Matt Hougan: Kripto piyasası 'gelir bazlı' değerlemeye kayıyor

Bitwise, token değerlemesinde ölçütün ağ gelirinin token arz yapısıyla bağlantılı olup olmadığına kayabileceğini öne sürdü. DeFi ve katman 1 (layer 1) ağların komisyon gelirlerini token geri alımı ve yakımında kullandığı örneklerin artması, Bitcoin(BTC) dışındaki kripto piyasasına bakışı da değiştirebilir.

Bitwise Baş Yatırım Sorumlusu (CIO) Matt Hougan(Matt Hougan), yerel saatle 12'sinde Bitcoin dışındaki kripto piyasasının, ağ faaliyeti ile token değerinin birbirine bağlı olduğu bir 'gelir bazlı piyasaya' kaydığını söyledi; bu açıklamayı Cointelegraph aktardı. Hougan'a göre bu değişim henüz bazı kripto varlıkların fiyatına yeterince yansımış değil.

Hougan'ın dikkat çektiği nokta, protokol gelirinin nasıl işlendiği. Geçmişte pek çok token yönetişim (governance) hakları etrafında tasarlandı; platform kullanımı artsa bile bu, token sahiplerine yansıyan ekonomik yapı sınırlı kaldı. ABD menkul kıymet düzenlemelerine ilişkin endişeler yüzünden birçok proje gelir paylaşımı ya da doğrudan getiri yapısından kaçındı.

Son dönemde ise komisyon gelirlerinin token geri alımı veya yakımında kullanıldığı örnekler çoğalıyor. Geri alımda protokol kendi tokenını piyasadan satın alıyor, yakımda ise token dolaşımdaki arzdan çıkarılıyor. Her iki yöntem de ağ faaliyetinden gelen geliri token talebi ya da arz azalışıyla ilişkilendirmek için kullanılıyor.

Hyperliquid(HYPE) geçen yıl 800 milyon doları aşan gelir elde etti ve bunun yaklaşık yüzde 99'unu kendi token geri alımında kullandı. 6'sında ise ikinci çeyrek gelirinin 169 milyon dolarlık kısmının 141 milyon dolarını Hyperliquid geri alımına ayırdığını açıkladı.

Uniswap(UNI) da geliri token arzıyla bağlantılı hale getiren örneklerden biri olarak öne çıktı. Uniswap, 'UNIfication' düzenlemesinin ardından 22 Aralık 2025'te protokol komisyonunu devreye alıp bunu Uniswap yakımında kullanan yapıyı onayladı. Bu sistemde komisyon geliri Uniswap yakımı üzerinden değerlendirilebiliyor; böylece protokol faaliyeti token arzındaki azalmayla ilişkilendiriliyor.

Aave(AAVE) de bir geri alım programı yürüttü. Aave DAO'nun geri alım programı ilk 10 ayda 205 binden fazla Aave satın aldı. Aave kurucusu Stani Kulechov(Stani Kulechov), 25 Haziran'da otomatik ve inisiyatife kapalı bir geri alım mekanizması tasarladıklarını söyledi.

Kulechov o dönem "Aave protokolü ve GHO gelirinin yüzde 100'ü Aave tokenına gidiyor" dedi ve bu yapının 'Aave Will Win' önerisiyle kurulduğunu belirtti. Buradaki asıl fikir, geliri belirli bir ekibin takdirine bağlı kararlarla değil, önceden belirlenmiş kurallarla token'a bağlamak.

Hougan, Hyperliquid, Uniswap ve Aave dışında Pump.fun(PUMP) ve Lighter'ı da örnek gösterdi. Bu örnekler, protokol komisyonlarının yalnızca işletme geliri olmaktan çıkıp token ekonomisi tasarımının bir parçası haline geldiğini gösteriyor.

Token gelir geri dönüşü yapıları yaygınlaştıkça yatırımcılar için geleneksel finans piyasalarında kullanılan bazı değerleme çerçevelerine başvurma imkânı doğuyor. Gelir, komisyon, geri alım büyüklüğü ve yakım kuralları gibi göstergeler token fiyatı tartışmalarında daha sık gündeme gelebilir. Yine de bu yapı, hisse senedi temettüsü veya şirketlerin kendi hisselerini geri alması ile hukuken aynı değil.

Token sahipleri, hissedarlar gibi nakit akışı üzerinde yasal bir hak talep etmiyor. Tokenomik yapı da topluluk kararları ve yönetişim oylamalarına göre değişebiliyor. Aynı geri alım-yakım modeli olsa bile sürdürülebilirlik, değişme ihtimali ve yönetişimin ne kadar merkezi olduğu, değerlendirmeyi farklılaştırıyor.

Bu değerleme kriteri değişikliği, TokenPost'un daha önceki haberlerinde ele aldığı konularla da örtüşüyor. Zincir üstü komisyonların uygulama ve protokol bazında nasıl dağıtıldığı zaten piyasa analizinde önemli bir başlık haline geldi. Komisyonun nerede oluştuğu ve kime gittiği, aynı DeFi tokeninin bile farklı yorumlanmasına yol açabiliyor.

TokenPost daha önce, uzun vadede iyi performans gösteren bazı tokenların, borsa gelir yapısı, komisyon indirimi ve geri alım gibi değer bağlantısı mekanizmalarına sahip türlere yöneldiğine dair bir analiz aktarmıştı. O haberde de her tokenin hukuki statüsünün ve yakım politikasının sürekliliğinin ayrı değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştı.

Hougan, önümüzdeki 12-24 ay içinde DeFi uygulamaları ve katman 1 ağlarının benzer gelir yakalama yapılarını benimseyeceğini öngördüğünü belirtti. Bu öngörünün değerleme yöntemlerini fiilen ne ölçüde etkileyeceği, her protokolün gelir büyüklüğüne, geri alım-yakım kurallarına ve yönetişimde değişiklik olasılığına bağlı olacak.