CME Group kripto vadeli işlemler için 24/7 modele geçiyor, Bitcoin madencileri 30GW’lık AI veri merkezi yarışına giriyor

CME Group, Bitcoin(BTC) gibi kripto para vadeli işlem ve opsiyon ürünlerinde ‘24 saat 7 gün’(24/7) işlem modeline geçiyor. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) ile Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) sermaye piyasalarında tam zamanlı açık kalma modelini tartışırken, geleneksel finansın en büyük türev piyasası bu alanda fiili bir pilot deneme başlatıyor.

Dünyanın en büyük türev borsası olan CME Group, Chicago Ticaret Borsası(CME)’nde listelenen kripto vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin 29 Mayıs’tan itibaren günde 24 saat, haftada 7 gün kesintisiz işlem göreceğini açıkladı. Ancak uygulamanın tam kapsamı, ilgili düzenleyici kurumların onayına bağlı olarak netleşecek.

CME Group, bu adımı açıklarken “CME Group kripto para vadeli işlemleri ve opsiyonları, hafta sonu en az 2 saatlik sistem bakım süresi dışında CME Globex platformu üzerinden kesintisiz olarak işlem görecek” ifadesini kullandı. Yani çok kısa tutulan bakım dönemleri hariç, piyasa ‘her zaman açık’ bir yapıya kavuşmuş olacak.

Buna karşın ABD resmi tatilleri ve hafta sonlarında gerçekleşen tüm işlemler, mevcut kurallar gereği bir sonraki iş gününde toplu olarak takas, uzlaşı ve muhasebeleştirme süreçlerine dahil edilecek. Düzenleyici kurumlara gönderilen raporlar da yine ertesi iş gününde toplu şekilde yansıtılacak. Böylece fiziksel takas altyapısı ve raporlama çerçevesi korunurken, ekranda görünen işlem saatleri küresel kripto piyasalarına benzer bir 24/7 modele yaklaştırılıyor.

CME verilerine göre 2026 yılı itibarıyla borsanın kripto para vadeli işlem ve opsiyon ürünlerindeki günlük ortalama işlem hacmi, bir önceki yıla kıyasla yüzde 46 artmış durumda. Bu artış, özellikle kurumsal ve profesyonel yatırımcıların nispeten daha net bir düzenleyici çerçeveye sahip olan ‘CME Bitcoin ve Ethereum(ETH) vadeli/opsiyon piyasası’na hızlı şekilde yöneldiğine işaret ediyor. Türev ürünlerin spot fiyat oluşumunda oynadığı rol dikkate alındığında, 24/7 işleme geçişin küresel Bitcoin fiyat dalgalanma dinamiklerinde de kayda değer değişiklikler yaratabileceği yönünde görüşler öne çıkıyor.

Söz konusu duyuru, SEC ve CFTC’nin geçtiğimiz yıl Eylül ayında yayımladığı ortak açıklamada ABD sermaye piyasalarında tam zamanlı (24/7) işlem modeline geçiş olasılığını ilk kez resmi olarak gündeme getirmesinin ardından geldi. O dönem iki kurum da “Döviz, altın ve kripto varlıklar gibi bazı varlık sınıfları zaten kesintisiz işlem görüyor” diyerek, işlem saatlerinin genişletilmesinin ABD piyasalarını küresel ‘her zaman açık’ ekonomiyle daha iyi hizalayabileceğini vurgulamıştı. Bu çerçevede CME’nin adımı, altyapı tarafında somut bir hareketlenme olarak okunuyor.

CME dışında da ABD’nin önde gelen borsaları, 24/7 ya da buna çok yaklaşan işlem saatleri ile tokenize menkul kıymet altyapılarını hızla genişletiyor.

Teknoloji ağırlıklı Nasdaq borsası, 2025 Mart ayından itibaren hafta içi 5 gün esasına dayalı 24 saatlik işlem modelini başlatacağını açıkladı. Nasdaq üst yönetimine göre genişletilmiş işlem saatleri düzeni, 2026’nın ikinci yarısından itibaren kademeli şekilde devreye alınacak. Düzenli seans ve seans dışı işlemlere ek olarak gece ve denizaşırı yatırımcı talebini de kapsayan ‘fiili olarak 24 saat açık hafta içi piyasa’ yapısı planlanıyor.

