ETF fonlarında 64 trilyon won'luk satış: Kore'de bankalara komisyon şeffaflığı baskısı

Güney Kore Finansal Denetim Kurumu (FSS) Başkanı Lee Chan-jin(이찬진), bankaların borsa yatırım fonu (ETF) sözleşmeli yatırım (trust) satışlarını mercek altına aldığı süreçte, finans kuruluşlarının komisyon açıklama yükümlülüğünü yeniden hatırlattı.

Kurum, Lee'nin 4'ünde (yerel saatle) Seul'ün Yeouido semtindeki FSS genel merkezinde dördüncü Tüketici Risk Yanıt Kurulu toplantısına başkanlık ederek ETF alım satım ve satış eğilimlerini, borçla yatırım ('bitu') durumunu ve sigorta satış uygulamalarını sektör bazında değerlendirdiğini açıkladı. Lee, "Finans kuruluşları, tüketicilerin akılcı seçim yapabilmesi için yatırım eğilimine ve işlem amacına uygun ürünleri önermeli, komisyon düzeyini ve gizli maliyetleri de eksiksiz şekilde açıklamalı" dedi.

Açıklama, FSS'nin bankaların ETF trust satış sürecini incelediği sırada geldi. Kurum, KB Kookmin, Woori, NH Nonghyup, Shinhan, Hana ve SC Jeil bankaları olmak üzere altı bankada yerinde denetim yaptı.

Denetimde öne çıkan konu, ön ödemeli ve arka ödemeli komisyon arasındaki fark, müşteriye yansıyan maliyet yükü ve komisyon yapısının yeterince açıklanıp açıklanmadığı oldu. Bankaların ETF trust satışının kısa vadeli işlem ağırlıklı büyümesiyle birlikte, maliyet yapısının müşteriye doğru aktarılıp aktarılmadığı denetimin ana konusu haline geldi.

Banka ETF trust ürününde müşteri parasını bankaya emanet ediyor, banka da müşteri talimatına göre ETF alıp yönetiyor. Aracı kurum hesabından doğrudan ETF alıp satmaktan farklı olarak burada 'trust komisyonu' devreye giriyor; bu da elde tutma süresi ve işlem amacına göre gerçek getiriyi farklı şekilde etkileyebiliyor.

FSS, 30 Temmuz'da (yerel saatle) banka ETF trust işlemleriyle ilgili 'dikkat' düzeyinde tüketici uyarısı yayımlamıştı. Kurumun verilerine göre altı büyük bankanın geçen yılın Ocak ayından bu yılın Mayıs ayına kadarki ETF trust satış tutarı 64 trilyon won, satış adedi ise 1 milyon 30 bin oldu.

TokenPost, banka ETF trust komisyon açıklama yükümlülüğünün denetim gündemine oturduğunu daha önce aktarmıştı. O dönem FSS, açıklama eksikliği doğrulanırsa komisyon iadesi gibi ek önlemleri de değerlendirebileceğini belirtmişti.

Ön ödemeli komisyon, ürüne giriş sırasında peşin ödeniyor; arka ödemeli komisyon ise çıkışta elde tutma süresine göre kesiliyor. Kısa süreli elde tutulan işlemlerin sayısı arttıkça komisyon uygulama biçimi tüketicinin maliyetini doğrudan etkiliyor.

Kurul, hedef getiri odaklı fonların satışındaki artışı da bir risk unsuru olarak değerlendirdi. Fon satıcılarının performans kaygısıyla komisyon yapısını yeterince anlatmadan müşteriyi ürünü bozdurup yeni ürüne yönlendirmesi durumunda eksik satış riski doğabileceği görüşü öne çıktı.

Borsadaki oynaklığın artmasıyla hedef getiriye ulaşma süresinin eskisine göre kısaldığı bir ortamda ön ödemeli komisyonlu ürünlerin yoğun biçimde önerilmesi tüketici maliyetini artırabilir yorumu da yapıldı. Hedef getiriye ulaşılıp ürün bozulduktan sonra yeniden aynı türde ürüne girilmesi tekrarlandıkça her seferinde yeni komisyon doğabiliyor.

Hane halkı kredi yönetimi sürecindeki tüketici bilgilendirmesi de denetim kapsamına alındı. Kurul, bankaların kredi kullandırmayı durdurması veya limitini düşürmesi durumunda yeterli ön bilgilendirme yapılmazsa tüketicinin öngörülebilirliğinin azalacağını ve fon temininde zorluk yaşanabileceğini belirtti.

FSS, mevduat, kredi ve yatırım ürünlerinin durdurulması veya değiştirilmesiyle ilgili tüketici bilgilendirme yöntemlerini bankacılık sektörüyle görüşerek belirleyecek. Bilgilendirmeye ihtiyaç düzeyi yüksek ürünlerden başlanacak, bilgilendirme süresi, yöntemi ve içeriği bankalarla görüşülerek hayata geçirilecek.

Lee, "Son dönemde hisse senedi oynaklığı bir miktar hafiflemiş olsa da hâlâ yüksek seviyede ve iç-dış belirsizlikler sürüyor" diyerek "Gevşemeden, sektör bazlı temel risk unsurlarını yakından izleyip tüketici zararı endişesi doğduğunda derhal ve kararlı biçimde müdahale edilmeli" dedi.

FSS, Tüketici Risk Yanıt Kurulu aracılığıyla finansal alanda tespit edilen risk unsurlarını denetim ve inceleme çalışmalarına yansıtacağını, bankacılık sektörüyle bir görev gücü (TF) kurarak ETF trust komisyon sisteminin yeniden düzenlenmesini görüşeceğini bildirdi. Chuseok tatili öncesinde sesli dolandırıcılık gibi halkı ilgilendiren suçlar ve finansal kazaların önlenmesi de birlikte denetlenecek.