ABD Kongresi, Polymarket ve Kalshi’yi Hedef Alan ‘DEATH BETS’ Yasalarıyla Tahmin Piyasalarını Kıskaç Altına Alıyor

ABD Kongresi, Polymarket ve Kalshi gibi ‘tahmin piyasası’ platformlarını doğrudan hedef alan yeni bir girişim başlattı. Seçimler, savaşlar ve ölüm olaylarına yönelik bahis sözleşmelerini yasaklamayı amaçlayan iki ayrı tasarı gündeme gelirken, tahmin piyasası ekosisteminde ‘belirsizlik’ ve ‘düzenleyici risk’ algısı hızla artıyor.

ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Demokratlar, bu hafta ‘Banning Games on Deaths and Elections Act’ adlı yasa tasarısını sunarak tahmin piyasalarına yönelik düzenleme sürecini resmen başlattı. Tasarı; seçim sonuçları, savaş başlangıcı ve belirli kişilerin ölümü gibi ‘hassas olaylar’ üzerine kurulu etkinlik sözleşmelerini açıkça yasaklamayı hedefliyor. Uygulama kapsamına Polymarket ve Kalshi gibi büyük tahmin piyasası platformları da giriyor.

Benzer dönemde Senato’dan Adam Schiff(Adam Schiff) ve Temsilciler Meclisi’nden Mike Levin(Mike Levin), ‘DEATH BETS Act’ adını taşıyan bir başka tasarıyı tanıttı. Bu metin de ‘Emtia Borsası Yasası(Commodity Exchange Act)’ temelinde, aynı türden sözleşmeleri sınırlamayı amaçlayan bir ‘ikiz tasarı’ olarak öne çıkıyor.

Temsilciler Meclisi’ndeki girişimin öncülerinden Jamie Raskin(Jamie Raskin), seçimlere yönelik bahislerin demokrasi için ciddi bir risk taşıdığı görüşünde. Raskin, bu tür tahmin sözleşmelerinin ‘demokrasinin *bütünlüğünü* tehdit edebileceğini’ savunuyor.

Düzenleme haberleri gündeme gelirken kripto piyasaları da hareketlendi. Bitcoin(BTC), gece boyunca yaklaşık %1,8 düşerek 70.000 dolar seviyesinin altına indi. Fiyat an itibarıyla 69.500 dolar civarında; bu da kabaca 1 milyon 239 bin TL seviyesine denk geliyor.

‘yorum: Düzenleme haberleri ile kripto fiyat hareketlerini yan yana vermek, piyasa duyarlılığını okur için daha görünür kılıyor.’

Bununla birlikte her iki yeni tasarı, kripto odaklı tahmin piyasaları ile geleneksel türev piyasalar arasındaki gri alanı daraltabilir. Özellikle politik ve jeopolitik olaylara ilişkin sözleşmeler, ABD tarafında daha sert bir regülasyon gündemine girmiş durumda.

‘DEATH BETS Act’ nedir?

Gündeme gelen iki tasarının odağında, Emtia Borsası Yasası’ndaki ‘etkinlik sözleşmeleri(event contracts)’ tanımının netleştirilmesi bulunuyor. Mevcut mevzuat; suikast, savaş ya da seçim sonucu gibi olaylara dayalı finansal sözleşmelerin hangi koşullarda *kabul edilebilir* olduğuna ilişkin kesin bir çerçeve sunmuyor. Bu belirsizlik, Polymarket ve Kalshi gibi tahmin piyasası platformlarının belli ölçüde ‘yorum alanı’ kullanarak faaliyet göstermesine imkan veriyordu.

‘Banning Games on Deaths and Elections Act’ tasarısı, bu tür sözleşmeleri ‘kamu yararına aykırı faaliyet’ şeklinde tanımlıyor ve Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu(CFTC) için yeni bir yasal standart getiriyor. Tasarıya göre CFTC, belirli kategorilerdeki etkinlik sözleşmelerinin daha baştan listeye alınmasını engelleyebilecek.

‘DEATH BETS Act’ ise içeriği itibarıyla bir adım daha ileri gidiyor. Tasarı; terör, suikast, savaş ve bireylerin ölümü gibi olaylara dayalı sözleşmeleri işleme açan tüm CFTC kayıtlı borsaları doğrudan düzenleme kapsamına alıyor. Böylece ek bir lisans, bildirim veya kapsamlı yasaklama yetkisi mümkün hale gelebilecek.

Piyasada riskli görülen örnekler şimdiden gündeme taşınmış durumda. ABD’nin İran’a yönelik olası hava saldırısının zamanlamasına dair bir sözleşmede yaklaşık 500 milyon dolar (yaklaşık 7 trilyon 366 milyar TL) büyüklüğünde pozisyon açıldığı bildiriliyor. Araştırmalar, bazı iç bilgiye erişimi olan aktörlerin bu tip sözleşmelerden ciddi kazançlar elde ettiğine de işaret ediyor. İran’ın dini lideri Ali Hamaney’e(Alî Hameneî) yönelik olası bir suikasta bağlanan sözleşmelerden birinde, tek bir trader’ın yaklaşık 553.000 dolar (yaklaşık 8 milyon 140 bin TL) kazanç sağladığı belirtiliyor.

