Tokenize hisselerde ortaklık hakları korunuyor, işlem fiyatı ve emir koruması değişiyor

Tokenize hisseler, geleneksel hisselerle aynı temettü ve oy haklarını sunsa bile işlem fiyatı ve emir koruması bakımından aynı güvenceyi sağlamıyor. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC) koşullu muafiyeti, token sahiplerinin haklarını tanımlarken otomatik piyasa yapıcı (AMM) işlem platformlarına geleneksel piyasalardan farklı bir düzenleyici çerçeve uyguladı.

SEC, 17 Eylül 2026’da izinli likidite havuzlarında ABD borsalarında işlem gören hisselerin token biçiminde alınıp satıldığı belirli platformlara, borsa tanımıyla ilgili geçici muafiyet verdi. Muafiyet kapsamındaki tokenların, aynı türdeki hisselerle eşit şirket ortaklığı, temettü, oy ve tasfiye sırasında kalan varlıklardan pay alma haklarını sağlaması gerekiyor. Yalnızca dayanak hissenin fiyat hareketlerini izleyen sentetik tokenlar kapsam dışında bırakıldı. Muafiyet 17 Eylül 2031’e kadar geçerli; SEC koşulları veya süreyi değiştirebilir.

Bu şartlar, ‘neye sahip olunduğunu’ belirliyor. ‘Hangi fiyattan işlem yapıldığı’ ise ayrı bir konu. SEC, AMM havuzlarındaki fiyatın genellikle havuzdaki varlıkların oranına göre belirlendiğini ve dış piyasa fiyatını doğrudan yansıtmayabileceğini açıkladı. Muafiyet kapsamındaki platformlara Regulation NMS’nin bazı hükümleri uygulanmıyor. Bunlar arasında, başka bir piyasanın korunan kotasyonundan daha kötü bir fiyattan işlem yapılmasını sınırlayan Rule 611 de bulunuyor.

Fiyat verilerinin açıklanması gerekiyor ancak ortak bir kalite standardı belirlenmedi. SEC kararına göre platformlar dış piyasa verisi veya oracle kullanıp kullanmadıklarını, sağlayıcıları ve veri kaynaklarını, kullanım amaçlarını ve risk kontrollerini açıklamalı. Buna karşın tek bir sağlayıcı, asgari katkıcı sayısı, ortak bir toplama yöntemi ya da güvenilirlik standardı şart koşulmadı. Verinin ekranda hisse fiyatı göstermek veya dolar karşılığı hesaplamak için mi, yoksa gerçekleşen işlem fiyatını belirlemek için mi kullanıldığı ayrıca incelenmeli.

Douro Labs, 9 Ekim’de SEC’ye sunduğu görüş yazısında fiyat akışlarının değerlendirilmesi için ilkeler önerdi. Şirket; bağımsız fiyat katkıcıları, manipülasyona dayanıklı toplama yöntemleri, katkıcıların ve hesaplama yönteminin açıklanması ile dış piyasa fiyatlarıyla karşılaştırmayı bu ilkeler arasında saydı. Verinin güvenilirliği, gecikmesi ve belirsiz ya da kullanılamaz olduğu durumlarda izlenecek yolun da açıklanmasını istedi. Douro Labs, Pyth Network’e katkıda bulunuyor ve Pyth Pro’yu geliştirip işletiyor. Bu nedenle öneri, düzenleme görüşü olmasının yanı sıra şirketin faaliyetleriyle bağlantılı bir paydaşın önerisi niteliğinde. SEC bu öneriyi kabul etmiş değil.

Platformlara tanınan muafiyet, brokerların yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. FINRA Rule 5310, FINRA üyelerinin müşteri emirlerini ele alırken piyasa koşulları ve emir şartlarını dikkate alarak müşteri için mümkün olan en iyi fiyatı sağlamasını gerektiriyor. Ancak bu yükümlülük, üyenin işlediği ve kuralın kapsamına giren emirler için geçerli. Tüm tokenize hisse işlemlerine veya yatırımcıların havuzlarda doğrudan işlem yapmasına topluca uygulandığı söylenemez.

Bu muafiyet, ortaklık haklarıyla işlem korumasını aynı ölçütlere tabi tutmuyor. İşlem yaparken tokenın güvence altına aldığı hakların yanı sıra fiyat verisinin kullanım amacı, AMM’nin işlem yöntemi ve emri işleyen brokerın rolü ayrı ayrı incelenmeli. SEC ayrıca kararında, tokenize işlemlerin dayanak hisselerin likiditesi ve fiyatı üzerindeki etkisine ilişkin kamuoyu görüşü istedi.