Sorumluluk Yapısı Haritası'nda etki teyit edildi, yaptırım kriteri belirsizliğini koruyor

Kore Finans Araştırma Enstitüsü'nün (한국금융연구원) Mayıs ayında yayımladığı raporda, Sorumluluk Yapısı Haritası (책무구조도) uygulamasının yürürlüğe girmesinin ardından finans şirketlerinde iç kontrol sorumluluğu bilincinin arttığı, ancak denetim yükünün ve yaptırım kriterlerindeki belirsizliğin çözülmesi gereken sorunlar olarak kaldığı belirtildi.

Araştırmacı Seo Jeong-ho(서정호) imzasını taşıyan “Sorumluluk Yapısı Haritası Uygulamasının Etkileri ve Zorlukları” başlıklı raporda bu değerlendirmeler yer aldı. Enstitü, bankalar ve banka holding şirketlerinin uyum sorumlularına yönelik anket ve görüşme sonuçlarına dayanarak bu sonuca ulaştığını açıkladı. Rapora göre sistemin devreye alınma sürecinde şirket yöneticileri ve çalışanları kendi görev ve sorumluluk alanlarını yeniden gözden geçirdi, bazı şirketler ise iş süreçlerini yeniledi.

Sorumluluk Yapısı Haritası, finans şirketlerindeki başlıca iş alanlarının nihai sorumlusunu önceden belirleyen bir düzenleme. Amaç, iç kontrol sorumluluğunun alt birimlere devredilmesini engellemek ve genel müdür ile yöneticilerin üstlendiği görevlere uygun iç kontrol ile risk yönetimi önlemleri almasını sağlamak.

Sistem, revize edilen Yönetişim Yasası'nın 3 Temmuz 2024'te yürürlüğe girmesiyle birlikte hayata geçti. Bankalar ve finansal holding şirketleri, Sorumluluk Yapısı Haritası'nı 2 Ocak 2025'e kadar sunmak zorundaydı. Büyük ölçekli finansal yatırım şirketleri ile sigorta şirketleri için son tarih 2 Temmuz 2025 olurken, büyük kredi uzmanlaşmış finans şirketleri ve tasarruf bankaları 2 Temmuz'a kadar bildirim yapmakla yükümlü tutuldu.

Rapora göre sistemin sadece bir belge hazırlama sürecine dönüşmemesi için iç kontrolün fiilen işlemesi gerekiyor. Çalışanların görev dağılımını gözden geçirme sürecinde iç kontrol sorumluluğu bilincinin güçlenmesi ve iş süreçlerinin yenilenmesi olumlu bir gelişme olarak sunuldu.

Ancak sahada bazı zorluklar da tespit edildi. Denetim maddelerinin sayıca fazla olması ve mevcut iç kontrol çalışmalarıyla örtüşmesi verimsizliğe yol açtığı belirtildi. Yaptırım uygulama ilkelerinin de ayrıntılı kriterler yerine kapsayıcı ve muğlak bir yapıda olması nedeniyle yaptırımın kötüye kullanılabileceği yönünde görüşler dile getirildi.

Kore Finansal Denetim Kurumu'nun (금융감독원) incelemesinde de benzer sorunlar ortaya çıktı. Kurum, Haziran ayında büyük kredi uzmanlaşmış finans şirketleri ve tasarruf bankalarından oluşan 52 şirketin sunduğu Sorumluluk Yapısı Haritası'nı inceledikten sonra, yönetim sorumluluklarının belirli yöneticilerde yoğunlaşması, finansal satış görevlerinde tekrar ve eksiklikler, yetersiz belgelendirme ile genel müdürün yönetim kurulu başkanlığını da yürütmesi gibi konuları iyileştirme alanı olarak gösterdi.

Daha önce büyük finansal yatırım şirketleri ve sigorta şirketlerine yönelik incelemede de benzer sorunlar gündeme gelmişti. Kurum, Mayıs 2025'te pilot uygulamaya katılan 53 şirkete verdiği danışmanlık hizmeti sonucunda, bu şirketlerin 25'inde, yani yüzde 47,1'inde genel müdürün aynı zamanda yönetim kurulu başkanlığını yürüttüğünü açıkladı. İki görevin aynı kişide birleşmesi yasak olmasa da, denetim ve denge mekanizmasının zayıflayabileceği değerlendirmesi yapıldı.

Kore Finans Araştırma Enstitüsü, öncelikli sorunlar arasında yaptırım karar kriterlerinin belirlenmesini, ispat yükünün kime ait olduğunun netleştirilmesini, yaptırım kurumunun bağımsızlığının güçlendirilmesini, “bir görev - bir sorumlu” ilkesinin esnek şekilde uygulanmasını ve yönetim kurulunun denetleme işlevinin güçlendirilmesini sıraladı. Bu konu, denetim ve yaptırım süreçlerinin iyileştirilmesi gündemiyle de doğrudan bağlantılı. Sorumluluk Yapısı Haritası'nın etkisi teyit edilmiş olsa da, sistemin tam olarak yerleşmesi sorumluluk dağılımının inceliğine ve denetim kriterlerinin öngörülebilirliğine bağlı görünüyor.