Ted Cruz’dan Fed’in Dijital Dolarına Kalıcı Yasak Hamlesi: CBDC Tartışması Siyasallaşıyor

Amerika’da merkez bankası dijital parası(CBDC) etrafındaki tartışmalar yeniden alevlendi. Teksaslı Cumhuriyetçi senatör Ted Cruz, *“süreli yasak”* yaklaşımını yetersiz bularak, ABD Merkez Bankası’nın(Fed) dijital dolar(CBDC) çıkarmasını *kalıcı olarak* engelleyecek bir düzenleme için harekete geçti.

6 Mart’ta (yerel saatle) bağımsız gazeteci Eleanor Terrett’e(Eleanor Terrett) göre Ted Cruz, ‘21st Century ROAD to Housing Act’ adlı konut yasasına eklenmiş olan merkez bankası dijital parası(CBDC) yasağındaki *“gün batımı (sunset) maddesini”* kaldıran bir değişiklik önerisi sundu. Sunset maddesi, yasanın belirli bir tarihten sonra otomatik olarak yürürlükten kalkmasını öngören teknik bir düzenleme anlamına geliyor.

‘21st Century ROAD to Housing Act’, konut arzını artırmak için imar/zonlama kurallarında esneklik ve çeşitli teşvikleri bir araya getiren iki partili bir paket. Ancak bu yasa tasarısına, senatör Tim Scott ve senatör Elizabeth Warren, ek madde olarak CBDC yasağı koydu ve bu yasağın süresini 31 Aralık 2030 ile sınırladı.

Cruz tam da bu noktaya itiraz ediyor. Ona göre kısa vadeli bir yasak, yönetim ve politika değişiklikleriyle kolayca geri çevrilebilir. Bu nedenle Fed’in dijital dolar(CBDC) çıkarmasının yapısal olarak engellenmesi, yani *“kalıcı yasak”* getirilmesi gerektiğini savunuyor. yorum Bu çıkış, Cruz’un daha önce kişisel verilerin kötüye kullanımı ve devlet gözetimi risklerini gerekçe göstererek hazırladığı ‘Anti-CBDC Surveillance State Act’ çizgisinin devamı olarak görülüyor. yorum

Benzer bir itiraz Temsilciler Meclisi cephesinden de geldi. Temsilciler Meclisi üyesi Anna Paulina Luna, Senato’daki konut yasa tasarısı Temsilciler Meclisi’ne geldiğinde CBDC yasağının kalıcı hale getirilmemesi durumunda *“çirkin (nasty) bir yasama çatışması”* yaşanabileceğini söyledi.

Nitekim Temsilciler Meclisi, ‘Anti-CBDC Surveillance State Act’in eş (companion) tasarısını 219’a karşı 210 oyla kıl payı kabul etti. Oylamanın net biçimde partiler arası çizgide bölünmesi, merkez bankası dijital parasının(CBDC) artık sadece bir teknoloji veya finans başlığı olmaktan çıkıp açık bir *siyasi gündem* maddesine dönüştüğünü gösteriyor.

Merkez bankası dijital parası(CBDC), bir ülkenin resmi parasını (dolar, euro vb.) merkez bankasının doğrudan ihraç edip garanti ettiği dijital bir para türü. Özel bankalar, ödeme şirketleri veya stabil kripto para ihraççıları tarafından çıkarılan dijital varlıklardan bu yönüyle ayrılıyor.

Karşıt cephe, CBDC’nin bireylerin ödeme verilerini devletin daha kolay izlemesine zemin hazırlayacağını, hatta belirli harcama kalemlerini kısıtlama gibi yöntemlerle bir *“kontrol aracı”*na dönüşebileceğini savunuyor. Özellikle Ted Cruz gibi eleştirel isimler, *“mahremiyet ihlali”* ve *“gözetim devleti”* riskini temel argüman olarak öne çıkarıyor.

Destekçiler ise merkez bankası dijital parasının(CBDC) bankacılık hizmetlerine erişimi kısıtlı kesimler için finansal kapsayıcılığı artırabileceğini, ödemeleri hızlandırıp maliyetleri düşürebileceğini düşünüyor. Ancak bu olumlu etkilerin ortaya çıkabilmesi için güçlü bir kişisel veri koruma mimarisi, çevrimdışı ödeme imkânı ve özel finans sektörüyle net görev paylaşımı gibi *kurumsal güvencelerin* oluşturulması gerektiği vurgulanıyor.

Dünyada 100’den fazla merkez bankasının CBDC üzerine çalışma yürüttüğü biliniyor; buna karşın, tam ölçekli biçimde devreye alan ülke sayısı 11’i geçmiyor. Teknik fizibilite kadar, mahremiyet, denetim yetkileri ve mevcut bankacılık sistemi üzerindeki etkiler gibi başlıklarda çözülmesi gereken çok sayıda soru işareti bulunması, küresel ölçekte benimseme hızını yavaşlatıyor.

Öte yandan kripto para piyasası, düzenleyici ve politik sinyallere duyarlılığını koruyor. Haber hazırlanırken toplam kripto para piyasa değeri son 24 saatte %3 artarak 2,33 trilyon dolar (yaklaşık 3.460 trilyon won, 1 dolar=1.485 won) seviyesine çıktı. Aynı dönemde işlem hacmi 91,26 milyar dolar (yaklaşık 135,5 trilyon won) olarak kaydedildi.

Amerika’daki merkez bankası dijital parası(CBDC) tartışmasının, önümüzdeki dönemde de *“Fed’in yetkileri”*, *“kişisel veri ve mahremiyet”* ve *“dijital doların gerekliliği”* ekseninde devam etmesi bekleniyor. Özellikle yasa tasarıları Senato ve Temsilciler Meclisi arasında uyum sürecine girdikçe, merkez bankası dijital parası(CBDC) etrafındaki politik bilek güreşinin daha da netleşeceği öngörülüyor.