Hindistan’da kapanış müzayedesi şüphesi: SEBI 36,7 milyon rupiyi dondurdu

Hindistan Menkul Kıymetler ve Borsa Kurulu (SEBI), kapanış fiyatı müzayedesinde manipülasyon şüphesiyle JPMorgan Chase(JPM) bağlantılı bir kuruluşun ve yerel bir aracı kurumun piyasa erişimini kısıtladı; iddia edilen haksız kazanç tutarı olan 36,7 milyon rupiyi dondurdu. Yeni kapanış fiyatı belirleme sistemi ‘Closing Auction Session (CAS)’in 3 Ağustos’ta yürürlüğe girmesinden yaklaşık iki hafta sonra gelen bu adım, düzenlemenin ilk somut uygulama örneği oldu.

19’unda (yerel saatle), Economic Times’a göre SEBI, Copthall Mauritius Investment Limited ve Mansi Share and Stock Broking Private Limited hakkında, önceden savunma alınmaksızın geçici bir emir yayımladı. Kurul, iki kuruluşun iddia edilen haksız kazanç tutarını vadeli mevduat şeklinde bloke ettirdi; Mansi’nin kendi hesabından yaptığı işlemlere de kısıtlama getirdi.

Sorun teşkil eden işlemler, 13’ünde BSE Sensex haftalık opsiyon vade gününde CAS sürecinde gerçekleşti. Sensex referans fiyatı 77.829,60 iken, CAS ile hesaplanan kapanış fiyatı 78.079,96 oldu. SEBI, bu süreçte endeksin ‘Indicative Equilibrium Price’ değerinin olağandışı hareket ettiğini tespit etti.

Copthall, CAS süresince Sensex’i oluşturan hisselerin toplam alım tutarının yüzde 86,6’sını tek başına oluşturdu. SEBI’ye göre Copthall, Sensex’teki tüm hisselerde referans fiyatın üzerinde 32 adet limit alım emri girdi; bu emirlerin endeks genelinde yukarı yönlü baskı yarattığı değerlendirildi.

Copthall’ın JPMorgan Chase’in yurt dışı iştiraki olduğu daha önce haberleşmişti. Ancak bu geçici emrin doğrudan muhatabı JPMorgan Chase’in merkezi değil, Copthall Mauritius Investment Limited oldu.

Mansi ise ters yönde işlem yaptığı gerekçesiyle mercek altına alındı. SEBI, Mansi’nin 1.456.500.000 rupilik satış emri girdiğini, ardından bunun 1.434.300.000 rupilik kısmını iptal ettiğini belirledi. İptal oranı yüzde 99,06’ya ulaştı.

SEBI’nin değerlendirmesine göre bu emirler yaklaşık 5 dakika boyunca Sensex gösterge fiyatını baskı altında tuttu; emirler iptal edildikten sonra gösterge fiyat hızla toparlandı. Kapanış müzayedesinde emir girişi ve iptalinin endeks kapanış fiyatını etkileyebilmesi, bu değerlendirmenin merkezinde yer aldı.

Yine de SEBI bu aşamada iki kuruluşun birlikte hareket ettiğini kesin bir dille ortaya koymadı. Aynı CAS içinde birbirine zıt yönde fiyat etkisi yaratan iki ayrı strateji izlendiği, geçici emrin özünü oluşturuyor. Bu adım nihai bir yaptırım değil; taraflardan savunma alındıktan sonra sonuç değişebilir.

CAS, SEBI’nin 16 Ocak’ta yayımladığı sirkülerle duyurulup 3 Ağustos’ta uygulamaya konan bir sistem. Önceden kapanış fiyatı, normal seansın son 30 dakikasındaki işlem hacmi ağırlıklı ortalama fiyat (VWAP) üzerinden hesaplanıyordu; yeni sistemde ise seans kapanmadan önce ayrı bir müzayede yapılarak tek bir denge fiyatı belirleniyor.

SEBI’nin CAS’ı hayata geçirme amacı, fiyat keşfi işlevini güçlendirmek ve büyük hacimli emirlerin gerçekleşme verimliliğini artırmaktı. Kapanış fiyatı; opsiyon uzlaşma fiyatı, yatırım fonlarının net aktif değeri ve endeks hesaplamalarında kullanıldığından, kapanış fiyatının güvenilirliği piyasanın genel referans fiyatlarıyla doğrudan bağlantılı.

Piyasadaki tepkiler karışık oldu. Mint’in aktardığına göre BSE ve NSE, ilk gün CAS’a katılan işlem üyesi sayısını sırasıyla 400 ve 515 olarak açıkladı ve sistemin sorunsuz devreye girdiğini belirtti. NSE ayrıca ilk gün 50 binin üzerinde benzersiz hesabın katılım gösterdiğini duyurdu.

Buna karşın bazı bireysel yatırımcılar düşük likidite, vergi yükü ve sık değişen düzenlemeleri gerekçe göstererek boykot çağrısı yaptı. Nithin Kamath(Nithin Kamath) Zerodha kurucusu, asıl sorunun CAS’ın kendisinden çok spot piyasada açığa satış kısıtlamaları ve likidite yetersizliği olduğunu, bunların kapanış fiyatı dalgalanmasını büyüttüğünü söyledi.

Bu vaka, yeni sistemin fiyat manipülasyonu endişelerini tek başına ortadan kaldıran bir mekanizma olmadığını gösteriyor. Kapanış müzayedesi henüz erken bir uygulama aşamasında olduğundan, işlem katılımının genişliği, emir iptallerinin yönetimi ve vade günlerinde arz-talep yoğunlaşması önümüzdeki dönemde yakından izlenecek konular arasında.

SEBI’nin emri geçici nitelikte; iki kuruluş savunma sürecinden geçebilecek. CAS’ın opsiyon uzlaşma fiyatı, fon net aktif değeri ve endeks hesaplamalarında kullanılması nedeniyle, Hindistan otoritesinin bundan sonraki incelemesinin sonucu, yeni sistemin oturması açısından ilk gerçek sınav olacak.