ABD’de stabil kripto para ödül modeli krizi: Senato’da ‘gizli faiz’ tartışması yasayı yavaşlatıyor

ABD banka sektörü, stabil kripto para ‘ödül (reward)’ modeli üzerindeki görüş ayrılıklarını gerekçe göstererek ‘kripto para piyasa yapısı’ yasasını yavaşlatmaya çalışsa da, Senato’da uzlaşma arayışları sürüyor. Tartışmanın merkezinde, banka mevduatlarının kriptoya kaçışını engelleyecek ‘koruma bariyerleri’ kurulurken, stabil kripto para(tabancı: stablecoin) temelli yeniliklerin hangi sınırlar içinde serbest bırakılacağı sorusu yer alıyor.

Maryland senatörü Angela Alsobrooks(Angela Alsobrooks), 10’unda (yerel saatle) Washington’da düzenlenen Amerikan Bankacılar Birliği(ABA) etkinliğinde yaptığı konuşmada, müzakerelere taraf olan herkesin “az da olsa memnuniyetsizlik” hissedeceği bir sonuç beklediğini söyleyerek uzlaşma ihtimaline işaret etti. Alsobrooks, Kuzey Carolina Cumhuriyetçi senatörü Thom Tillis(Thom Tillis) ile birlikte uzun süredir ertelenen Senato Bankacılık Komitesi oturumunu hayata geçirmek amacıyla, Dijital Varlık Piyasası Açıklık Yasası(Digital Asset Market Clarity Act) metni üzerinde değişiklikler yürütüyor.

Alsobrooks, ortaya çıkarmaya çalıştıkları metni, “mevduat kaçışını engelleyecek mekanizmaları mümkün olduğunca güçlendirirken, aynı zamanda ‘yenilik’in büyüyebileceği alanı koruyan bir uzlaşma” olarak tanımladı. Bankacılık tarafı, stabil kripto paralarda sunulan ‘ödül’ yapısının fiilen mevduat faiziyle benzeştiğini, bu yüzden tüketicilerin bankalardan para çekip kripto platformlarına taşımasını hızlandırabilecek bir ‘mevduat kaçışı’ riski barındırdığını savunuyor. Kripto sektörü ise ‘reward’ yapılarının, kullanıcı çekmek için vazgeçilmez bir ‘teşvik’ aracı olduğunu öne sürüyor.

Senato’da tartışılan olası uzlaşma, stabil kripto paralara ilişkin tüm alanı kapsamaktan ziyade, ‘daha dar tanımlanmış kullanım senaryolarında’ kripto platformlarının müşterilere ödül sunabilmesine kapı aralıyor. Buna göre, doğrudan ‘tutulan bakiye’ye faiz benzeri getiri sağlanması yasaklanırken, işlem hacmi veya hesap ‘aktivitesi’ ile bağlantılı sınırlı ödül modellerine alan tanıyan bir çerçeve gündemde tutuluyor. ‘Tut ve kazan’ tipinde mevduata alternatif getiri engellenirken, ‘işlem bazlı ödül’ gibi daha dar yapıların tolere edilmesi üzerinde duruluyor.

Bankalar, geçen yıl kabul edilen stabil kripto para yasası GENIUS(GENIUS) düzenlemesini referans göstererek sert duruşlarını sürdürüyor. Amerikan Bankacılar Birliği Başkanı Rob Nichols(Rob Nichols), GENIUS yasasının ödeme amaçlı stabil kripto para ihraççılarının ‘faiz ödemesini’ açık biçimde yasakladığını hatırlatarak, borsalar ya da bağlı ortaklıklarının aynı düzeyde kısıtlamaya tabi tutulmaması halinde bunun “Kongre’nin yasa niyetini dolanmaya yönelik girişim” sayılabileceğini iddia etti.

Senato Bankacılık Komitesi üyesi Cumhuriyetçi senatör Mike Rounds(Mike Rounds) da aynı gün yaptığı değerlendirmede, “stabil kripto para ödüllerinin nasıl düzenlenmesi gerektiğine dair hâlâ net bir kanaati olmadığını” ifade etti. Buna karşılık, doğrudan ‘bakiye tutarıyla orantılı’ ödüllere sıcak bakmadığını, ancak hesabın ‘faaliyet düzeyi’ ile ilişkilendirilen modeller için alan olabileceğini söyledi. Rounds, bu yaklaşımı yürütülen müzakerelere yansıtmak istediğini belirtti.

