Trump’ın Küresel %10 Gümrük Vergisi Kriptoyu Sarsmadı, IoTeX(IOTX) Olası Hack Sonrası %8 Düştü

Trump’ın açıkladığı yeni ‘küresel 10% ek gümrük vergisi’ kararı, ABD içinde hem Kongre hem de Washington DC merkezli düşünce kuruluşları hem de hukuk çevrelerinden yoğun tepki çekiyor. Eleştiriler, gümrük vergilerinin fiilen ABD’deki hane halkı ve şirketlere yüklenen bir ‘vergi’ niteliğinde olduğu, reel ekonomiye ise somut bir katkı sağlamadığı yönünde. Buna karşılık, Bitcoin(BTC) başta olmak üzere kripto para piyasası bu gelişmeye rağmen görece sakin seyrini korudu.

ABD Senatörü Rand Paul, Trump’ın bu hamlesini ‘hane halkı ve küçük işletmelere yönelik bir vergi artışı’ olarak niteledi. Temsilciler Meclisi üyesi Ro Khanna da “Bu gümrük vergilerinin ulusal güvenlikle ilgisi yok” diyerek ‘aile bütçeleri’ ve ‘küçük esnaf’ üzerinde yük oluşturmak pahasına, yalnızca ‘düşüncesiz bir ticaret savaşını 떠받an bir araç’ işlevi göreceğini savundu.

Bundan önce ABD Federal Yüksek Mahkemesi(SCOTUS), Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası(IEEPA) kapsamında Trump’ın keyfi şekilde gümrük vergisi koyma yetkisini sınırlayan bir karar açıklamıştı. Bunun hemen ardından Trump, mevcut ‘ulusal güvenlik tarifeleri(Section 232)’ ile ‘Section 301 tarifelerini’ aynen sürdüreceğini duyurdu ve bunlara ek olarak tüm dünyayı kapsayan yaklaşık ‘10% düzeyinde küresel gümrük vergisi’ uygulayacağını ilan etti. Trump, bu kararın “hemen yürürlüğe girdiğini” belirterek sert tutumunu yineledi.

Washington DC merkezli, liberal çizgideki düşünce kuruluşu Cato Enstitüsü’nün ticaret politikası merkezinde başkan yardımcısı olarak görev yapan Scott Lincicome da gümrük vergilerinin genişletilmesinin hem ABD ekonomisine hem de dış ilişkilere zarar vereceği görüşünde. Lincicome, Cointelegraph’a gönderdiği değerlendirmede, “IEEPA yetkisi daralsa bile diğer ticaret yasaları ve Trump yönetiminin beyanları dikkate alındığında ‘yüksek gümrük vergilerinin yeni normal’ haline gelme ihtimali büyük” dedi ve bunun ‘ekonomi ve diplomatik ilişkileri aynı anda aşındıracağı’ uyarısında bulundu.

Trump’ın gümrük politikaları bugüne kadar genel olarak riskli varlıklar üzerinde baskı yaratmış, hisse senetleriyle birlikte Bitcoin ve diğer kripto varlıklar için de sıkça gerilimli dönemlere yol açmıştı. Ancak bu kez açıklanan ‘küresel 10% gümrük vergisi’ kararı sonrasında piyasa tepkisi şaşırtıcı biçimde sakin kaldı. Bitcoin fiyatı kararın ardından yaklaşık ‘3% yükseliş’ kaydederek güçlendi, Bitcoin ve Ethereum(ETH) dışındaki kripto paraların toplam piyasa değerini gösteren ‘Total3’ göstergesinde ise belirgin bir hareket gözlenmedi. Bu tablo, gümrük vergisi temasının piyasalar tarafından büyük ölçüde önceden fiyatlandığı ya da piyasaların artık ‘siyasi başlıklardan’ çok likidite ve talep gibi içsel temel dinamiklere daha fazla odaklandığı yönünde yorumlanıyor.

Öte yandan bazı hukukçular, yeni ek gümrük vergisinin pratik etkisinin sanıldığı kadar büyük olmayabileceğini düşünüyor. Kripto dostu tavrıyla bilinen avukat Adam Cochran, Trump’ın dayanak gösterdiği ilgili mevzuata göre bu önlemin ‘ticaret açığı veren belirli ülkelere’ yönelik uygulanabileceğini, ayrıca ‘en fazla 150 gün’ boyunca ve yine belirli oran sınırları içinde kalmak zorunda olduğunu vurguladı. Bu açıdan bakıldığında, siyasi söylem çok sert olsa da hukukun izin verdiği gerçek uygulama alanının görece dar kalabileceği belirtiliyor.

Gümrük vergileri etrafındaki tartışmanın, ABD başkanlık seçim süreci ve küresel tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması tartışmalarıyla iç içe geçerek, ileride de finansal piyasalar ve kripto para piyasası için önemli bir oynaklık kaynağı olmayı sürdüreceği öngörülüyor. Şimdilik Bitcoin ve altcoin’ler görece ‘kayıtsız’ bir fiyat tepkisi verse de, gümrük vergilerinin gerçek bir ekonomik yavaşlama ve şirket kârlılıklarında bozulmaya dönüşmesi halinde ‘tüm riskli varlıklar üzerinde yeniden baskı unsuru’ haline gelebileceği yönünde çok sayıda değerlendirme yapılıyor.

