Jefferies: Stabil kripto paralar bankalarda çekirdek mevduatı eriterek kârlılığı tehdit ediyor

Stabil kripto paraları çevreleyen rekabet, kripto şirketleri ile geleneksel banka sektörü arasında artık açık bir ‘*liderlik savaşı*’na dönüşmüş durumda. ABD’li yatırım bankası Jefferies, stabil kripto paraların(stablecoin) kullanım alanları ödeme ve kurumsal *nakit yönetimi* tarafına doğru genişledikçe, bankalardaki ‘*çekirdek mevduat*’ın kademeli olarak eriyebileceği ve bunun uzun vadede banka kârlılıkları üzerinde baskı yaratabileceği uyarısını yaptı.

Jefferies analistleri, 10’unda (yerel saatle) yayımladıkları raporda, stabil kripto paraların bankalar için “ani ve yıkıcı” bir tehdit oluşturma ya da ABD bankacılık sisteminde toplu mevduat kaçışı (bank run) tetikleme olasılığını düşük gördüklerini belirtti. Buna rağmen önümüzdeki 5 yıl içinde bankaların çekirdek mevduat tabanında yüzde 3–5 arasında bir azalma yaşanabileceğini tahmin ediyorlar. Böyle bir durumda bankaların *fonlama maliyeti* artabilir, net faiz marjları daralabilir ve sonuçta kârlılıkları zayıflayabilir.

David Chiaverini’nin(David Chiaverini) başında olduğu Jefferies ekibi, “Ödeme ve takas gibi yeni kullanım alanları ile ‘işlem bazlı’ gelir fırsatları büyüdükçe, orta vadede mevduatların kademeli olarak bankalardan uzaklaşma riskini göz ardı etmemek gerekiyor” değerlendirmesini yaptı. Jefferies’in sunduğu ‘ılımlı baskı’ senaryosunda bile ortalama bir bankanın kârının yaklaşık yüzde 3 düşebileceği hesaplanıyor.

Stabil kripto paralar, dolar veya euro gibi itibari paraların değeriyle bire bir ‘*peg*’ edilen özel kripto varlıklar olarak tasarlanmış durumda. Bugüne kadar ağırlıklı olarak kripto alım satımında bir tür ‘*rezerv para*’ gibi kullanılıyorlardı. Ancak Jefferies’e göre, ABD’de geçen yıl GENIUS Act’in kabul edilmesinin ardından, stabil kripto paraların kullanım alanı ödemeler, şirketlerin hazine/nakit yönetimi (treasury management) ve sınır ötesi para transferleri yönünde hızla genişliyor. Rapora bakılırsa, 2025 sonu itibarıyla dolaşımdaki stabil kripto para arzı 305 milyar dolara yükselerek bir önceki yıla göre yüzde 49 artmış durumda; yine 2025’te düzeltilmiş toplam stabil kripto para transfer hacmi ise 11,6 trilyon dolara ulaşmış görünüyor.

Piyasa verileri de bu büyüme trendini destekliyor. DefiLlama verilerine göre, stabil kripto para piyasasının toplam değeri şu anda yaklaşık 314 milyar dolar seviyesinde; bu rakam 2022’deki yaklaşık 184 milyar dolarlık büyüklüğe kıyasla ciddi bir artış anlamına geliyor. Jefferies, önümüzdeki 5 yıl içerisinde stabil kripto para pazarının 800 milyar ila 1,15 trilyon dolar aralığına kadar genişleyebileceğini öngörüyor.

Bu büyümenin altında, stabil kripto paraların giderek ‘*dijital nakit*’ gibi çalışmaya başlaması yatıyor. 7/24 transfer edilebilmeleri ve DeFi (merkeziyetsiz finans) protokolleriyle entegre edildiklerinde geleneksel banka mevduatlarına kıyasla daha yüksek getiri potansiyeli sunabilmeleri öne çıkıyor. Jefferies, stabil kripto paraların yalnızca bir ödeme aracı olmaktan çıkıp, paranın ‘park edildiği’ bir mecra hâline gelme olasılığı arttıkça, bankaların mevduat tabanının yapısal olarak erozyona uğrayabileceğini vurguluyor.

