Rusya’da Bankalara Kripto Borsası Lisansı Geliyor: Bireysel Yatırımcıya Yıllık 300 Bin Ruble Sınırı

Rusya’da bankalar ve aracı kurumların ‘kripto para borsası’ lisansı alarak kripto hizmeti sunmasının önü açılmak üzere. Rusya Merkez Bankası, mevcut banka ve aracı kurum altyapısını kullanarak ‘kripto para’ piyasasında kara para aklama ve dolandırıcılık risklerini kontrol etmeyi hedefleyen bir taslak hazırlıyor.

Interfax’in 5’inde (yerel saatle) aktardığına göre Rusya Merkez Bankası(CBR) Başkanı Elvira Nabiullina, yıllık toplantıda bankalar ve aracı kurumlara ‘kripto para borsası’ işletme lisansı verilmesini önerdi. ‘Yeni bir lisans türü’ yerine, bildirim (notification) yöntemiyle mevcut finansal lisanslara ‘kripto varlık hizmetleri’ eklenmesi planlanıyor. Böylece bankalar ve brokerler, ek bir uzun izin sürecine girmeden ‘kripto para’ işlemleri sunabilecek.

Nabiullina, bankacılık sisteminde zaten yerleşmiş olan AML/CFT (kara para aklama ve terör finansmanı ile mücadele) altyapısının ve dolandırıcılık önleme araçlarının ‘kripto para’ piyasasına da taşınacağını vurguladı. Ona göre bankaların bu alandaki birikimi, ‘kripto para’ piyasasının resmen yasallaşması sonrası müşteri güvenliğini artırmak için kullanılacak. ‘Yorum: Merkez Bankası, kriptoyu tamamen serbest bırakmak yerine mevcut bankacılık gözetim çerçevesine entegre etmeye çalışıyor.’

Taslakta ‘kripto paralar’ ve ‘stabil kripto paralar (stablecoin)’ için yeni bir hukuki tanım da yer alıyor. Bu varlıklar Rusya içinde ‘para değer taşıyan varlıklar (currency valuables)’ olarak sınıflandırılacak. Yani ülke içinde tutulmaları ve alım satımı serbest, ancak iç ödemelerde ‘resmi ödeme aracı’ olarak kullanılmaları hâlâ yasak kalacak. Böylece işlemler düzenleyicinin kontrol edebileceği bir çerçeveye alınırken, ‘ruble’ temelli para sistemi ve sermaye kontrolleriyle çizilen sınır korunmuş olacak.

Risk yönetimi tarafında da geçici üst sınırlar öngörülüyor. Nabiullina, bankaların ‘kripto para’ pozisyon riskinin geçici olarak özkaynaklarının ‘yüzde 1’i ile sınırlandırılmasını önerdi. Ona göre ilk aşamada bu 1% tavan uygulanacak, bankaların bu limit içinde nasıl davrandığı görüldükten sonra daha ileri adımlar değerlendirilecek. ‘Yorum: Bu yaklaşım, bankaların kriptoya bir anda büyük ölçekli sermaye aktarmasını engelleyip, aşamalı bir açılım sağlama niyeti taşıyor.’

Yatırımcı sınıflandırmasına göre ‘kripto para’ alım limitleri de netleştiriliyor. Interfax’e göre ‘nitelikli yatırımcılar’ için ‘kripto para’ alımında bir üst sınır olmayacak. Buna karşılık niteliksiz (bireysel) yatırımcılar, tek bir aracı kurum üzerinden yılda en fazla 300 bin ruble tutarında kripto varlık satın alabilecek. Bu tutar kabaca 4.446.000 won seviyesine denk geliyor. Sonuç olarak bankalar ve aracı kurumlar, ‘düzenlenmiş geçit’ işlevi görürken; bireysel yatırımcıların sınırsız ve doğrudan ‘kripto para’ erişimi kısıtlanmış olacak.

Rusya, 2020’den bu yana dijital varlıkları hukuken ‘mülk’ statüsünde tanıyor, ancak bunların ödeme aracı olarak kullanımını yasaklıyor. 2022’de tam yasaklama seçeneği gündeme gelse de, sonrasında politika ‘tam yasak yerine sıkı düzenleme’ çizgisine kaydı. 2024–2025 döneminde sınırlı çapta sınır ötesi kullanıma izin verilmesi, kripto madenciliğinin yasallaşması gibi adımlarla piyasaya kısmen kapı açılırken; pratikte erişim hakkı daha çok bankalar ve ‘ultra nitelikli yatırımcılar’a bırakıldı. Buna karşın bireysel yatırımcıların P2P işlemleri ve yurtdışı borsa kullanımı gri alanda kalmaya devam ediyor.

Şimdi gündemde olan banka ve aracı kurum lisans modeli, Rusya’nın ‘kripto para’yı yok etmek yerine ‘kontrol edilebilir bir formatta içselleştirmeyi’ seçtiğine işaret ediyor. ‘Kripto para’ işlemlerini resmî sisteme çekerek vergi tabanı oluşturmak, sermaye çıkışlarını denetim altında tutmak ve lisanssız yabancı borsaların etkisini törpülemek isteyen bir tasarım dikkat çekiyor. ‘Yorum: Model, kriptoyu serbest piyasa aracı olmaktan ziyade, devlet denetimli kapalı bir finansal ürün haline getirmeyi amaçlıyor.’

Rusya Merkez Bankası, geniş kapsamlı yasal çerçeveyi 2026 yılının ortasına kadar tamamlamayı hedefliyor. Bu sürecin ardından, ruhsatsız faaliyette bulunan yerel aracıların ve Rusya’da ‘yerelleşme (localization)’ şartlarını karşılamayan yabancı platformların daha sert yaptırımlarla karşılaşabileceği konuşuluyor. Piyasa katılımcıları, bankalar ve aracı kurumlar üzerinden şekillenen bu yeni düzenlemenin, Rusya’daki ‘kripto para’ ticaretini ‘banka merkezli, kapalı devre’ bir modele dönüştüren dönüm noktası olup olmayacağını yakından izliyor.