belirli bir takvim ya da koşul sunulmadı.

Investing.com'un günlük kayıtlarında USD/ZAR kuru 2 Kasım'da 16,6064, 3 Kasım'da 16,6247 olarak yer aldı. USD/ZAR, 1 dolar satın almak için gereken rand miktarını gösteriyor. Değer yükseldiğinde randın dolar karşısındaki değeri düşüyor.

Bu günlük veriler tek başına, AGOA bildiriminin hemen ardından kurda nasıl bir tepki oluştuğunu değerlendirmeye yetmiyor. Bildirim ile kurdaki hareket arasında nedensellik gösteren bir veri niteliği taşımıyor.

Güney Afrika Merkez Bankası'nın ticaret istatistiklerine göre ABD, 2025'te Güney Afrika'nın toplam ihracatının %7,1'inin varış noktası oldu. Bu oran, ihracatın gideceği ülkeye göre hesaplanan payı gösteriyor; AGOA kapsamında gümrüksüz avantajdan yararlanan ihracatın payıyla aynı değil.

Güney Afrika Merkez Bankası, 20 Mart 2025 tarihli Para Politikası Komitesi açıklamasında AGOA avantajlarının kaybedilmesi, ek tarifeler ve randın zayıflaması varsayımlarına dayanan bir senaryo sundu. Bu, o dönemdeki varsayımlara dayalı bir analizdi; son bildirimin ardından kur için yapılmış bir tahmin değildi.