İran’da Kripto İşlem Hacmi 11 Trilyon Wonu Aştı: Bitcoin’e Talep Patladı

İran’ın Kripto İşlem Hacmi 10 Trilyon Wonu Aştı: Savaş, Yaptırımlar ve Ekonomik Kriz Arasında Kayıp Arayışı

İran’daki kripto para ekosistemi, artan politik ve ekonomik baskılara rağmen hızla büyüyor. 2025 yılı boyunca İran’da gerçekleşen zincir üstü (on-chain) kripto para işlemlerinin toplam hacmi yaklaşık 7,78 milyar dolar (yaklaşık 11,4 trilyon won’a denk geliyor) seviyesine ulaştı. Bu gelişme, analiz firması Chainalysis’in yayımladığı yeni bir raporda ortaya kondu.

Chainalysis’e göre, İran’ın kripto faaliyetleri büyük ölçüde politik ve jeopolitik gelişmelerle paralel ilerliyor. Bazı önemli olayların ardından zincir üstü işlem hacimlerinde büyük sıçramalar yaşandığı belirtildi. Örnek olarak, 2024 Ocak’ta Kirman’daki bombalı saldırı, 2024 Ekim’de Tahran ve Beyrut’ta Hamas ve Hizbullah’a yakın isimlerin hedef alınarak öldürülmesi sonrası İran’ın İsrail’e karşı misilleme saldırısı ve 2025 Haziran’da ABD ve İsrail’in ortak askeri hava ve siber operasyonları sonrası oluşan kriz ortamı gösterildi. Haziran ayındaki bu çatışma dalgası sırasında, İran'ın en büyük kripto borsası Nobitex’in ve devlet bankası Sepah’ın hacklenmesiyle birlikte devlet televizyonunun yayınına müdahale edilmesi gibi olaylar, ülkeyi milli güvenlik krizine sürüklediği ‘yorum’ olarak bildirildi.

İran’ın Kripto Altyapısında IRGC Damgası

Rapora göre İran’daki kripto ekonomisi önemli ölçüde İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından yönlendiriliyor. 2025 yılı 4. çeyrek verilerine göre, İran’a giren toplam kripto fonlarının yarısından fazlası IRGC bağlantılı cüzdanlara aktı. Hatta 2024’te IRGC’ye ait olduğu tespit edilen cüzdanlara akan para 2 milyar dolar (yaklaşık 2,95 trilyon won) civarındayken, 2025’te bu rakam 3 milyar doların (yaklaşık 4,42 trilyon won) üzerine çıktı.

Chainalysis bu hesapların yalnızca yaptırım listelerinde yer alan adresleri kapsadığını, dolayısıyla gerçek miktarın çok daha büyük olabileceğini vurguladı. Kayıt dışı aracı kurumlar, kimliği belli olmayan cüzdanlar ve paravan şirketler üzerinden yapılan işlemlerle kripto paraların; kaçak petrol ticareti, yaptırım aşma girişimleri, kara para aklama ve bölgedeki silahlı gruplara mali destek sağlamak gibi amaçlarla yaygın olarak kullanıldığı belirtiliyor.

Halk da Bitcoin ile Güvence Arıyor

Sistemin dışındaki sıradan vatandaşlar da, giderek ağırlaşan ekonomik koşullardan korunmak için kripto paralara yöneliyor. 2025’ten 2026 başına kadar süren hükümet karşıtı protestolar ve kesin internet kısıtlamaları sırasında bireysel cüzdan transferlerinde ve Bitcoin(BTC) çekim işlemlerinde keskin artış gözlemlendi. İran riyalinin 2018’den bu yana yüzde 90 oranında değer kaybetmesi ve yıllık ortalama enflasyonun yüzde 40-50 gibi yüksek seviyelerde seyretmesi nedeniyle, birçok İranlı Bitcoin’i *varlık koruma* ve *kişisel saklama aracı* olarak görüyor.

Protestoların yoğunlaştığı dönemlerde günlük ortalama işlem hacminin önemli ölçüde arttığına dikkat çeken Chainalysis, kişi-kişiye yapılan transferlerin de yoğunlaştığını belirtti.

Bu analiz, kripto paraların, siyasi istikrarsızlığın kalıcı hale geldiği bölgelerde farklı paydaşlar tarafından nasıl kullanıldığını ortaya koyuyor. İran özelinde hem sistem içindeki egemen güç yapıları hem de sokaktaki vatandaşlar, farklı hedeflerle olsa da, kripto varlıklara yönelmiş durumda. Bu dinamik, küresel dijital varlık akışlarını anlamak için *önemli bir gösterge* niteliği taşıyor.