Yüzde 35 elektrifikasyon hedefinin COP31 nihai kararına yansıması görüşülüyor

COP31 müzakere başkanlığı, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarma hedefinin zirvenin nihai karar metnine nasıl yansıtılacağını taraf ülkelerle görüşüyor. Elektrifikasyon taahhüdü gönüllü; ülkeler arasındaki müzakere sürecinden ayrı ilerliyor.

COP31 müzakere başkanı Chris Bowen, 10'unda Antalya'da düzenlenen basın toplantısında, “Ülkeleri elektrifikasyon taahhüdüne katılmaya teşvik ediyoruz. COP'un nihai kararında elektrifikasyonun nasıl ele alınacağını taraf ülkelerle görüşüyoruz” dedi. Böylece taahhüde katılım çağrısı ile karar metnine ilişkin görüşmelerin eş zamanlı yürütüldüğünü belirtti.

Gönüllü taahhüt ile nihai karar metni farklı nitelikte. TokenPost daha önce yüzde 35 hedefiyle birlikte elektrik şebekesinin genişletilmesi gereğini de aktarmıştı.

Yüzde 35 hedefi, yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin oranını ifade etmiyor. Ulaşım, binalar ve sanayi gibi alanlarda son kullanıcıların tükettiği enerjinin ne kadarının elektrikten karşılandığını gösteriyor.

Türkiye COP31 başkanlığı, 21 Eylül'de “35'e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü”nü (35-by-35 Global Electrification Pledge) açıkladı. Gönüllü hedef, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı öngörüyor.

Taahhüde katılan ülkeler kendi elektrifikasyon politikalarını ve planlarını belirliyor. Katılımcıların tamamına aynı politika ya da uygulama biçimini zorunlu kılan bir düzenleme bulunmuyor.

Taahhüt, fosil yakıt tüketimindeki azalma miktarı veya temiz elektriğin asgari payı için ayrıca sayısal bir hedef belirlemiyor. Bu nedenle yalnızca elektrik payı hedefinden ülkelerin fosil yakıt kullanımını ne ölçüde azaltacağı anlaşılamıyor.

Elektrik kullanımı artsa da fosil yakıt tüketimi kendiliğinden düşmeyebilir. Elektrikli araçlar ve elektrikli ısıtma doğrudan yakıt kullanımının yerini alsa bile ek elektrik kömür veya gaz santrallerinden sağlanırsa, emisyonlardaki azalma üretim kaynaklarının bileşimine bağlı kalır.

Taahhüt, elektrifikasyonla birlikte yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılmasını ve enerji verimliliğinin artırılmasını da gerekli görüyor. Böylece elektrik talebindeki artışla elektriğin temiz kaynaklardan sağlanması birlikte ele alınıyor.

Önceki iklim anlaşmalarında da fosil yakıtlardan uzaklaşma ve yenilenebilir enerjiyi artırma hedefleri yer aldı. COP28'de kabul edilen “BAE Uzlaşısı”, enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşılması, küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün 2030'a kadar üç katına çıkarılması ve enerji verimliliğindeki iyileşme hızının iki katına yükseltilmesi çağrısında bulundu.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 22 Eylül'de yayımladığı analizde, o dönemde küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 23 olarak hesapladı. IEA, mevcut teknolojiler ve arz şokları öncesindeki enerji fiyatları temel alındığında, bu payı 2035'e kadar yüzde 33'e çıkarmanın maliyet açısından mümkün olduğunu değerlendirdi.

IEA, koşullara bağlı analizinde yüzde 33'ü yüzde 35 hedefine yakın bir seviye olarak nitelendirdi. Bu değerlendirme, hedefin gerçekleştiğini ya da taraf ülkelerin nihai karar metninde kabul ettiğini doğrulamıyor.

Portekiz hükümeti 9'unda yaptığı açıklamada, yenilenebilir enerji, elektrik şebekeleri, depolama sistemleri ve enerji verimliliğinin elektrifikasyonla birlikte ilerletilmesi gerektiğini bildirdi. Hükümet, hedefi gönüllü taahhüt olarak tanımladı.

Almanya Federal Hükümeti, 9'undaki basın toplantısında fosil enerjiden uzaklaşmaya yönelik uluslararası girişimi ve COP31'in elektrifikasyon hedefini desteklediğini açıkladı. COP30 Brezilya başkanlığı da fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik ayrı bir yol haritası yayımladı.

İklim politikası değerlendirme kuruluşu Climate Action Tracker, Türkiye'de elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2013-2023 döneminde yaklaşık yüzde 21 olduğunu ve resmi projeksiyonun 2035 için yaklaşık yüzde 25'e işaret ettiğini belirtti. Kuruluş, yüzde 35 hedefine ulaşmak için elektrifikasyonun hızlandırılmasının temiz enerjinin yaygınlaştırılması ve fosil yakıtlardan uzaklaşma planlarıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

COP31, 20'sine kadar Antalya'da devam edecek.