Won ile ödemede pay yüzde 3,4: Uluslararasılaşma gerçek talebe bağlı

Won'un uluslararasılaşmasında asıl mesele, ödeme altyapısını kurmanın ötesinde yabancı şirket ve yatırımcılara won'u fiilen kullanma ve elde tutma nedeni sunmakta yatıyor. Geçen yıl Güney Kore'nin ihracat gelirlerinde won ile ödeme payı yüzde 3,4'te, ithalat ödemelerinde ise yüzde 6,6'da kaldı; dolar ağırlıklı ödeme yapısı böylece belirginliğini korudu.

Kore Merkez Bankası(BOK)'nın ödeme para birimine göre ihracat-ithalat verilerine göre, geçen yıl ihracat gelirlerinde won ile ödeme payı bir önceki yıla göre 0,8 puan artışla yüzde 3,4 olarak kaydedildi. İthalat ödemelerinde won payı ise yüzde 6,6'ydı. Won'un payı bir miktar yükselse de ihracatta dolar ile ödeme oranı yüzde 84,2'yi, ithalatta ise yüzde 79,3'ü buldu.

Bir para biriminin uluslararasılaşması, yurt dışında hızlı ödeme uygulamaları kullanmaktan farklı bir şey. Şirketlerin belirli bir para birimiyle fiyatlandırma yapıp ödeme gerçekleştirdikten sonra, işlem tamamlansa bile o parayı elde tutmak veya değerlendirmek için bir nedeninin olması gerekiyor. Won'un yurt dışında ödeme para birimi olarak kullanılabilmesi için hem ödeme altyapısına hem de won cinsinden fonların harcanacağı alanlara ihtiyaç var demek.

Çin'in yuan uluslararasılaşması, Güney Kore'nin döviz piyasası reformu için bir karşılaştırma noktası. Çin Devlet Döviz İdaresi(SAFE), 17 Temmuz'da (yerel saatle) Devlet Konseyi Basın Ofisi'nde düzenlediği brifingde, bu yılın ilk yarısında bankaların müşteri bazlı sınır ötesi tahsilat ve ödeme tutarının 9,2 trilyon dolara (yaklaşık 13.008,8 trilyon won) ulaştığını ve bunun bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 21 arttığını açıkladı. Bu tutar içinde yuanın payı yüzde 52,9 olup 2025 yılı geneline kıyasla 1,3 puan yükseldi.

Yuan kullanımının artmasının arkasında ticaret hacmi ve takas ağı yatıyor. Çin, geçen yıl mal ticaretinde yuan ile ödeme payını yaklaşık yüzde 30'a kadar yükseltti. Yabancı finans kuruluşları ve şirketlerin yuanı doğrudan ödeme ve takas için kullanabileceği kanalları da genişletiyor.

Çin Halk Bankası(PBOC), yakın zamanda Almanya merkezli Deutsche Bank(DB)'a Frankfurt'ta yuan takas bankası yetkisi verdi. Avrupa'da Çin kökenli olmayan bir bankanın yuan takas bankası olarak belirlenmesi ilk kez yaşandı. Bu adımla Avrupalı finans kuruluşları ve şirketlerin yuanı doğrudan ödeme ve takas için kullanabileceği kanal genişlemiş oldu.

14 Eylül'den itibaren yuan ve yabancı para birimlerini kapsayan çok uluslu şirketlere yönelik sınır ötesi merkezi nakit yönetimi sistemi Çin genelinde yürürlüğe girecek. Sistem, grup şirketlerinin fonlarını tek bir havuzda toplayıp alacak ve borçları netleştirerek yalnızca bakiyenin ödenmesine imkan tanıyor. Yuan kullanımını zorunlu kılmasa da aynı hesapta hem yuan hem yabancı para yönetilebilmesi, sınır ötesi fon yönetim maliyetlerini azaltabileceği öngörülüyor.

Sınır ötesi ödemelerde üçüncü bir ülke para birimi kullanılmadığında çifte kur çevirme işlemi ve maliyeti azalıyor. Çin'de kazanılan yuanın yerel parça ve hammadde alımlarında yeniden kullanılabilmesi de şirketler açısından bir teşvik unsuru. Ödeme para biriminin seçimi, salt para transferi kolaylığından çok tedarik zinciri ve fon yönetimi yapısıyla ilgili bir konu.

Bu gelişme dijital ödemelerle de kesişiyor. Yayın organımız daha önce Bank of China(3988) öncülüğündeki merkez bankası dijital para birimi tabanlı sınır ötesi ödeme platformu mBridge'in birikimli işlem hacminin 600 milyar yuanı aştığını bildirmişti. mBridge, doları anında ikame eden bir araçtan çok, yuan tabanlı ticaret ödeme kanalını genişleten uzun vadeli bir altyapı olarak yorumlandı.

Güney Kore de kendi düzenleme reformuna girişti. Yurt içi döviz piyasası 6 Temmuz'dan itibaren haftada 5 gün 24 saat işlem gören bir yapıya geçti. Yurt içi döviz piyasası katılımcıları artık gece saatlerinde de dolar/won spot işlemleri yaparak offshore vadeli fark sözleşmelerinde (NDF) oluşan pozisyonlarını anında kapatabiliyor.

Ancak NDF, gerçek won alışverişi yapılmadan yalnızca kur farkının dolar üzerinden hesaplandığı bir işlem türü. Döviz piyasasının 24 saat açık olması, won'un hemen yurt dışında ödeme ve saklama para birimi haline geleceği anlamına gelmiyor. Yurt dışında won'un fiilen el değiştirebileceği bir ödeme ağına ve bunu destekleyecek likiditeye ihtiyaç var.

Hükümet, belirli koşulları karşılayan yabancı finans kuruluşlarını offshore won ödeme kurumu olarak kaydederek yabancı müşterilere won mevduatı, kredisi ve para transferi hizmeti sunmalarını sağlayacak bir düzenlemeyi hayata geçirmeyi planlıyor. Bu kurumlar, yurt içindeki aracı bankalarda won birleşik hesabı açacak ve nihai mutabakatı Kore Merkez Bankası(BOK)'nın ödeme ağı üzerinden gerçekleştirecek. Böylece yabancılar Güney Kore'de doğrudan hesap açmadan, bulundukları ülkedeki finans kuruluşu aracılığıyla won'u elde tutabilecek, tedarik edebilecek ve ödeme yapabilecek.

Kore Merkez Bankası(BOK)'nın won uluslararası ödeme ağı, Eylül ayında pilot uygulamaya girecek ve gelecek yıl tam işletime geçmeyi hedefliyor. Ödeme için gereken won'un öncelikle özel finans kuruluşları tarafından sağlanması, yetersiz kalması durumunda ise Kore Merkez Bankası veya Döviz Dengeleme Fonu'nun devreye girmesi seçenekleri değerlendiriliyor. Yabancıların geçici olarak ellerinde tuttukları won'u kısa vadeli finansal ürünlerde değerlendirebilmesi ve teminat amaçlı tahvil ödünç işlemlerinde kullanabilmesi için ilgili düzenlemeler de gözden geçiriliyor.

Çin örneğinin ortaya koyduğu soru açık: Won'un uluslararasılaşması, yurt dışına won gönderebilmeyi sağlayan teknik bir mesele değil, karşı tarafın dolar yerine won'u seçmesi için ekonomik bir gerekçe yaratma meselesi. Won uluslararası ödeme ağı, Eylül'deki pilot uygulamada öncelikle ödeme altyapısının işlerliğini test edecek.