Bu risk, geleneksel banka cephesinde de fark edilmiş durumda. Yılın başında Bank of America CEO’su Brian Moynihan(Brian Moynihan), 6 trilyon dolara kadar mevduatın stabil kripto paralar ve stabil kripto para bağlantılı ürünlere kayma ‘ihtimaline’ dikkat çekmiş, bunun tüm bankacılık sistemi üzerinde etkili olabilecek bir değişim yaratabileceği uyarısında bulunmuştu.

Jefferies’in stabil kripto paraları ‘kısa vadeli’ bir şok unsuru olarak görmemesinin temel nedeni ise düzenleyici çerçeve. Hâlihazırda tartışılan ABD piyasa yapısı yasasının kabul edilmesi durumunda, stabil kripto paraların bir ‘tasarruf ürünü’ değil, açıkça bir ‘ödeme aracı’ olarak tanımlanması bekleniyor. Bu da ‘*mevduat ikamesi*’ olarak cazibesini sınırlandırabilecek bir unsur. Rapora göre CLARITY yasası, GENIUS Act içinde kalan “stabil kripto paralara faiz ödeme boşluğunu” kapatarak bu varlıkların ödeme aracı kimliğini netleştirecek.

2025 Temmuz’unda kabul edilen GENIUS Act, düzenlenen stabil kripto para ihraççılarının pasif yatırımcılarına doğrudan faiz veya benzeri getiri ödemesini yasaklıyor. Jefferies, bu hüküm yerinde durduğu sürece vadesiz ve tasarruf mevduatından stabil kripto paralara doğru ani ve kitlesel bir fon kaçışı olasılığının düşük olduğu görüşünde.

Buna karşın bankalar da oyunun dışında kalmak istemiyor. Büyük finans kurumları kendi stabil kripto paralarını çıkarmayı ya da bu alana girmeyi ciddi biçimde tartışıyor. Fidelity Investments, ilk stabil kripto parası olan ‘Fidelity Digital Dollar(FIDD)’ı piyasaya sürdü. Moynihan, Kongre stabil kripto paraları tam anlamıyla yasallaştırdığı takdirde Bank of America’nın da kendi stabil kripto parasını ihraç edebileceğini söyledi. Goldman Sachs CEO’su ise kurum içinde tokenizasyon ve stabil kripto paralara “son derece yoğun şekilde odaklanan” geniş bir ekip bulunduğunu dile getirdi.

Ancak Jefferies’e göre uzun vadede asıl risk, sistem içine biriken ‘*yapısal*’ baskı. Ödeme ve takas süreçlerine ‘aktivite bazlı ödüller’ eklenmesi ya da DeFi tarafında staking ve borç verme protokollerinin daha yaygın hâle gelmesi durumunda, stabil kripto paralar fiilen banka mevduatına benzer bir teşvik mekanizması yaratabilir. Jefferies, stabil kripto para işlemlerine ve takas/ödemelerine tanımlanabilecek ödüller ile DeFi staking ve kredi protokollerinden elde edilebilecek getirilerin, banka mevduatları için doğrudan bir rekabet unsuru hâline gelebileceğini düşünüyor.

Raporda, bu dönüşüme karşı en kırılgan görülen bankalar da işaret edildi. Jefferies, saklama bankaları veya dijital varlık altyapısına hâlihazırda yatırım yapmış dev kurumlardan ziyade, ağırlıklı olarak bireysel mevduata ve faiz ödeyen hesaplara yaslanan bankaların daha riskli bir konumda olduğunu belirtiyor. Kapsamındaki bankalar arasında WTFC, FLG, WBS, EGBN ve AX, “perakende ve faizli mevduat yoğunluğu en yüksek, dolayısıyla stabil kripto paralara karşı en fazla maruz kalan” kurumlar olarak sınıflandırıldı.

Stabil kripto paralar etrafındaki tartışma bu nedenle basitçe ‘*kripto vs banka*’ ikilemine indirgenemiyor. Düzenleyiciler bu varlıkları ağırlıklı olarak ödeme odaklı çerçeveler içine hapsetmeye çalışsa bile, piyasa muhtemelen ödül tasarımları ve DeFi entegrasyonları üzerinden ‘mevduat ikamesi’ fonksiyonunu sürekli test edecek. Jefferies’in uyarısı, banka kârlılığı üzerindeki etkinin ani bir şoktan çok, zaman içinde biriken ‘*kademeli aşınma*’ şeklinde ortaya çıkabileceği yönünde. Bu da önümüzdeki dönemde hem bankalar hem de kripto ekosistemi için stabil kripto paraları stratejik bir mücadele alanı hâline getiriyor.