‘yorum: Bu rakamlar, yasa yapıcıların “ahlaki tehlike” ve “içerden bilgi” kaygılarını besleyen somut örnekler olarak okunabilir.’

Polymarket ve Kalshi için olası etkiler

İran odaklı tartışmalı sözleşmelerde Polymarket ile Kalshi’nin farklı tutumları da dikkat çekti. Kalshi, İran’ın dini liderine ilişkin sözleşmeyi ‘metin kaynaklı teknik bir problem’ gerekçesiyle iptal etti. Polymarket ise aynı sözleşmeyi geçerli sayarak normal şekilde uzlaştırdı. Bu durum, toplamda 679 milyon dolar büyüklüğünde zıt piyasa sonuçları ortaya çıkararak düzenleyici kurumların odağını bu iki platforma çevirdi.

Kalshi, geçen yıl CFTC ile yaşadığı hukuki mücadelede önemli bir zafer elde etmiş ve ABD içinde ‘seçim tahmin piyasası’ açabilmenin önünü yeniden açmıştı. Ancak ‘Banning Games on Deaths and Elections Act’ tasarısının yasalaşması halinde, bu mahkeme kararı pratikte büyük ölçüde hükümsüz kalabilir. Zira tasarı, seçim sonuçlarına dair geniş kapsamlı ve açık bir yasak düzenlemesi içeriyor.

Polymarket de küresel tahmin piyasası hacminde öne çıkmasına rağmen düzenleyici baskıdan bağımsız hareket edemiyor. 2024 ABD başkanlık seçimleri süresince yalnızca bu platformda 3,6 milyar doların üzerinde bahis hacmi oluştuğu tahmin ediliyor. Tasarıların Kongre’de ilerleme kaydetmesi halinde, CFTC’nin yanı sıra Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) tarafından da ek denetim ve soruşturma olasılığı gündeme gelebilir.

‘yorum: Özellikle ABD seçimlerine dönük devasa hacimler, tahmin piyasalarını artık ‘niş kripto alanı’ olmaktan çıkarıp doğrudan siyasi gündemin parçası haline getiriyor.’

Tahmin piyasaları için sıradaki kritik başlık: Yasama süreci

Her şeye karşın iki tasarının da gerçekten yasalaşıp yasalaşmayacağı net değil. ABD Kongresi halihazırda ciddi bir siyasi kutuplaşma yaşıyor ve kripto ile inovasyon odaklı girişimlere daha olumlu bakan çok sayıda üye bulunuyor. Hem ‘Banning Games on Deaths and Elections Act’ hem de ‘DEATH BETS Act’, henüz çift taraflı (iki partili) geniş bir destek yakalamış değil. Resmi komite oylamalarına ilişkin takvim de şu ana kadar açıklanmadı.

Buna paralel olarak düzenleyici kurumların içinde, tahmin piyasalarını daha geniş finansal sisteme entegre etmeyi savunan bir kanat da var. CFTC’nin, Cboe(CBOE) gibi borsaların ‘kısmi ödeme(partial payout)’ modelini temel alan yeni tahmin piyasası ürünlerini değerlendirdiği ifade ediliyor. Bu yapı, yatırımcılara belirli aralıklarla kısmi getiri sağlayan ve ‘sigorta benzeri’ fiyatlama imkanları tanıyor.

Ekonomist Alex Tabarrok(Alex Tabarrok) ise tahmin piyasalarına sert sınırlar konulmasının ‘bilgi toplama ve fiyat keşfi’ süreçlerini zayıflatabileceğini savunuyor. Tabarrok’a göre etkinlik sözleşmeleri, tıpkı sigorta ürünleri gibi gelecekteki risklerin fiyata yansıtılmasına yardımcı oluyor ve piyasa katılımcılarına ‘daha doğru beklenti’ sinyali gönderebiliyor.

Son tahlilde dönüm noktası, Kongre’deki yasama prosedürü olacak. Tasarılardan en az birinin ilgili komitelerden çıkması halinde, CFTC’nin savaş, terör, suikast ve ölüm odaklı sözleşmeleri ‘derhal delist etme’ kapasitesi güçlenecek. Tersine, süreç uzar ya da tasarılar rafa kalkarsa, Polymarket ve Kalshi gibi platformlar *şimdilik* mevcut ‘muğlak düzenleyici ortam’ içinde faaliyetlerini sürdürmeye devam edebilecek.

‘yorum: Kısa vadede asıl risk fiyatlaması, seçim ve jeopolitik olay sözleşmelerinde yoğunlaşırken; uzun vadede tahmin piyasalarının ABD finansal mimarisinde nerede konumlanacağına dair daha kapsamlı bir tartışma beklenebilir.’