Brezilya’dan 1 Milyon Bitcoin(BTC) Kadar Ulusal Rezerv Planı: RESBit ile Dijital Finans Hamlesi

Brezilya, ‘Bitcoin(BTC) stratejik rezerv’ kartını yeniden masaya koydu. Son bir ayda Bitcoin fiyatı zayıf performans ve yüksek ‘volatilite’ ile boğuşurken, Brezilya Kongresi’nin gündemine maksimum 1 milyon BTC’ye kadar tutulabilecek ulusal Bitcoin rezervi planı yeniden taşındı. Böylece ülke, kısa vadeli dalgalanmaları bir kenara bırakıp ‘uzun vadeli stratejik varlık’ yaklaşımıyla ilerlemek istiyor.

Bu yeni girişim, Temsilciler Meclisi’nin 4.501 sayılı (2024) yasa tasarısı ile resmileşti. Tasarı, ‘Bitcoin egemen stratejik rezervi(RESBit)’ adıyla yeni bir ulusal rezerv sistemi kurulmasını öngörüyor. Amaç, Bitcoin’i sadece yatırım aracı olarak değil, Brezilya’nın döviz rezervlerini oluşturan temel bileşenlerden biri olarak konumlandırmak. Bu inisiyatif, Federal Milletvekili Luis Gastão tarafından yürütülüyor; yasa metninin ilk taslağı ise Federal Milletvekili Eros Biondini tarafından hazırlandı.

Yasa teklifine göre Kongre, Bitcoin rezervlerinin ülkenin döviz pozisyonunu kur oynaklığı ve ‘jeopolitik risk’lere karşı korumada ek bir araç olabileceğini düşünüyor. Aynı zamanda dijital merkez bankası parası (CBDC) projesi olan ‘dijital real(Drex)’ için ilave ‘teminat varlık’ sağlayarak bu projenin güvenilirliğini artırmak da hedefleniyor. Bitcoin, böylece hem rezerv çeşitlendirme hem de dijital para altyapısını destekleyen temel bir varlık olarak kurgulanıyor.

Buna karşın, Bitcoin rezervinin büyüklüğüne net bir üst sınır getiriliyor. RESBit kapsamında tutulacak Bitcoin miktarı, Brezilya’nın toplam uluslararası rezervlerinin en fazla ‘yüzde 5’i ile sınırlandırılacak. Alımlar da önceden belirlenmiş ‘yapısal edinim planı’ çerçevesinde kademeli olarak yapılacak şekilde tasarlandı. Kongre, bu sayede Bitcoin alımlarının kısa vadede kamu maliyesi ve finansal piyasalar üzerinde ‘şok etkisi’ yaratmamasını hedefliyor.

Tasarı, özellikle ‘mali disiplin’ vurgusuyla öne çıkıyor. Tüm Bitcoin alım ve yönetim süreçlerinin, Brezilya’nın ‘Mali Sorumluluk Yasası’ çerçevesindeki sıkı kurallara tabi olacağı belirtiliyor. Buna göre kamu maliyesini veya finansal istikrarı zayıflatacak herhangi bir adım atılamaz. Yani, Bitcoin rezerviyle döviz rezerv yapısının çeşitlendirilmesi amaçlanırken, ‘makroekonomik istikrar’ kırmızı çizgi olarak korunuyor.

Brezilya’nın Bitcoin rezerv tasarısı, yalnızca “Bitcoin al ve kasada beklet” mantığının ötesine geçiyor. Paket, ‘blokzincir stratejisi’ ile ‘insan kaynağı’ ve ‘altyapı yatırımlarını’ birlikte ele alan daha kapsamlı bir dijital varlık vizyonu içeriyor. Tasarı; dijital ekonomi, blokzincir teknolojisi ve siber güvenlik alanlarında uzman kişilerden oluşan özel bir ‘danışma kurulu’ oluşturulmasını öneriyor. Ayrıca, farklı kurumların birlikte çalışacağı, politika tasarımı, uygulama ve denetimin koordineli yürütüleceği bir ‘hükümetler arası çalışma grubu’ kurulması planlanıyor.

