Rafineri kapasitesi günlük 5 milyon varil azaldı, kış motorin talebi baskı yapıyor

Küresel rafinerilerde ham petrol işleme kapasitesi geçen yıla göre günlük yaklaşık 5 milyon varil azalırken, kış aylarındaki motorin talebinin bu düşüşle çakışması nedeniyle motorin piyasasında gerginliğin sürebileceği uyarısı yapıldı. Ancak küresel çapta bir arz kesintisi veya belirli bir bölgede somut bir arz açığı tespit edilmedi.

Vitol(Vitol) CEO'su Russell Hardy(Russell Hardy), 8'inde Singapur'da düzenlenen Asya-Pasifik Petrol Konferansı'nda (APPEC) “küresel yakıt piyasası son derece gergin ve esneklikten uzak” dedi. Rafineri kapasitesinin yetersiz kalması nedeniyle ülkelerin stok petrol rezervlerini tüketmeye devam ettiğini belirtti.

Kuveyt Petrol Kurumu (KPC) Uluslararası Pazarlama Direktörü Shaikh Khaled Ahmad Al Sabah(Shaikh Khaled Ahmad Al Sabah) da aynı etkinlikte, küresel rafineri sisteminin yıl sonuna kadar mevcut işleme seviyesini koruyabilmesinin “bir başarı olacağını” söyledi ve Kuzeybatı Avrupa'da kışın oldukça zorlu geçebileceğini ifade etti. Bu açıklama, rafineri kapasitesi ile kış talebinin aynı anda piyasa üzerinde baskı oluşturabileceği anlamına geliyor.

Rafineri kapasitesi ve motorin ihracatındaki düşüş

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ağustos ayı petrol piyasası raporunda 2026 Temmuz ayında küresel rafineri ham petrol işleme kapasitesinin günlük 80,9 milyon varile gerilediğini, bunun geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık 5 milyon varillik bir düşüş anlamına geldiğini bildirdi. Bu veri, rafinerilerin işleme kapasitesinin geçen yıla kıyasla düştüğünü gösteriyor.

Rusya, Orta Doğu ve Asya'dan yapılan motorin ihracatı da günlük 1,3 milyon varil azaldı. Bu miktar, küresel deniz yoluyla taşınan motorin ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor. IEA, Orta Doğu kaynaklı rafineri ürünü arzındaki azalma ile stok tükenmesinin çakışmasının dizel, jet yakıtı ve benzin piyasalarında rafineri marjlarını yükselttiğini belirtti.

Ancak IEA, küresel petrol piyasasının yıl sonuna doğru yeniden arz fazlasına dönebileceği ihtimalini de ortaya koydu. Motorin piyasasındaki gerginliğin ne kadar süreceği, rafineri kapasitesi ve ihracat akışına bağlı olarak değişebilir.

Rusya'nın ihracat kısıtlaması ve Orta Doğu değişkeni

Rus hükümeti 30 Temmuz'da benzin, motorin, gemi yakıtı ve gazyağı ihracatını 1 Ağustos'tan 31 Ocak 2027'ye kadar geçici olarak sınırladığını açıkladı. Ancak 1 Eylül'den itibaren Rusya içindeki doğrudan üreticilerin ihraç ettiği motorin ve bazı ürünlere istisna uygulandı.

Bu nedenle Rusya'nın motorin ihracatını tam bir yasak olarak nitelendirmek doğru olmaz. Fiili arz etkisi, kısıtlama kapsamının ve istisna miktarlarının nasıl uygulanacağına göre değişebilir.

Orta Doğu'da rafineri tesislerindeki hasarlar ve Hürmüz Boğazı üzerinden geçen yakıt akışındaki azalma da arz baskısı olarak gündeme geldi. Hürmüz Boğazı'ndan geçen rafineri ürünü miktarına ilişkin bazı veriler bağımsız olarak son dönemde doğrulanmadığından, piyasa değerlendirmesi için kaynak olarak kullanılması güç.

APPEC'in resmi programında rafineri kapasitesi, ürün marjları, motorin ve jet yakıtı piyasalarını ele alan oturumlar yer aldı. Ancak bu, etkinliğe katılan herkesin motorin kıtlığı öngörüsünde hemfikir olduğu anlamına gelmiyor.

Avrupa dizel crack marjı ve yerel bağlantı

S&P Global(S&P Global), 8 Eylül'de Amsterdam, Rotterdam ve Anvers bölgelerindeki dizel crack marjının 1 Eylül'de varil başına 98 dolara (yaklaşık 131.516 KRW) yükseldiğini, 2 Eylül'de ise 95,30 dolara (yaklaşık 127.893 KRW) gerilediğini bildirdi. Dizel crack marjı, ham petrol fiyatı ile motorin fiyatı arasındaki farkı gösterir ve rafinerilerin motorin üretiminden elde ettiği kârlılığı yansıtır.

Avrupa'daki rafineri marjlarının yükselmesi, rafineri ürünleri arzının sıkılaştığının bir işareti olarak yorumlanabilir; ancak bu durum doğrudan bir ülkedeki motorin arz sorununu veya tüketici fiyatlarındaki değişimi göstermiyor. Daha önce dizel rafineri ürünlerindeki baskının arttığına dair haberler çıkmıştı, ancak bu veride de yerel piyasalara yönelik doğrudan bir etki ayrıca doğrulanmadı.

Rafineri ürünleri piyasası yalnızca ham petrol arzına değil, rafineri kapasitesi kullanım oranına, bakım çalışmalarına ve ürün bazlı ihracat akışına göre de hareket ediyor. Aynı ham petrol işlense bile motorin, jet yakıtı ve benzin üretim oranları ile bölgesel stok seviyelerine göre rafineri marjları ve arz baskısı farklılaşabiliyor.

Piyasanın önümüzdeki dönemde takip edeceği değişkenler arasında Kuzeybatı Avrupa'nın kış talebi, ABD rafinerilerinin bakım takvimi, Rusya'nın ihracat kısıtlamasının fiili uygulama kapsamı ve Orta Doğu kaynaklı rafineri ürünü taşımacılığının toparlanıp toparlanmayacağı yer alıyor. Yerel piyasalara yönelik doğrudan arz kesintisi ve fiyat etkisi konusunda ek doğrulama gerekiyor.