Haberler 
Coin Bilgisi 
Hakkımızda 
ABD Merkez Bankası’nın ‘merkez bankası dijital para birimi(CBDC)’ çıkarmasını 2030 yılına kadar yasaklayan Federal Reserve Act (Federal Rezerv Yasası) değişikliği, Senato’da yeniden gündeme geldi. Geniş kapsamlı bir konut yasasına eklenen “Fed, CBDC veya onunla ‘fiilen aynı sayılabilecek’ bir dijital varlığı doğrudan ya da dolaylı şekilde ihraç edemez” ifadesi, ABD’de CBDC tartışmalarının uzun süre kilitlenebileceği yönünde yorumlara yol açtı.
Söz konusu değişiklik, Senato Bankacılık, Konut ve Kentsel İşler Komitesi’nin 3’ünde (yerel saatle) açıkladığı, 300 sayfalık ‘21. Yüzyıl Konut ROAD Yasası’nda (Temsilciler Meclisi yasa numarası HR 6644) yer aldı. Yasanın 10. maddesi, Fed Yönetim Kurulu(Board of Governors) veya bölgesel Federal Rezerv Bankalarının “bankalar veya diğer finansal aracılar üzerinden dolaylı biçimde dahi olsa, CBDC ya da CBDC ile ‘fiilen aynı’ kabul edilebilecek bir dijital varlık ihraç ve oluşturmasını” yasaklıyor.
Dikkat çeken unsur, ‘stabil kripto paralar(stablecoin)’ için açık bir istisna tanınması. Taslak, Fed’in “dolar cinsi, ‘açık(open)·izinsiz(permissionless)·özel(private)’ yapıda olan para türlerini” yasaklayamayacağını belirtiyor ve fiziksel nakdin sağladığı ‘mahremiyet’ korumasının da “tamamen muhafaza” edileceğini vurguluyor. Böylece CBDC, ‘devletin çıkardığı dijital nakit’ olarak konumlandırılırken, devlet kontrolü ve gözetiminin artacağı endişeleri nedeniyle özel sektör dolar stabil kripto paralarla net bir sınır çizilmiş oluyor.
Yasak hükmü kalıcı değil, ‘gün batımı(sunset)’ maddesi içeriyor. CBDC yasağı 31 Aralık 2030’da sona erecek. Bu tarihten sonra da CBDC ihracının engellenmesi istenirse yeni bir yasal düzenleme gerekecek. Yani kısa vadede Fed’in CBDC hamlelerinin önü kesilirken, orta-uzun vadede politika değişikliği için kapı tamamen kapatılmıyor.
Beyaz Saray da yasa tasarısına destek vererek CBDC’ye karşı olduğunu açıkladı. Başkanlık makamı, CBDC’lerin bireylerin ‘mahremiyet ve özgürlükleri’ için “ciddi bir tehdit” oluşturabileceğini belirtti. Başkan Trump döneminden bu yana federal ölçekte CBDC tartışmaları giderek daha siyasi bir konuya dönüşürken, yürütmenin ‘anti-CBDC’ çizgisini bir kez daha açık biçimde teyit ettiği görülüyor.
Senato aynı gün, prosedürel bir adım olan ‘cloture’ oylamasında 84’e karşı 6 oyla tasarıyı ezici çoğunlukla kabul ederek tartışma süresini sınırladı ve tasarının genel kurulda ele alınmasının önünü açtı. Ancak bu oylama, nihai yasalaşma anlamına gelmiyor. Hükmün kapsamlı bir konut paketine eklenmiş olması nedeniyle, genel kurul sürecinde CBDC ile ilgili maddelerin değiştirilmesi ya da tamamen çıkarılması ihtimali sürüyor.
“No CBDC Act”in geri dönüşü: Bu kez konut yasasına ekleniyor
CBDC yasağına yönelik bu hamle, ABD’deki ilk girişim değil. Daha önce bağımsız bir yasa tasarısı olarak gündeme gelen metnin, şimdi konut yasası versiyonunda ‘yeniden kullanılmakta’ olduğu yorumları yapılıyor.
Örneğin senatör Mike Lee(Mike Lee), 2025’in Şubat ayında sunduğu ‘No CBDC Act (No CBDC Act, S 464)’ ile Fed veya Hazine’nin CBDC ihraç etmesini yasaklamayı amaçlamıştı. Ancak bu tasarı Kongre’de ilerleme kaydedemedi. Ardından 2025’in Haziran’ında Temsilciler Meclisi üyesi Tom Emmer(Tom Emmer), ‘Anti-CBDC Surveillance State Act (Anti-CBDC Surveillance State Act, HR 1919)’ adlı tasarıyı gündeme getirdi. Bu metin 17 Temmuz’da Temsilciler Meclisi oylamasını geçti ancak Senato aşamasını henüz aşamadı.
Piyasa çevrelerinde bu durum, “CBDC karşıtı düzenlemeleri tek başına, bağımsız bir yasa olarak geçirmektense, geçme ihtimali daha yüksek ‘konut’ gibi geniş kapsamlı başlıkların içine ekleyerek ilerletme stratejisi” şeklinde değerlendiriliyor. Buna karşılık, ‘ödeme ve mutabakat’ altyapısında yenilikçi çözümler üretilmesi açısından bakıldığında, ‘dijital dolar’ tasarımına dair çalışmaların fiilen durdurulmasının, ABD’nin küresel rekabet gücünü zayıflatabileceği yönünde görüşler de dile getiriliyor.
Çin, Rusya, Hindistan sahada; CBDC küresel ölçekte yayılıyor
ABD’nin CBDC’ye kurumsal düzeyde frene bastığı bir dönemde, diğer büyük ekonomiler pilot ve test süreçlerini sürdürüyor. Atlantic Council’in CBDC Takipçisi’ne göre resmi olarak CBDC’yi hayata geçirmiş ülke sayısı şimdilik üç: Nijerya, Jamaika ve Bahamalar. Buna karşın 49 ülke ‘aktif pilot’ aşamasında. Bu grup içinde Çin, Rusya, Hindistan ve Brezilya gibi büyük ekonomiler yer alıyor. Ayrıca 20 ülke geliştirme, 36 ülke ise araştırma safhasında.
Avrupa’da da süreç ilerliyor. Almanya Merkez Bankası Başkanı Joachim Nagel(Joachim Nagel), Şubat ayında yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nin pilot aşamasına geçtiği CBDC çalışmalarının potansiyel faydalarını vurgulamıştı. Ülkeler hız ve yöntem açısından farklılaşsa da, ‘resmi paranın dijitalleştirilmesi’ yönündeki eğilimin dünya genelinde güçlendiği görülüyor.
Sonuç olarak ABD Senatosu’ndaki yeni tasarı, “CBDC bireysel mahremiyeti tehdit edebilir” şeklindeki siyasi hassasiyet ile, “özel sektör dolar stabil kripto para ekosistemine alan bırakma” şeklindeki politika tercihinin aynı anda devreye sokulduğunu gösteriyor. Yorum ABD dijital varlık politikasında belirleyici unsur, genel kurul sürecinde CBDC yasağının korunup korunmayacağı ya da stabil kripto para düzenlemeleri ve dolar bazlı ödeme altyapısındaki rekabet ile bağlantılı olarak şeklinin değiştirilip değiştirilmeyeceği olacak. Bu sürecin sonucu, ABD’nin ‘dijital dolar’ ve geniş anlamda ‘dijital varlık’ stratejisinde önemli bir dönüm noktası sayılabilir.
Yorum 0