Cardano(ADA) hard fork için geri sayım: Midnight mainnet ve Leios ölçeklenebilirlik güncellemesi bu yıl gündemde

카르다노(Cardano)가 ‘gelecek ay’ için planlanan bir *hard fork* öncesinde son hazırlık aşamasına geçti. Uzun süredir beklenen ölçeklenebilirlik projesi ‘Leios(레오스)’ ise hâlâ ‘bu yıl içinde’ devreye alınacak şekilde ilerliyor. Kurucu ortak Charles Hoskinson(Charles Hoskinson), Japonya ve Hong Kong’daki ‘Consensus’ etkinliklerini tamamladıktan sonra 19’unda (yerel saatle) yaptığı canlı yayında, hem Kar­dano hem de Midnight ekosistemi için güncellenmiş yol haritasını paylaştı.

Hoskinson, önümüzdeki birkaç haftayı Cardano ve Midnight yol haritalarının kesiştiği ‘kritik bir dönem’ olarak tanımladı. Bir tarafta Cardano protokolü ve geliştirici araç setinde yükseltmeler planlanırken, diğer tarafta “muhtemelen gelecek ay” olarak işaret edilen Midnight ağının ana ağ (mainnet) lansmanı öne çıkıyor. Hoskinson, Midnight gibi büyük bir zinciri borsa listelemeleriyle eş zamanlı olarak piyasaya sürmenin, daha önce birçok zincir çıkarmış ekipler için bile “alışılmadık derecede zor” bir süreç olduğunu vurguladı.

Kaynak: Hoskinson’ın 19’undaki (yerel saatle) canlı yayını.

Cardano cephesinde öne çıkan başlıklar arasında, LayerZero ile entegrasyon önemli bir kilometre taşı olarak gösterildi. Hoskinson, bu entegrasyon sayesinde Cardano’nun “80’den fazla blokzincirle bağlanacağını” belirtirken, ağın uzun süredir devam eden ‘izole zincir’ algısını kırmak için bunun bir dönüm noktası olabileceğini savundu.

Aynı bağlamda Hoskinson, Ethereum sanal makinesi uyumlu olmayan (Non‑EVM) zincirleri hedefleyen yeni bir stabil varlık ‘USDCx’i tanıttı. Borsa yatırma-çekme işlemlerinde kullanıcının ekstra dönüşüm adımlarıyla uğraşmaması için ‘otomatik dönüşüm(autoconvert)’ özelliği tasarlandığını anlattı ve “değeri doğrudan borsaya gönderip, yine doğrudan geri çekebilme” deneyimini merkeze koyduklarını söyledi.

USDCx’in “mevcut USDC ile neredeyse aynı şey” olmadığının altını çizen Hoskinson, yine de Cardano kullanıcıları için *mahremiyet odaklı* ve *dondurulamaz(freeze edilemez)* bir varlık olmasının öne çıkan avantajlar olduğunu savundu. Bunu, Cardano ekosisteminde hayata geçirilebilecek ‘*tier1 stabil varlık*’ tasarımları arasında “en gerçekçi uzlaşma” olarak tanımladı. Ayrıca LayerZero entegrasyonunun gelecekte “8 büyük stabilcoin”in Cardano’ya girişi için kapı aralayabileceğini, entegrasyon sırası ve iş birliklerine bağlı olarak stabil varlık çeşitliliğinin artabileceğini ifade etti.

Hard fork takvimi, yol haritası açısından en net mesajların verildiği bölüm oldu. Hoskinson, yayında “Cardano hard forku büyük ihtimalle gelecek ay gerçekleşecek” diyerek, “topluluk süreci yürütüyor ve ihtiyaç duyulan adımlar sırayla tamamlanıyor” ifadesini kullandı. Tarih vermemekle birlikte, geliştirme, denetim ve topluluk hazırlıklarının son aşamaya geldiği mesajını verdi.

Ölçeklenebilirlik yol haritasının odağındaki Leios için de takvimin “hâlâ bu yıl içinde” olduğu tekrarlandı. Hoskinson, ürün yöneticisi Michael Smolenski(Michael Smolenski) ile son görüşmeleri ve seyahat programlarını anımsatarak, genel ilerleme hızından memnun olduğunu söyledi. “Genel olarak Cardano’nun geliştirme hızından epey memnunum” diyen Hoskinson, yeni Plutus sürümü, akıllı kontrat dili ‘Aiken(에이켄)’ geliştirmeleri ve “bu yıl içinde görünür hâle gelmesi beklenen *node diversity*(düğüm çeşitliliği)” çalışmalarını aynı çerçevede andı.

Planların aksamadan yürütülmesi hâlinde Cardano, eş zamanlı olarak *ölçeklenebilirlik(Leios)*, *birlikte çalışabilirlik(LayerZero)*, *akıllı kontrat geliştirme ortamı(Plutus ve Aiken)* ve *altyapı dağıtıklığı(node diversity)* gibi başlıklarda ilerleme hedefliyor. Ada(ADA) yatırımcıları için bu süreç, teknik yükseltmeler ve ekosistem genişlemesine ilişkin haberlerin art arda gelebileceği bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.