New York Borsası(NYSE) ise geçtiğimiz ay tokenlaştırılmış hisse senedi ve borsa yatırım fonu(ETF) alım satımı için ayrı bir platform geliştirmekte olduğunu duyurdu. NYSE’ye göre bu yeni platform, 24 saat 7 gün işlem sunacak ve çoklu blokzincir üzerinde ödeme ile saklama (custody) süreçlerini destekleyecek şekilde tasarlanacak. Böylece geleneksel hisse ve ETF’ler, zincir üstü token formatında ihraç edilerek her an işlem ve takası mümkün bir altyapıya bağlanmaya çalışılacak.

NYSE, söz konusu platformu ‘dijital stratejisinin merkezi bir deney alanı’ olarak tanımlıyor. Şirket yönetimi, ileride takas ve teminat mekanizmalarına tokenlaştırılmış varlıkların entegre edilip edilemeyeceğini test etmek için de buranın kullanılacağını belirtiyor. Bu girişim, uzun vadede menkul kıymet teminatı, repo piyasası ve türev ürün teminat yönetimi gibi geleneksel finans altyapısına tokenize varlıkların nüfuz edip edemeyeceğini araştıran bir adım olarak görülüyor.

ABD’nin büyük borsaları ile CME gibi türev devlerinin 24/7 işlem ve tokenizasyon altyapılarına hız vermesinin arkasında, küresel yatırım talebinde ‘zaman kısıtı’nın azalması ve kripto piyasanın gösterdiği benzersiz likidite profili bulunuyor. Bitcoin ve büyük altcoin piyasalarında zaten yılın 365 günü kesintisiz işlem yapılabiliyor. Bu ortama alışmış yatırımcı kitlesi hisse ve türev piyasalara yöneldikçe, geleneksel piyasalar da bu talebe uyum sağlamak zorunda kalıyor.

Bu nedenle CME’nin 24/7 kripto vadeli işlem ve opsiyon modeline geçişi, yalnızca ürün çeşitliliğini artıran bir hamle olarak değerlendirilmiyor. ABD sermaye piyasalarının ‘hafta içi gündüz seansı’ odaklı yapıdan ‘her zaman açık’ sisteme evrilme sürecinde, en volatil ve en küresel varlık sınıflarından biri olan kripto paraların bir tür test alanı işlevi gördüğü ilk örnek olarak yorumlanıyor.

Diğer yanda küresel ölçekte borsaya kote Bitcoin madencilik şirketleri, hızlı bir şekilde yapay zeka(AI) veri merkezi işine yöneliyor. Madencilik gelirinin temel göstergesi olan ‘hashprice’ zayıflığı ve 2024 Bitcoin yarılanması sonrasında blok ödüllerinin düşmesi, madencilik altyapısını AI ve yüksek performanslı hesaplama(HPC) odaklı enerji ve veri merkezi varlıklarına dönüştürme stratejisini hızlandırmış durumda.

Enerji analizi yayını TheEnergyMag’in ABD’de listelenen 14 Bitcoin madencilik şirketi üzerinde yaptığı çalışmaya göre, bu şirketlerin AI iş yüklerine yönelik planladığı yeni enerji altyapısının toplam kapasitesi yaklaşık 30 gigawatt(GW) seviyesinde. Bu rakam, halihazırda faaliyette olan yaklaşık 11GW’lık kapasitenin neredeyse üç katına denk geliyor. TheEnergyMag, bu büyüklüğü “küçük bir ülkenin enerji altyapısına eşdeğer” sözleriyle tanımlıyor.

Ancak 30GW’lık kapasitenin tamamının hemen devreye girmesi beklenmiyor. Projelerin önemli bir kısmı, henüz geliştirme sürecinde, şebekeye bağlantı kuyruğunda ya da erken planlama aşamasında bulunuyor. Buna rağmen mevcut 11GW ile planlanan 30GW arasındaki makas, Bitcoin madencilik sektöründe rekabetin ağırlık merkezinin ‘ASIC verimliliği’nden ‘enerji, sermaye ve veri merkezi inşa kabiliyeti’ne doğru kaydığını gösteren güçlü bir sinyal olarak kabul ediliyor.

