ABD’de dizel galon başına 6,179 dolara çıktı; benzinden 1,848 dolar pahalı

ABD’de dizelin galon fiyatı 12 Ekim’de 6,179 dolara ulaştı. Bu, normal benzinin galon fiyatından 1,848 dolar daha yüksekti. Dizelin uzun süredir devam eden fiyat farkında talep, üretim ve dağıtım maliyetleri ile vergiler etkili olurken, son dönemde rafine yakıt tedarikindeki aksamalar da baskı yarattı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) 12 Ekim tarihli haftalık verilerine göre normal benzinin galon fiyatı 4,331 dolardı. 5 Ekim’e kıyasla dizel 0,020 dolar, benzin ise 0,023 dolar geriledi.

Dizelin benzinden pahalı olması yeni bir durum değil. EIA, ABD’de karayolu dizelinin Eylül 2004’ten bu yana neredeyse kesintisiz biçimde normal benzinden daha pahalı olduğunu belirtiyor. Avrupa, Çin, Hindistan ve ABD’de dizel ve orta distilat talebi, düşük kükürtlü dizelin üretim ve dağıtım maliyetleri ile vergi farkları bu kalıcı fiyat farkının yapısal nedenleri arasında yer alıyor.

Karayolu dizelinde federal tüketim vergisi galon başına 24,40 sent; bu tutar benzine uygulanan vergiden 6 sent daha yüksek. Ancak vergiler, dizel ile benzin arasındaki fiyat farkını tek başına açıklamıyor.

Dizel; kamyonlarda, tarım ve inşaat makinelerinde, gemilerde ve ısınmada kullanılıyor. Birçok sektörde talebin sürmesi, küresel yakıt arz ve talep koşullarını fiyatlar üzerinde etkili kılıyor. Düşük kükürtlü ürün üretmek için kükürt oranını azaltan işlemler ve ayrı bir dağıtım ağı gerekiyor.

Ham petrol üretimi yüksek olsa bile, petrolü dizele dönüştürme ve ihtiyaç duyulan yerlere taşıma aşamalarında kısıtlar ortaya çıkarsa pompa fiyatlarının düşeceği kesin değil. Ham petrol ile rafine yakıtların üretim ve dağıtım süreçleri farklı.

Son dönemde arzı zorlayan etkenler arasında deniz taşımacılığındaki aksamalar, rafineri hasarları ve ihracat kısıtlamaları gösterildi. Dallas Federal Rezerv Bankası, 8 Ekim tarihli analizinde Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş aksamalarını, Orta Doğu’daki rafineri hasarlarını, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik İHA saldırılarını ve Çin ile Rusya’nın ihracat kısıtlamalarını arzı sınırlayan unsurlar olarak sıraladı.

Analize göre rafine ürün stoklarının azalmasıyla ham petrol ile dizel ve benzin gibi toptan yakıt fiyatları arasındaki farkı ifade eden rafineri marjı da 2022’den bu yana yüksek seviyelere çıktı. Dallas Federal Rezerv Bankası, bu fiyat hareketlerinin perakendeci veya dağıtımcıların zamlarından ziyade küresel rafine yakıt arzındaki kısıtları yansıttığını değerlendirdi.

ABD’de dizelin uzun süreli fiyat primi ile talep, vergi ve üretim maliyetlerinin arka planı daha önce ele alınmıştı. EIA’nın bu haftalık verilerinde ise dizel ve benzin fiyatları 5-12 Ekim döneminde geriledi.