Mart ayı için geliştirici tarafı da ayrı bir odak noktası. Hoskinson, Arjantin’de düzenlenecek ‘Dev Builder Fest’ etkinliğine atıf yaparak, Cardano geliştirici topluluğunun bir araya gelip ağ üzerinde çalışan hizmet ve araçları birlikte deneme ve paylaşma fırsatı bulacağını anlattı. Bu tür etkinliklerin, Leios gibi büyük teknik güncellemelere hazırlık açısından, *gerçek geliştirici tabanının* olgunluğunu artırabileceği değerlendiriliyor.

Bir diğer önemli başlık ise oracle altyapısı. Hoskinson, merkeziyetsiz veri besleme protokolü Pyth(피스)’in Cardano entegrasyonunu “tier1 oracle girişi” olarak niteledi. Oracle çözümleri, zincir üstü akıllı kontratlara fiyat ve piyasa verisi gibi dış dünyadan bilgi sağlayan temel bir katman olarak öne çıkıyor ve DeFi başta olmak üzere finansal uygulamaların istikrarıyla doğrudan ilişkili. Pyth entegrasyonunun tamamlanmasıyla, Cardano tabanlı DeFi projelerinin çeşitliliği ve olgunluğunda artış bekleniyor.

Teknik yol haritasının ardından Hoskinson, tartışmayı kripto sektörünü çevreleyen *düzenleyici iklim* ve bunun etrafında şekillenen ‘anlatı savaşları’na taşıdı. Sektördeki asıl mücadelenin artık basit yaptırım ve denetimlerin ötesine geçtiğini söyleyen Hoskinson, odağın “non‑custodial(bizim tabirimizle *emanet edilmeyen*) cüzdanlar ve *permissionless(izin gerektirmeyen)* ödemeler etrafındaki kültürel ve anlatısal çatışmaya” kaydığını savundu.

Hoskinson’a göre bazı aktörler, kripto para ödemelerini “büyük finans kurumlarının sahip olduğu ve işlettiği *permissioned federated networks(izinli birlik ağları)*” içine çekmeye çalışıyor. Özellikle ABD’deki politika tartışmalarını bu eğilimin önemli bir arka planı olarak işaret eden Hoskinson, az sayıda banka veya finans kurumunun uzun vadeli tekel kurduğu ödeme ağlarının ortaya çıkma riskine dikkat çekti.

“5, 10 ya da 20 bankanın sonsuza kadar sahip olduğu ve işlettiği ağlar oluşturmak kabul edilemez” diyen Hoskinson, böyle bir sistemde kullanıcıların bu kurumların insafına tamamen bağımlı kalacağını, “tek bir düğmeye basmalarıyla” kullanıcının fonlarına erişimini kaybedebileceğini savundu. Ona göre geleneksel finans tarafındaki bazı eğilimler ve politika yapıcıların bir bölümü, adım adım bu merkezileşmiş modele ilerliyor.

Cardano tarafında non‑custodial cüzdanlar, zincir üstü yönetişim ve dağıtık doğrulayıcı yapısının sürekli vurgulanması da bu kaygılarla doğrudan bağlantılı. Hoskinson’ın son açıklamaları, projenin gelecek dönemdeki teknik ve politika hamlelerini gerekçelendiren bir tür “ideolojik referans noktası” olarak da görülüyor.

Yazı kaleme alınırken Ada(ADA), yaklaşık 0,2748 dolar seviyesinden el değiştiriyor. Kısa vadeli grafiklerde kritik destek bölgesinin hemen üzerinde tutunmaya çalışan, ancak belirgin bir yön tayin edememiş bir görünüm dikkat çekiyor. Piyasada, yaklaşan Cardano hard forku, LayerZero entegrasyonu, Midnight lansmanı ve Leios gibi başlıklar nedeniyle, önümüzdeki aylarda geliştirme faaliyetleri ve zincir üstü verilerin fiyata nasıl yansıyacağı yakından izleniyor. Ancak planlanan yükseltmelerde olası gecikmeler veya ekosistem içi gerçek kullanım örneklerinin beklentileri karşılayamaması durumunda, piyasada yeniden fiyatlama riskinin bulunduğu da dillendiriliyor.

Hoskinson’ın son çıkışı, Cardano’nun önümüzdeki dönemde ‘*teknik ve altyapısal yükseltmeler*’ ile ‘*merkezsiz kültürü koruma*’ hedeflerini aynı anda öne çıkarmak istediğine işaret ediyor. Yatırım kararı ayrı bir başlık olarak kalsa da, Cardano’nun hangi ağ modelini hedeflediğine dair yönelimin artık daha net çizgilerle ortaya konduğu yorumları yapılıyor.