Bankacılık sektörü, stabil kripto ödüllerinin hangi durumlarda serbest olabileceğine dair çerçevenin ‘son derece dar tutulması’ gerektiğini savunarak Kongre nezdinde yoğun bir lobi faaliyeti yürütüyor. Buna rağmen, JP Morgan Chase(JPM) CEO’su Jamie Dimon(Jamie Dimon), kısa süre önce verdiği bir röportajda, tamamen ‘işlem temelli’ ödül programlarının belirli koşullarda kabul edilebileceği yönünde mesaj verdiği iddia edildi. Kripto tarafının da Beyaz Saray ile yürütülen temaslarda, ‘işlem bazlı ödül’ modelini ön plana çıkaran öneriler sunduğu biliniyor.

Düzenleyici cephede ise ABD Para Birimi Denetleme Ofisi(OCC), kısa süre önce GENIUS yasasının önemli bölümlerini yansıtan yeni bir düzenleme taslağı yayımladı. Ancak stabil kripto para ödüllerinin bu çerçevede nasıl konumlandırıldığı, sektörde ‘belirsiz’ olarak değerlendiriliyor. OCC, stabil kripto para ihraççılarının getiriyi(yield) fiilen yasaklayan hükümleri, dolambaçlı yollarla aşmalarına izin verilmeyeceğini vurgulasa da, piyasa aktörleri taslak metnin tüketiciye yönelik teşvik programı niteliğindeki ödül modelleri için ‘kayda değer bir manevra alanı’ bıraktığı görüşünde.

Yasanın yasama takvimi açısından akıbeti hâlâ net değil. Buna karşın, Senato Bankacılık Komitesi’nin kilit isimleri olan Alsobrooks ve Tillis’in ortak bir metinde uzlaşmaya varması halinde süreçte ilerleme sağlanabilecek. Bir sonraki aşama, yasa maddelerinin tek tek değiştirildiği ve oylamaya sunulduğu ‘markup’ oturumu olacak. Bu oturum, yılın başında bir kez ertelenmişti. Bankacılık Komitesi’nden geçecek bir metin, daha önce Senato Tarım Komitesi’nden onay almış versiyonla birleştirilerek nihai taslağa dönüştürülecek ve ardından Senato Genel Kurulu’na taşınacak. Son aşamada yeterli sayıda ‘Demokrat’ oyun şart olması, sürecin en büyük siyasi eşiklerinden biri olarak görülüyor.

Stabil kripto para ödülleri dışında da önemli başlıklar masada duruyor. Demokratlar, merkeziyetsiz finans(DeFi) alanının yasa dışı faaliyetler için bir ‘açık kapı’ oluşturabileceği endişesini tekrar tekrar gündeme getiriyor. Bunun yanında, Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) ve Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) içindeki boş koltuklara Demokrat isimlerin atanması talebi de pazarlığın parçası. En hassas konulardan biri ise, üst düzey kamu görevlilerinin kişisel kripto varlık pozisyonlarından fayda sağlamasının açık biçimde yasaklanmasını isteyen öneriler. Bu talebin, son dönemde doğrudan Başkan Trump’ı hedef alan bir tartışma zeminine dönüştüğü belirtiliyor.

Süreç, takvim açısından da kırılgan. Senato genel kurul gündemi zaten son derece yoğun ve İran ile bağlantılı olası savaş senaryoları gibi ‘büyük dosyalar’ araya girebilir. Buna ek olarak, Başkan Trump’ın, Kongre’den ‘seçmen kimlik (voter-ID) paketi’ geçmeden kendisine gönderilen yasaları imzalamama yönünde ‘tehdit’ içeren mesajlar verdiği iddia ediliyor. Bu durum, kripto para ‘piyasa yapısı’ yasasının ele alınma hızını doğrudan yavaşlatabilecek ek bir siyasi risk faktörü olarak öne çıkıyor.

Bu tablo içinde, ‘stabil kripto ödül’ modeli kripto paralara geçişi hızlandıracak bir ‘gizli faiz’ mekanizması mı, yoksa yenilikçi finansal ürünlerin büyümesini destekleyecek meşru bir ‘tüketici teşviki’ mi sorusu, Washington’daki kripto düzenleme tartışmalarının odak noktasında kalmaya devam ediyor.