İsrail, ABD silahlarını kendi bütçesiyle almayı görüşüyor

ABD ve İsrail, silah alımı için sağlanan ABD finansmanını sona erdirip İsrail’in ABD yapımı silahları kendi bütçesinden satın almasını öngören bir düzenlemeyi görüşüyor. Plan kapsamında silah satışlarının sürmesi öngörülüyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 9’unda (yerel saatle) Paris’te düzenlenen G7 dışişleri bakanları toplantısının ardından yaptığı basın açıklamasında, “İsrail artık ABD silahlarını satın alabilecek kadar müreffeh ve zengin. ABD’nin artık satın alma için finansman sağlamasına gerek yok” dedi. Rubio, basın toplantısı tutanağında geçiş önerisini ilk olarak İsrail tarafının gündeme getirdiğini belirtti.

Rubio, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun Yabancı Askerî Finansman (FMF) desteğiyle alım yapma modelinden Yabancı Askerî Satışlar (FMS) modeline geçmek istediğini söyledi. Bu modelde İsrail, satın alma desteği almadan ABD yapımı silahların ücretini kendisi ödeyecek.

Mevcut FMF desteği ABD yapımı silahların satın alınmasında kullanılıyor. Görüşülen değişiklikte ödemeyi İsrail’in kendi kaynaklarından yapması, ABD’nin silah satışlarını ise sürdürmesi öngörülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 3’ünde (yerel saatle) İsrail’e yönelik finansman desteğini bu yılın sonuna kadar sona erdirme konusunda anlaşmaya varıldığını söyledi. Yıllık desteğin 4 milyar dolar olduğunu belirten Trump, finansman kesilse de İsrail’in ABD yapımı silahları satın alabileceğini ifade etti.

ABD ve İsrail, 2016’da 10 yıllık bir askerî yardım mutabakat zaptı imzaladı. Anlaşma 2019-2028 mali yıllarını kapsıyor. Toplam destek 10 yılda 38 milyar dolar, yıllık 3,8 milyar dolar olarak belirlendi. Trump’ın sözünü ettiği yıllık 4 milyar dolar, mevcut anlaşmadaki yıllık tutardan farklı.

Beyaz Saray’ın 2016 tarihli mutabakat zaptı bilgi notunda, yıllık desteğin 3,3 milyar dolarının FMF’ye, 500 milyon dolarının ise füze savunmasına ayrıldığı belirtildi. Dolayısıyla yıllık desteğin tamamı silah alımına yönelik finansmandan oluşmuyor.

Rubio, iki ülkenin yeni bir mutabakat zaptı için müzakere yürüttüğünü söyledi. Trump’ın satın alma finansmanının mümkün olan en kısa sürede sona ermesini istediğini aktaran Rubio, bitiş tarihinin yeni anlaşmada belirleneceğini kaydetti. İsrail’in 2027’den itibaren silahları kendi kaynaklarıyla alıp alamayacağı sorusuna “Evet” yanıtını veren Rubio, geçiş takviminin görüşmelerde netleşeceğini belirtti.

Rubio, yeni mutabakatın bazı silahların ortak üretimini de içerebileceğini söyledi ve İsrail’in de silah ürettiğini ekledi. ABD dış politikasına yönetimin yön verdiğini, finansman ve denetimde ise Kongre’nin rolü bulunduğunu ifade etti.

İsrailli muhalefet lideri Yair Golan, ABD askerî yardımının kesilmesinin “İsrail’in güvenliğine ciddi bir darbe” olacağını söyledi. Savunma harcamalarının yükünün İsrail halkına kalacağını da savundu.

İsrailli muhalefet yetkilisi Gadi Eisenkot ise “Savunma kurumları, stratejik ilişkideki değişikliği sıradan vatandaşlarla aynı anda ve medya aracılığıyla öğrendi” diyerek süreci eleştirdi. Taraflar yeni anlaşmanın koşullarını ve somut geçiş takvimini müzakere edecek.