Dört stablecoin türünde fiyatı koruma yöntemi değişiyor

Stablecoinler, dolar veya euro gibi bir varlığın değerini takip edecek şekilde tasarlanan tokenlardır. Referans alınan para birimi aynı olsa da fiyatı koruma yöntemi; rezerv tutmaya, zincir üstü teminatlı borç vermeye, türev işlemlerle hedge etmeye veya token arzını düzenlemeye dayanabilir.

Zombit editör ekibi, 9'unda güncellediği rehberde başlıca stablecoin bağlantı yapılarını dört gruba ayırdı. Tether (USDT) ve USD Coin (USDC) rezerv destekli, GHO aşırı teminatlı, USDe ise türevlerle hedge edilen örnekler arasında gösterildi.

Dolar ve euro, fiyatın takip ettiği hedefi; rezervler, teminatlar, türevler ve arz ayarlamalarıysa bu değeri korumak için kullanılan araçları ifade ediyor. Bir ürün birden fazla yöntemi birlikte kullanabileceğinden, bu dört grup ağırlıklı olarak hangi mekanizmanın işleyişte merkezi rol oynadığını gösteriyor.

Rezerv destekli modelde ihraççı, destek varlıklarını yönetiyor. Uygun nitelikteki müşteriler, sözleşme koşullarına göre token ihraç edebiliyor veya bunları dolar karşılığında geri alabiliyor. Doğrudan geri ödeme süreci her yatırımcıya aynı koşullarla açık olmayabiliyor.

Circle, USD Coin rezervlerinde banka nakdinin ve Circle Reserve Fund'ın elindeki kısa vadeli ABD Hazine tahvillerinin bulunduğunu açıklıyor. Tether'ın raporlarında da destek varlıklarının türleri yer alıyor. Böylece rezervlerin bileşimi ve açıklama biçimleri ayrı ayrı incelenebiliyor.

Rezerv destekli modellerde varlıkların bileşimi, saklanma biçimi ve açıklamalar kadar doğrudan geri ödeme hakkı ve likidite de değerlendirilmesi gereken unsurlar. Tokenın ihraççıdan doğrudan geri alınıp alınamadığı ve sürecin hangi uygunluk koşullarına bağlı olduğu, sahiplerin çıkış imkânını etkiliyor.

Aşırı teminatlı modelde kullanıcı, protokolün kabul ettiği varlıkları yatırıyor ve teminat limitleri dahilinde stablecoin borç alıyor. Aave (AAVE) protokolündeki GHO bu yapıya örnek. Teminat değeri borcun üzerinde tutulduğunda fiyat düşüşlerine karşı bir tampon oluşuyor.

Teminat fiyatı gerileyerek borç pozisyonu tasfiye koşuluna ulaşırsa tasfiye yapan taraf, borcun bir kısmını veya tamamını ödeyip kurallar uyarınca teminatı alabiliyor. Bu modelin işleyişi yalnızca teminat fiyatına değil, tasfiye eşiklerine ve tasfiye için gereken likiditeye de bağlı.

GHO'da, yönetişim tarafından belirlenen koşullara göre desteklenen başka stablecoinlerle takasa imkân veren bir istikrar modülü (GSM) bulunuyor. Bu modül, piyasa fiyatının hedeflenen sabit değere yaklaşmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.

USDe, destek varlıklarını tutan ve spot fiyat hareketlerini kısmen dengelemek üzere türev piyasalarda kısa pozisyonlar kullanan sentetik bir dolar olarak tasarlandı. Spot varlıkların fiyatı düşerse kısa pozisyonlardan elde edilen kazanç, zararın bir bölümünü karşılıyor.

Ethena, fiyatı değişken kripto varlıklar gibi destek varlıklarına karşılık gelen türev pozisyonları tuttuğunu belirtiyor. Ancak yüksek likiditeli stablecoinler veya kısa vadeli tokenlaştırılmış gerçek dünya varlıkları da doğrudan tutulabildiğinden, gerçek bileşim izlenen stratejiye göre değişebiliyor.

Hedge mekanizmasının etkisi, pozisyonların korunabilmesine, ayarlanabilmesine ve uzlaşma işlemlerinin gerçekleştirilebilmesine bağlı. Sürekli vadeli işlemlerde fonlama oranı, karşı taraf ve varlıkların saklanma yöntemi de birlikte incelenmeli.

Algoritmik modelde fiyat, rezerv veya aşırı teminat yerine token ihraç ve yakım kuralları ya da takas mekanizmalarıyla arbitraj teşvikleri oluşturularak ayarlanıyor. Bu yöntemin işleyişi, takasla alınan tokenların piyasada satılıp satılamadığına ve satış hacmi artsa da kuralların çalışmayı sürdürüp sürdüremediğine bağlı.

TerraUSD (UST) modelinde kullanıcı UST'yi yaktığında, protokolün belirlediği dolar değerinde yeni Luna (LUNA) alıyordu. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), 2022'deki büyük çaplı çıkış sırasında takasların yeni Luna arzını artırdığını, ancak piyasanın satış baskısını karşılayamadığını açıkladı. Luna fiyatı düştükçe aynı değerde UST'yi takas etmek için gereken Luna miktarı daha da arttı ve TerraUSD dolar sabitini kaybetti.

Yeni bir stablecoin incelenirken önce takip ettiği para birimi, destek varlıkları ve varlıkları saklayan ya da yöneten taraf belirlenmeli. Dolar veya euro, yalnızca fiyat hedefini gösteriyor; bu değerin hangi mekanizmayla korunacağını tek başına açıklamıyor.

Son olarak ihraççıdan doğrudan geri ödeme, protokol üzerinden takas veya ikincil piyasada satış seçeneklerinden hangilerinin kullanılabildiğine bakılmalı. Uygunluk, limit ve işlem koşulları her çıkış kanalında farklılık gösteriyor. Kriz dönemlerinde rezervlerin ne zaman kullanılabileceği, teminat tasfiye eşikleri ve türev pozisyonlarının devredilip kapatılabilmesi de her yapının vereceği karşılığı etkiliyor.