Vitalik Buterin'den DAO'lara Eleştiri: 'Basit Oy Sistemleri Yetersiz'

Ethereum(ETH) kurucu ortağı Vitalik Buterin, merkeziyetsiz özerk organizasyonların (DAO) mevcut yapısını eleştirerek, daha gelişmiş ve amaca yönelik bir yönetim modeline ihtiyaç duyulduğunu savundu. Haftanın başlarında X (eski adıyla Twitter) üzerinden yaptığı paylaşımda Buterin, DAO’ların çoğunun gerçekte sadece ‘token sahiplerinin oylarıyla yönlendirilen kasalar’ olduğunu belirtti ve bu modelin verimsizliği ile manipülasyona açıklığı nedeniyle DAO’nun insan politikalarındaki eksiklikleri giderme hedefini zayıflattığını söyledi.

Buterin’e göre yeni nesil DAO’lar, yalnızca oylamanın ötesinde, blockchain ekosisteminin altyapısal sorunlarının çözümüne odaklanmalı. Bu noktada ‘doğru veri sağlayan oracle sistemleri’, zincir üstü uzlaşmazlık çözümleri ve uzun vadeli projelerin sürdürülebilirliği için yapılar oluşturulmasını öncelikle ele alınması gereken konular olarak sıraladı.

Buterin ayrıca DAO’ların karşılaştığı sorunlara göre farklı stratejik yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi. Daha önceki bir yazısında açıkladığı 'konkav (concave)' ve 'konveks (convex)' yapı modeline atıfla konuşan Buterin, ortak karar alımının etkili olduğu konkav problemler için ‘geniş katılım ve güçlü karar yapıları’ önerirken, net bir liderlik ya da keskin kararların gerektiği konveks problemler için ise ‘merkezi gücün sınırlı biçimde kabul edildiği ama dengeleyici merkeziyetsiz yapının olduğu sistemlerin’ daha uygun olduğunu belirtti.

Bunun sağlanabilmesi için iki temel koşul olması gerektiğini vurgulayan Buterin, bunların ‘mahremiyetin korunması’ ve ‘karar yorgunluğunun azaltılması’ olduğunu söyledi. Blockchain’de şeffaflık ilkesi iyi tasarlanmadığında, sistemin sosyal baskı ortamına ya da büyük yatırımcıların hâkimiyetine dönüşebileceği uyarısını yaptı. Mahremiyetin sağlanması için sıfır bilgi kanıtları (ZKP), güvenli çok taraflı hesaplama (SMPC) ve tamamen homomorfik şifreleme (FHE) gibi teknolojilerin kullanılabileceğini de ekledi.

Mahremiyete ek olarak, Buterin yapay zekânın(AI) hem analiz yükünü hafifletmek hem de bireylerin kararlarını temsil edecek kişisel modellere oylama vekaleti vermek açısından potansiyel sunduğunu belirtti. Ancak kilit kararların tamamen yapay zekâya bırakılması gerektiği fikrine ise mesafeli yaklaştı.

Öte yandan, Buterin’in bu eleştirileri, DAO ekosisteminin görünürde büyüse de *gerçek* katılım ve yönetişim başarısı açısından sorunlar yaşadığını vurguluyor. CoinMarketCap verilerine göre DAO ile ilişkili token’ların toplam piyasa değeri en az 17,5 milyar dolar seviyesinde. AAVE DAO ve Optimism Collective gibi örnekler, zincir üstü yönetişim yoluyla DeFi protokollerini işletiyor ve kamu yararı projelerine fon sağlıyor.

Buna rağmen Buterin, yönetişim veya oracle sistemleri gibi zorlu görevleri üstlenmek isteyen projelerin, DAO yapısını sistemin ‘yüzde 10’u değil en az yüzde 50’si kadar’ önemli görerek tasarlaması gerektiğini söyledi. Bu yapıların yalnızca altyapının değil aynı zamanda uygulama düzeyinde de merkeziyetsizliğe dayanması gerektiğini belirtti.

Sonuç olarak Buterin, katılım oranlarının düşüklüğü, ‘balina’ adı verilen büyük yatırımcıların gücünün merkeziyeti artırması ve karar yorgunluğu gibi sorunlarla merkezi yapıları geride bırakmak isteyen DAO’ların hâlâ ciddi sınavlarla karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor. Gerçek anlamda bir özerklik ve güven inşa edilebilmesi için, *basit oy sistemlerinin ötesine geçilmesi*, sistemin temelden yeniden düşünülmesi gerektiğini söylüyor.