1 Ekim'de Google TPU uydusu, uzayda AI için ilk yörünge testine çıkacak

Google, yapay zekâ (AI) çipi taşıyan prototip uyduyu 1 Ekim'de fırlatarak uzayda AI hesaplamalarının mümkün olup olmadığını test edecek. Görev, yer veri merkezlerinin enerji ve soğutma yükünün uzayda azaltılıp azaltılamayacağını inceleyen ilk yörünge testi olacak.

Google, Project Suncatcher uydusunu SpaceX'in Transporter-18 rideshare göreviyle fırlatmayı planlıyor. Uydu, fırlatma sırasında oluşan titreşim ve ivmelenme ile uzay radyasyonu ve vakum ortamındaki ısıl koşullarda Google TPU'sunun çalışıp çalışmadığını test edecek.

Uyduda Google'ın Trillium TPU'su bulunacak. Ars Technica, uyduda dört TPU yer alacağını ve Google'ın üretken AI modeli Gemini'yi çalıştırarak yörünge ortamındaki performansı ölçmeyi planladığını bildirdi.

Ancak TPU, soğutma kapasitesindeki sınırlamalar nedeniyle yalnızca yaklaşık 15 dakikalık aralıklarla çalışabilecek. Vakum ortamında hava akışıyla soğutma yapılamadığı için yarı iletkenin ürettiği ısının uzaya yayılması gerekiyor.

Google, ısı boruları ile radyatörleri birleştiren soğutma yöntemini termal vakum odasında test etti. Yer veri merkezlerinde soğutma tesislerini büyütmekten farklı olarak bu yapı, ısıyı uydu yüzeyinden uzaya aktarmayı amaçlıyor.

Radyasyon dayanıklılığı da testin temel başlıkları arasında yer alıyor. Google araştırmacıları, UC Davis Crocker Nükleer Laboratuvarı'nda 67MeV proton ışını kullanarak TPU'yu test etti.

Araştırma makalesinde, Trillium TPU'nun yüksek bant genişlikli belleğinde toplam 2krad(Si) sonrasında düzensizlikler görüldüğü, ancak tek çiplik test sınırı olan 15krad(Si) seviyesine kadar radyasyona bağlı donanım arızası tespit edilmediği belirtildi. Beş yıllık görev için gereken toplam iyonlaştırıcı radyasyon dozunun yaklaşık 750rad(Si) olduğu ifade edildi.

Project Suncatcher'ın enerji planı güneş enerjisine dayanıyor. Google, gündüz ve gecenin sınırına yakın güneş eşzamanlı yörüngede bulunan bir uydunun, yer seviyesine kıyasla sekiz kata kadar daha fazla güneş enerjisi üretebileceğini açıkladı.

Güneş eşzamanlı yörünge, uydunun belirli bölgelerden benzer güneş yüksekliğinde geçmesini sağlayacak şekilde tasarlanıyor. Google, AI hesaplamaları için gereken elektriği güneş enerjisiyle sağlayarak yer veri merkezlerinin enerji tedariki üzerindeki yükü azaltma yöntemini araştırıyor.

Bu fırlatma, Planet'in katılacağı 2027'nin başındaki iki uydulu görevden ayrı bir proje. 2027'nin başında planlanan görevde iki uydu arasında yüksek bant genişlikli iletişim test edilecek. Transporter-18 görevi ise tek bir prototip uydunun yörünge koşullarında doğrulanmasına odaklanıyor.

Planet, Google için iki prototip uydu üreteceğini ve uydular arasındaki yüksek bant genişlikli iletişimi test edeceğini açıkladı. Bu görevin hedef zamanı 2027'nin başı olarak belirtiliyor.

Google'ın uzun vadeli planı, güneş panelleri, TPU'lar ve uydular arası lazer iletişimini birleştiren alçak yörüngeli bir bilişim kümesi oluşturmak. Şirket, birden fazla uyduyu filo halinde işleterek uzayda AI hesaplamaları yapmayı araştırıyor. Ancak proje şu aşamada tasarım ve performans doğrulamasıyla sınırlı.

Piyasa ve sektörün resmi performans değerlendirmesi henüz açıklanmadı. Planet ile ilgili Reddit topluluklarında Project Suncatcher'ın uydu faaliyetlerinin genişlemesine etkisi ve Google'ın uzayda çıkarım hesaplamaları yapmayı hedefleyip hedeflemediği tartışıldı. Ancak bunlar çevrim içi tepkiler olup resmi bir iş beklentisi niteliği taşımıyor.

Plan, yerel AI ve yarı iletken sektörüyle doğrudan bağlantılı bir proje olarak açıklanmadı. Bununla birlikte AI çipleri ile iletişim sistemlerinin uzay ortamında birlikte işletilmesini test etmesi, AI altyapısı ve yarı iletken güvenilirliği tartışmaları için bir örnek oluşturabilir.

Fırlatma başarılı olsa bile fırlatma maliyeti, uydu bakımı, radyasyon kaynaklı hatalar, soğutma verimliliği, uydular arası iletişimin istikrarı ve uzay enkazıyla çarpışma riski gibi sorunlar devam edecek. Project Suncatcher'ın ticari ürüne dönüşeceği tarih açıklanmadı.