Dijital varlık ekosisteminin ülke içinde güçlendirilmesi de tasarının önemli ayaklarından biri. Blokzincir ve dijital güvenlik odaklı eğitim programlarının genişletilmesi, kamu görevlileri dahil olmak üzere işgücüne yönelik yeniden eğitim ve uzmanlık programlarına kamu kaynağı ayrılması öne çıkan başlıklar arasında. Amaç, sadece ‘regülasyon’ yapmak değil; aynı zamanda nitelikli ‘insan kaynağı’ yetiştirerek teknolojiye hakim, rekabet gücü yüksek bir ekosistem kurmak.

‘Start‑up’ ekosisteminin desteklenmesi de merkezde yer alıyor. Yasa teklifi, kripto para ve blokzincir odaklı girişimlerin gelişmesini teşvik ediyor; bu şirketlerin istikrarlı şekilde Ar‑Ge çalışmaları ve hizmet sunumu yapabilmesi için ‘teknolojik altyapı’ya daha fazla kamu ve özel sektör yatırımı çağrısı yapıyor. Devlet düzeyinde; dijital varlık ‘saklama’, ‘işlem’ ve ‘ödeme’ altyapısının güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Böylece hem inovasyonun hem de ‘güvenliğin’ aynı anda sağlanabileceği savunuluyor.

Yasa teklifini destekleyenler, bu yaklaşımın dünyada belli ölçüde test edildiğini hatırlatıyor. El Salvador, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Dubai ve Avrupa Birliği(AB) gibi örnekler öne çıkıyor. Bu ülkeler ve bölgeler, farklı modellerle kripto para veya blokzincir teknolojisini ‘finans politikası’na ya da ‘kamu hizmetleri’ne entegre etmiş durumda. Brezilya cephesinde ise Bitcoin ve blokzincirin düzenleyici çerçeveye alınarak uzun vadeli ‘stratejik varlık’ ve ‘altyapı’ unsuru haline getirilmesi gerektiği savunuluyor.

Tasarıya eşlik eden açıklama metinlerinde; dijital varlıkların ulusal stratejiye entegre edilmesinin ‘finansal kapsayıcılığı’ artırabileceği, yabancı sermaye girişini hızlandırabileceği, teknolojik kapasiteyi geliştirebileceği ve kur şoklarına karşı ek bir koruma katmanı sağlayabileceği öne çıkarılıyor. Bitcoin rezervi ise bu çok amaçlı stratejinin merkezinde konumlanan ‘kilit araç’ olarak sunuluyor.

Destekçiler, Brezilya’daki yüksek kripto para talebi ve kullanım oranlarını da önemli bir temel olarak görüyor. Ülkede Bitcoin ve Ethereum(ETH) gibi dijital varlıkları kullanan birey ve şirket sayısının hızla artması, yasa yapıcılara göre, ‘resmi sistem’in bir adım daha atması için fırsat oluşturuyor. Onlara göre Brezilya, doğru çerçeveyle Latin Amerika’nın ‘dijital finans lideri’ haline gelebilir. ‘Stratejik Bitcoin rezervi’ fikri, bu statü değişimini simgeleyen bir politika aracı olarak da görülüyor.

Piyasa koşulları da arka planda önemli rol oynuyor. Haber akışının dayandığı tarihte Bitcoin fiyatı günlük grafikte yatay bant aralığının üst sınırına kadar toparlanarak yaklaşık ‘69.000 dolar’ seviyesine yükseldi ve 24 saatlik periyotta yaklaşık ‘yüzde 5’ artış kaydetti. Son bir ayda sert dalgalanmalar devam etse de, Brezilya’nın tutumu, kısa vadeli fiyat hareketlerinden çok Bitcoin’in ‘ulusal stratejik varlık’ rolüne odaklandığı şeklinde okunuyor.

Bu Bitcoin rezerv tasarısı, sonuçta yasalaşıp yasalaşmayacağından bağımsız olarak, önde gelen bir ‘yükselen ekonominin’ dijital varlıklara bakışını açık biçimde ortaya koyuyor. Brezilya örneği, Bitcoin’in yalnızca ‘spekülatif bir varlık’ mı, yoksa döviz, maliye ve teknoloji politikalarını kapsayan uzun vadeli ‘portföy stratejisinin’ bir bileşeni mi olacağı tartışmasını küresel ölçekte daha da alevlendirebilir.

Türkiye’de de Brezilya’nın ‘Bitcoin egemen stratejik rezerv(RESBit)’ yaklaşımının, hem düzenleyici çerçeve hem de olası ‘devlet destekli kripto stratejileri’ açısından önemli bir ‘referans vaka’ olarak yakından izlenmesi bekleniyor. Yorum