Merkeziyetsiz kimlik protokolü IoTeX, kendi token kasasından kaynaklanan ‘olağandışı on-chain hareketler’ tespit ettiğini ve olası bir güvenlik ihlalini soruşturduğunu açıkladı. Proje ekibi, mevcut bulgulara göre ‘zararın ilk söylentilerden daha küçük’ olduğunu ve başlıca kripto borsalarıyla güvenlik ortaklarıyla birlikte ‘fonların izlenmesi ve dondurulması için koordineli bir çalışma yürütüldüğünü’ bildirdi.

IoTeX, hafta sonu X(eski Twitter) üzerinden yaptığı duyuruda “Tüm ekip, durumu netleştirmek ve zararı en aza indirmek için 7/24 çalışma düzenine geçti” ifadesini kullandı ve şu ana kadar tespit edilen potansiyel kaybın ‘piyasada dolaşan rakamlara kıyasla çok daha düşük’ olduğunu vurguladı. Proje ekibi, ‘durumun kontrol edilebilir seviyede’ olduğunu belirterek, gelişmelerin yakından izlendiğini ve topluluğun düzenli aralıklarla bilgilendirileceğini ekledi.

Söz konusu haber akışının ardından IoTeX’in yerel token’ı IoTeX(IOTX) sert satış baskısıyla karşılaştı. CoinMarketCap verileri, IOTX fiyatının 24 saat içinde ‘8%’in üzerinde’ düşerek yaklaşık ‘0,0049 dolar’(yaklaşık 7 TL kuru baz alınmadan, 7 liraya denk kur varsayımı) seviyesine indiğini gösteriyor. Son dönemde on-chain güvenlik başlıklarına karşı hassaslaşan piyasada, görece küçük ölçekli ihlal iddialarının bile yoğun satış getirebildiği görülüyor.

Alarmın fitilini, ‘Spectre’ takma isimli bir on-chain analisti ateşledi. Spectre, IoTeX’in belirli bir token kasasına bağlı özel anahtarın ele geçirilmiş olabileceğini öne sürdü. Analistin incelemesine göre söz konusu cüzdandan USDC(USD Coin), USDt(Tether), IoTeX(IOTX), sarılmış Bitcoin(WBTC) gibi çeşitli varlıklar aynı anda boşaltıldı; tahmini kayıp tutarı ise yaklaşık ‘4,3 milyon dolar’(yaklaşık 623 milyar TL yerine, kaynağın çevrim hatası olduğu varsayımıyla TL karşılığının abartılı olduğu not edilmeli) düzeyinde. Çalınan varlıkların büyük kısmı Ethereum(ETH)’a çevrildikten sonra kısmen diğer ağlara köprülenmiş görünüyor. Analizler, saldırganın yaklaşık 45 ETH’yi Bitcoin ağına taşıdığı ve zincirler arası swap ile bridge işlemlerini tekrarlayarak iz sürmeyi zorlaştırdığını ortaya koyuyor.

Spectre, şüpheli adresler ve on-chain işlem kayıtlarını paylaşarak saldırganın birçok DeFi protokolü ve merkeziyetsiz borsadan geçiş yaparak varlıkları ‘parçalayarak karıştırdığını’ anlattı. Bu yöntem, kara para aklama karşıtı kontrolleri ve sonradan varlık kurtarma süreçlerini zorlaştıran ‘klasik bir hack modeli’ olarak öne çıkıyor.

Bu olay, kripto projelerinin ‘çekirdek cüzdanlar’ için uyguladığı anahtar yönetimi ve olay anı müdahale planlarının ne kadar kritik olduğunu piyasaya yeniden hatırlattı. Web3 güvenlik çevrelerinin verilerine göre büyük çaplı siber saldırıya uğrayan projelerin yaklaşık ‘80%’i uzun vadede toparlanamıyor. Uzmanlar, doğrudan finansal kayıplardan çok, krizin başında izlenen hatalı iletişim stratejileri ve yavaş tepkinin ‘güven kaybını derinleştirdiğini’ vurguluyor.

Bug bounty platformu Immunefi’nin CEO’su Mitchell Amador, birçok projenin ‘güvenlik ihlali sonrası uygulanacak bir acil eylem planı’ olmadan büyüdüğünü belirtiyor. Amador’a göre “Olayı izleyen ilk birkaç saatte alınması gereken kararlar ertelendiğinde, toplulukla iletişim geciktiğinde zarar ve panik duygusu çığ gibi büyüyor.” Kerberus(Kerberus) yöneticilerinden Alex Katz da “Teknik sorunlar bir şekilde çözülebilir ama ‘bir kez yerleşen olumsuz algının’ silinmesi çok zor” diyerek, yoğun likidite çıkışı, yatırımcıların toplu fon çekimleri ve güven kaybının bir araya geldiği durumlarda projelerin büyük kısmının ‘fiilen iflas noktasına sürüklendiğini’ ifade ediyor.

IoTeX’in yaşadığı bu olayın, proje üzerinde orta ve uzun vadede nasıl bir mali ve itibar etkisi bırakacağı henüz netleşmiş değil. Ancak piyasada artık ‘büyük çaplı saldırı olmasa bile’, güvenlik ihlali geçmişinin tek başına uzun vadeli proje değerlendirmelerinde dikkate alındığı bir yaklaşım yaygınlaşıyor. On-chain veri akışının ve sosyal medya üzerinden bilgi yayılım hızının artması, ‘ilk tepkideki şeffaflık ve profesyonelliği’ projelerin geleceğini belirleyen başlıca unsurlardan biri haline getiriyor.