TheEnergyMag bu dönüşümü “AI patlaması çağının megawatt silahlanma yarışı” şeklinde nitelendiriyor. Yani yüksek performanslı GPU’ları ve devasa elektrik kapasitesini hızla güvence altına alarak veri merkezlerini tamamlama yeteneği, şirket değerlemesini ve kârlılığını belirleyen kilit unsur haline geliyor. Bununla birlikte bu devasa yatırımların kâra dönüşmesinin, “AI talebinin bugünkü beklentiyi ne kadar süre ve hangi ölçekte sürdürebileceğine” bağlı olacağı vurgulanıyor.

Bazı halka açık madencilik şirketleri, AI ve HPC alanında şimdiden somut gelir elde etmeye başladı. Bu alandaki en dikkat çekici örneklerden biri HIVE Digital(HIVE Digital). Şirketin son çeyrek finansal sonuçlarında, AI ve HPC iş kollarının katkısıyla tarihinin en yüksek çeyreklik gelirine ulaştığı açıklandı. HIVE’a göre 4. çeyrek geliri 93,1 milyon dolar seviyesine çıkarak, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 219 artış kaydetti. Aynı dönemde Bitcoin fiyatı gerileme eğilimindeydi; bu da madencilik dışı gelir çeşitlendirmenin etkisini daha da görünür kıldı.

Yatırımcı tarafında da bu strateji değişimi yakından takip ediliyor. Aktivist yatırım şirketi Starboard Value, kısa süre önce Riot Platforms yönetimine yaptığı açık çağrıda, “yüksek performanslı hesaplama ve AI veri merkezlerine genişlemeyi hızlandırma” çağrısında bulundu. Bu durum, Bitcoin madencilik şirketlerinin fiilen ‘enerji ve veri altyapısı şirketleri’ olarak yeniden fiyatlanmaya başladığına dair bir işaret olarak değerlendiriliyor.

Bu eğilimin arka planında 2024 Bitcoin yarılanmasının etkisi bulunuyor. Blok ödülünün yarıya düşmesiyle birlikte madencilik kârlılığı genel olarak zayıfladı ve hashprice uzun süre düşük seviyelerde kaldı. Üstelik 4. çeyrekte Bitcoin fiyatı 126.000 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesini gördükten sonra artan satış baskısıyla kısa bir süreliğine 60.000 doların altına sarkarak sert dalgalanma yaşadı; bu da madencilik marjlarını daha fazla sıkıştırdı.

Buna rağmen ABD merkezli büyük madencilik şirketleri, yıl başı itibarıyla görece istikrarlı üretim rakamlarını korumayı başardı. Zaman zaman yaşanan kutup soğukları nedeniyle bazı tesislerin geçici olarak kapanması gibi olumsuzluklar görülse de, firmalar hash oranını hızla toparlayarak üretimi yeniden yukarı çekti. Uzmanlar, bu durumu ölçek ekonomisinin; uzun vadeli enerji anlaşmaları, son teknoloji ekipman yatırımları ve veri merkezi verimliliğindeki ilerlemelerle birleşmesinin sonucu olarak yorumluyor.

Bitcoin madencilik endüstrisinin AI tarafına kayması, kısa vadede ağın hash oranı büyümesini yavaşlatabilir, orta ve uzun vadede ise madencilik altyapısında daha keskin bir ‘kutupsallaşma’ya yol açabilir. Zira büyük borsaya kote şirketler ve sermayesi güçlü birkaç oyuncu, AI ve HPC gelirleriyle zayıflayan madencilik marjını telafi edebilirken; küçük ölçekli madenciler yalnızca geleneksel madencilik faaliyetleriyle yarılanma sonrası koşullara uyum sağlamak zorunda kalacak.

Sonuç olarak CME’nin 24/7 kripto türev piyasasını başlatması ile Bitcoin madencilik sektörünün toplamda 30GW’ı bulan AI veri merkezi yatırımları, kripto piyasasının ‘yüksek riskli volatil varlık’ evresinin ötesine geçerek küresel sermaye, enerji ve veri altyapısıyla daha derin bir entegrasyona yöneldiğini gösteriyor. Piyasa, düzenleme ortamı, kârlılık dinamikleri ve teknolojik gelişmeler nedeniyle dalgalı seyrini sürdürebilir. Ancak ‘altyapı yatırımı’ ve ‘mevzuatla bütünleşme’ eğiliminin artık geri dönmesi zor bir çizgiye oturduğu yönündeki değerlendirmeler giderek daha fazla kabul görüyor.