Solana(SOL) Ücret Sisteminde Kaynak Bazlı Model Oylamada

Solana(SOL) ağında, işlem ücretlerinin imza sayısına göre değil, talep edilen hesaplama kaynağına göre belirlenmesini öngören bir öneri için zincir üstü oylama sürüyor. Oylamanın sonucu ne olursa olsun, cüzdanların, yönlendiricilerin ve işlem uygulamalarının hesaplama kaynağını ne kadar isabetli talep ettiği artık doğrudan bir maliyet meselesi haline geliyor.

Solana'nın geliştirme önerisi SIMD-0553, şu anda imza başına 5000 lamport olan sabit ücreti ikiye bölüyor. Öneriye göre 2500 lamport'luk temel 'dahil etme' ücreti sabit kalırken, kalan kısım talep edilen kaynağa göre hesaplanan bir 'kaynak ücretine' dönüşüyor. Kaynak ücreti requested_cost_units değerine orantılı şekilde hesaplanıyor ve tamamı yakılıyor. Öncelik ücreti ise bugüne kadar olduğu gibi doğrulayıcıların (validator) payı olarak kalmaya devam ediyor.

Solana'nın resmi ücret dokümantasyonu, mevcut temel ücretin imza başına 5000 lamport olduğunu ve bu tutarın yarısının yakılıp yarısının doğrulayıcılara gittiğini açıklıyor. Hesaplama bütçesi (compute budget) dokümantasyonu ise öncelik ücretinin gerçek tüketime değil, talep edilen hesaplama birimi (compute unit) limitine göre hesaplandığını belirtiyor.

Öneri, sadece bir ücret artışından ibaret değil. Asıl amaç, işlemin ağdan talep ettiği kaynağı fiyatlandırmaya daha sıkı biçimde yansıtmak. Bugüne kadar temel ücret büyük ölçüde imza doğrulama maliyeti üzerinden işliyordu. Yeni öneri ise yazma kilidi (write lock), talimat verisi, program çalıştırma ve yüklenen hesap verisi boyutunu da ücretlendirme ölçütüne ekliyor.

requested_cost_units, işlem yürütülmeden önce talep edilen kaynak maliyet birimini ifade ediyor. Ölçüt, gerçekte harcanan kaynak değil, önceden talep edilen değer. Hesaplama bütçesini bol tutan uygulamalar, yeni yapıda daha yüksek maliyetle karşılaşabilir.

Öneri metni, kaynak ücret oranını 1/10, 1/4 ve 1/2 lamport kademelerinde artıran bir 'feature gate' yapısı öngörüyor. Bu, nihai oranın tek seferde uygulanması yerine kademeli aktivasyonu esas alan bir tasarım. Ancak dokümanın kabul edilmesi, doğrudan ana ağda (mainnet) uygulanacağı anlamına gelmiyor.

Crypto Briefing, yaptığı simülasyona dayanan haberinde, nihai oran uygulandığında günlük SOL yakım miktarının yaklaşık 648 SOL'den 1.500-9.000 SOL aralığına yükselebileceğini aktardı. Aynı haberde, Jupiter, Titan ve DFlow gibi yoğun işlem hacmine sahip uygulama ve yönlendiricilerin ortalama ücretlerde artış baskısıyla karşılaşabileceği belirtildi. Bu rakamların gözlemlenmiş veri değil, model tahmini olduğu vurgulanmalı.

Uygulamalar arasında fark, talep edilen kaynağın ne kadar hassas belirlendiğine göre oluşabilir. Birden fazla işlem rotası ve hesabı aynı anda işleyen yönlendirici tipi uygulamalarda talep edilen kaynak büyüklüğü artabilir. Buna karşılık verimli çalışan oy (vote) işlemlerinin yeni yapıda daha düşük maliyetle sonuçlanabileceği de değerlendirmeler arasında yer alıyor.

Solana Company, 21 Ağustos'ta (yerel saatle) yaptığı açıklamada SGP-0003'e karşı olduğunu bildirdi. Şirkete göre sabit ücret yapısı, kurumsal kullanıcıların bütçe planlaması yapmasını kolaylaştırıyor. Açıklamada, ekosistem henüz adapte olmadan işlem maliyetlerinin değişken hale getirilmesinin, tahmin riskini kullanıcılara ve operatörlere kaydırdığı ifade edildi.

Tartışma, teknik doküman SIMD-0553 ile yönetişim önerisi SGP-0003'ün kesiştiği bir noktada ilerliyor. SIMD, ücret hesaplama yönteminin kendisini ele alırken, SGP ağın bu yönde ilerleyip ilerlemeyeceğini soran zincir üstü bir sinyal oylaması niteliği taşıyor. Solana'nın yönetişim dokümantasyonuna göre SGP önerileri, aktif stake'in yüzde 15'inin desteğini aldığında oylama aşamasına geçiyor.

Solana geliştirici güncellemesi, 23 Temmuz'da (yerel saatle) Resource and Inclusion Fees başlıklı SIMD'in 'accepted' (kabul edildi) statüsüne geçtiğini duyurdu. Bu, dokümanın kabul edildiği anlamına geliyor ancak ana ağda etkinleştirme ya da feature gate uygulama zamanını netleştirmiyor. Validator Info platformu ise SGP-0003'ü halen 'Voting' (oylamada) statüsünde gösteriyor.

Oylamanın bitiş zamanı, kaynaklara göre farklılık gösteriyor. Bazı kaynaklar bitiş saatini Kore saatiyle 27'sinde 00.30 olarak veriyor -bu, Türkiye saatiyle 26 Ağustos akşamı 18.30'a denk geliyor-, diğer kaynaklarda ise tarih 27'si veya 28'i olarak geçiyor. Haberin yazıldığı an itibarıyla bitiş tarihinin tek bir değere indirgenmesi mümkün görünmüyor.

Bu oylama, Solana doğrulayıcılarının yeni ihraç hızı ile ücret yapısını aynı anda ele alan yönetişim önerilerine oy kullandığına dair TokenPost'un önceki haberinin devamı niteliğinde. TokenPost, doğrulayıcıların yeni ihraç hızı ve ücret yapısını birlikte düzenleyen yönetişim önerilerine oy kullandığını daha önce duyurmuştu.

Solana Company, 21 Ağustos'taki (yerel saatle) açıklamasında SGP-0001'i desteklediğini, SGP-0003'e ise karşı olduğunu belirtti. Şirketin itirazı, ağın ekonomik yapısının değişmesi gerekip gerekmediğinden çok, değişimin zamanlaması ve maliyet öngörülebilirliğine odaklanıyor.

Kullanıcıların karşılaşacağı gerçek maliyet ve uygulama başına değişim oranı, oylama sonucu, feature gate uygulaması ve cüzdan/SDK güncellemelerinin ardından netleşecek. Şu an için kesinleşen tek şey, Solana'nın düşük ücret avantajını korurken kaynak talebi yüksek işlemlere daha fazla maliyet yansıtıp yansıtmayacağını zincir üstü bir süreçle sorguladığı.