Devlet tahvili payı %70'ten %50'ye iniyor: Norveç'in dev fonundan yeni öneri

Norveç'in devlet fonunun tahvil karşılaştırma ölçütünde devlet tahvili payının yüzde 70'ten yüzde 50'ye düşürülmesini öngören bir revizyon önerisi gündeme geldi. Öneriye göre ABD Hazine tahvili payı yüzde 34,1'den yüzde 21,9'a inecek; buna karşılık devlet dışı tahviller ile mortgage'a dayalı menkul kıymetlerin payı artacak.

Norveç Merkez Bankası Yatırım Yönetimi (Norges Bank Investment Management, NBIM), 1 Eylül'de Norveç Maliye Bakanlığı'na gönderdiği mektupta, Devlet Emeklilik Fonu Küresel'in (Government Pension Fund Global, GPFG) tahvil yatırım stratejisini yeniden değerlendirdiğini ve bu önerinin bu çalışmanın sonucunda ortaya çıktığını belirtti. Mevcut tahvil karşılaştırma ölçütü yüzde 70 devlet tahvili, yüzde 30 şirket tahvilinden oluşuyor.

Yeni öneri, devlet tahvili payını yarıya indirip geri kalanını şirket tahvilleri, devletle bağlantılı tahviller ve menkul kıymetleştirilmiş tahvillerle genişletmeyi hedefliyor. Planın merkezinde, ABD Hazine tahvillerini azaltırken ABD'li kurumların garantisindeki mortgage'a dayalı menkul kıymetler ile devlet dışı ABD tahvillerini artırmak yer alıyor.

Reuters, mevcut tahvil stoku üzerinden hesaplandığında bu değişikliğin ABD Hazine tahvili varlığında yaklaşık 80 milyar dolarlık bir azalışa yol açabileceğini yazdı. Bazı takip haberlerinde geçen 106 milyar dolarlık rakam ise NBIM'in mektubunda doğrudan yer almıyor; bu rakamın, karşılaştırma ölçütü değişikliğinin etkisini ayrı bir hesaplamayla ortaya koyan bir değer olduğu belirtiliyor.

Resmi olarak teyit edilen pay değişiklikleri şöyle: ABD Hazine tahvilleri yüzde 34,1'den yüzde 21,9'a, Euro bölgesi devlet tahvilleri yüzde 16,8'den yüzde 14,1'e geriliyor; Japonya devlet tahvillerinin payı ise yüzde 4,6'dan yüzde 7,4'e yükseliyor. İngiltere devlet tahvili payı yüzde 4,2'de sabit kalıyor.

ABD'li devlet dışı tahvillerin payı yüzde 16,2'den yüzde 27,6'ya çıkıyor. ABD Hazine tahvili payı düşse de dolar cinsi varlık maruziyeti yüzde 52,9'dan yüzde 52,5'e neredeyse değişmeden kalıyor; bu da önerinin dolar varlıklarını azaltmaktan çok, tahvil türleri arasında yeniden dağılım yapmaya odaklandığını gösteriyor.

NBIM, devlet tahvili payının yüzde 50'de tutulmasının finansal piyasalarda çalkantı yaşanan dönemlerde bile likidite ihtiyacını karşılamaya yeteceğini değerlendiriyor. Simülasyonlara göre yüzde 40'lık bir pay da likidite açısından mümkün olsa da, yüzde 50'nin piyasa şoklarını azaltacak bir tampon sağladığı belirtiliyor.

Öneride, devlet tahvili ağırlıklandırma yönteminin gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) esasından piyasa değeri esasına çevrilmesi de yer alıyor. Fon yöneticisi, artan kamu borcunun artık birkaç ülkeye özgü istisnai bir durum değil, gelişmiş ekonomilerin genelinde görülen bir 'özellik' haline geldiğini, piyasa değeri esasının ise küresel tahvil arzının gerçek yapısını daha iyi yansıttığını değerlendiriyor.

Tahvil karşılaştırma ölçütü, emeklilik fonları ve devlet fonlarının portföylerini yönetirken esas aldığı bir referans endeks niteliği taşıyor. Ölçüt değiştiğinde anında alım satım yapılmasa da, uzun vadede hangi varlığın daha çok ya da daha az tutulacağını etkiliyor.

Mortgage'a dayalı menkul kıymetler, konut kredilerini temel varlık olarak kullanan tahvillerdir. Öneride adı geçen ABD'li kurumların garantisindeki mortgage'a dayalı menkul kıymetler, devletle bağlantılı kurumların garanti yapısını taşıyor; Hazine tahvillerine kıyasla kredi riski ve yapısı daha karmaşık olsa da daha geniş bir tahvil arzını yansıtabiliyor.

Norveç'in devlet fonu, enerji gelirleriyle biriken, dünyanın en büyük fonları arasında yer alan bir servet fonu. NBIM'in 2026 yılı ilk yarı raporuna göre fonun değeri 22 trilyon 683 milyar Norveç kronuydu ve sabit getirili varlıkların payı yüzde 25,8'di.

Bu konu, token varlıklarında bir değişiklik değil, küresel faiz oranları ve dolar likiditesiyle bağlantılı bir tahvil dağılımı meselesi. TokenPost daha önce, Norveç'in devlet fonunun Strategy($MSTR) hissesi gibi yatırımlar üzerinden Bitcoin(BTC) cinsinden 11.549 adede denk gelen dolaylı bir maruziyete sahip olduğunu bildirmişti.

Ancak bu dolaylı Bitcoin maruziyeti Strategy hissesindeki paydan kaynaklanıyor ve bu tahvil portföyü revizyonundan bağımsız. Bu öneriyle kripto para piyasası arasında doğrudan bir bağlantı şu ana kadar teyit edilmedi.

Kripto para yatırımcıları için ABD uzun vadeli tahvillerinde arz-talep dengesi, dolar faiz oranları ve risk varlıklarının iskonto oranı dolaylı değişkenler arasında yer alıyor. Faiz oranları ve dolar likiditesi, Bitcoin dahil risk varlıklarının fiyat ortamıyla birlikte hareket edebilir; ancak bu öneri henüz kesinleşmiş bir alım satım kararı değil, Maliye Bakanlığı'nın kararını bekleyen bir aşamada.

NBIM, Maliye Bakanlığı önerisi hakkında bir karara vardığında somut karşılaştırma ölçütü detaylarını ve uygulama planını yeniden sunacağını belirtti. Ayarlamanın, piyasa şokları ve işlem maliyetleri göz önünde bulundurularak kademeli şekilde yapılacağı ifade edildi.