Çin petrol talebi 2026'da yüzde 8,9 düşebilir: Elektrikli araç etkisi

Çin'in ham petrol talebinin 2026'da günlük 600 bin varil azalarak geçen yıla göre yüzde 8,9 düşmesi bekleniyor. Bu, Çin petrol talebinin üst üste üçüncü yıl gerilediği bir senaryo anlamına geliyor.

Reuters, 9'unda Sinopec Ekonomi ve Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nün (Sinopec Economics and Development Research Institute) tahminine dayanarak, gelecek yıl Çin'in ham petrol talebinin bu yıla kıyasla günlük 600 bin varil azalacağının öngörüldüğünü aktardı. Yüksek petrol fiyatları ve elektrikli araç kullanımının yaygınlaşması, karayolu taşımacılığında petrol talebini düşüren etkenler olarak gösterildi.

Ürün bazında, motorin talebindeki düşüşün benzine göre daha büyük olması bekleniyor. Benzin talebinin yüzde 8,7 azalarak 149 milyon metrik tona, motorin talebinin ise yüzde 11,4 azalarak 164 milyon metrik tona gerilemesi öngörülüyor.

Buna karşılık jet yakıtı talebinin yüzde 1,3 artarak 41,55 milyon metrik tona yükselmesi bekleniyor. Bu durum, karayolu taşımacılığı yakıtı ile havacılık talebinin farklı yönlerde hareket edebileceği anlamına geliyor.

◇ Rafinaj kapasitesi ile işlenen miktar birbirinden farklı

Çin'in rafineri sektöründe tesis kapasitesinin genişlemesi ile fiili işlenen miktarın azalmasının aynı anda yaşanması bekleniyor. 2026'da yıllık rafinaj kapasitesinin 952 milyon tona çıkması öngörülürken, 2. ve 3. çeyrekte işlenen ham petrol miktarının 697 milyon tona gerilemesi bekleniyor.

Rafinaj kapasitesi, rafineri tesislerinin işleyebileceği azami miktarı; işlenen miktar ise fiilen girdi olarak alınıp işlenen ham petrol miktarını ifade ediyor. Bu iki rakam farklı ölçüm esaslarına dayandığından, rafineri kullanım oranı veya arz fazlası büyüklüğü doğrudan bu verilerden hesaplanamıyor.

Çin'li rafinerilerin ham petrol tedariki ve işleme akışı yalnızca ithalat miktarına bakılarak değerlendirilemiyor. Daha önce de Çin'li rafinerilerin ham petrol arz-talep dengesinin ithalat, stok ve işlenen miktara göre değiştiğine dair bir analiz aynı doğrultuda ortaya konmuştu.

◇ Elektrikli araçlar yakıt talebini değiştiriyor

Elektrikli araç kullanımının yaygınlaşması, benzin talebindeki düşüşle doğrudan bağlantılı bir etken. Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency, IEA), "Küresel Elektrikli Araç Görünümü 2026" (Global EV Outlook 2026) raporunda Çin'deki elektrikli araçların 2025'te karayolu taşımacılığında günlük yaklaşık 1 milyon varil petrol talebinin yerini aldığını belirtti.

IEA, mevcut politikaların sürmesi halinde Çin'deki elektrikli araçların ikame ettiği petrol miktarının 2030'da günlük 2,7 milyon varile çıkacağını öngördü. Ajans ayrıca Çin'de 2026'da elektrikli araç satışlarının toplam otomobil satışları içindeki payının yaklaşık yüzde 60'a ulaşmasını bekliyor.

Elektrikli araç kullanımının yaygınlaşması, Sinopec Ekonomi ve Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nün ortaya koyduğu benzin ve motorin talebindeki düşüş öngörüsüyle aynı yönde. Ancak motorin talebi kargo taşımacılığı ve sanayi faaliyetlerinden de etkilendiği için düşüşün tamamını yalnızca elektrikli araç satışlarıyla açıklamak mümkün değil.

Motorin talebinin benzine göre neden daha fazla düştüğü, Sinopec Ekonomi ve Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nün öngörüsünde ayrıca belirtilmedi. Ham petrol talebi yalnızca taşıt yakıtını değil, petrokimya ve sanayi talebi ile stok miktarlarını da kapsayabiliyor.

IEA, elektrikli araçların küresel ölçekte 2025'te günlük yaklaşık 1,7 milyon varil petrol talebinin yerini aldığını, mevcut politikalar temelinde bu rakamın 2030'da günlük yaklaşık 5 milyon varile ulaşacağını öngördü. Çin'deki talep düşüşünün yalnızca elektrikli araç kullanımıyla belirlenmediği, ancak karayolu taşımacılığının elektrifikasyonunun yapısal bir etken olarak işlev gördüğü değerlendiriliyor.

Bazı açık çevrimiçi topluluklarda, Çin'deki petrol talebi düşüşünün elektrikli araç yaygınlaşmasının yanı sıra stratejik rezerv birikiminin durdurulması ve stok ayarlamalarından da etkilenebileceği iddiası dile getirildi. Bu, resmi istatistiklerle veya kurumsal öngörülerle doğrulanmış bir tepki değil.

Ham petrol talebindeki düşüş öngörüsünü Çin ekonomisinin genelindeki bir daralma olarak yorumlamak da güç. Petrokimya ve sanayi talebi ile stok miktarındaki değişimlerin birlikte değerlendirilmesi, rafinaj kapasitesi ile işlenen miktarın da aynı ölçüte göre karşılaştırılması gerekiyor.

Sinopec Ekonomi ve Kalkınma Araştırma Enstitüsü'nün daha önce ortaya koyduğu 2026'da günlük 300-500 bin varillik talep artışı öngörüsünün aşağı yönlü revize edildiğine dair açıklamalar da geldi, ancak değişikliğin gerçekleştiği kesin tarih ve buna ilişkin açıklama belgesi doğrulanmadı. Bu öngörüdeki ayrıntılı rakamların araştırma kurumunun tahmini olarak değerlendirilmesi gerekiyor.