Balaji Srinivasan: 'AI ile Tam Gözetim Toplumu Geliyor, Çözüm Zcash(ZEC) ve Gizlilik Odaklı Kripto'

Balaji Srinivasan, yapay zeka(AI) ile güçlenen ‘*tam gözetim toplumu*’ riskini yeniden gündeme taşıdı ve çözüm olarak doğrudan ‘gizlilik odaklı’ kripto para Zcash(ZEC)’i işaret etti. 18’inde (yerel saatle), X’te(eskiden Twitter) paylaştığı video ve takip eden iletilerde, AI sayesinde hem devletlerin hem de bireysel ‘stalker’ların çevrimiçi her veri kırıntısını birleştirip, Sovyetler Birliği’nin bile hayal edemeyeceği kadar ayrıntılı ‘*tam profil*’ dosyalar çıkarabileceğini savundu. Ona göre “seçim net: ‘Zcash mi, yoksa komünizm mi’” ve ‘kripto’ ile ‘gizlilik’ olmadan bireysel mülkiyet hakkı ve özgürlüğü korumak neredeyse imkânsız hale geliyor.

Balaji Srinivasan, AI’nin gözetimi devletin yönettiği ağır, büyük projeler olmaktan çıkarıp ‘*isteğe bağlı bir hizmet*’ seviyesine indirdiğini söylüyor. Yorum “Artık güçlü bir AI modeli çalıştırabilen her devlet ya da saldırgan, internetteki dağınık verileri toplayıp analiz ederek, herhangi bir kişi hakkında son derece ayrıntılı bir dosya hazırlayabilir” şeklinde özetlenebilir. Srinivasan, “tek bir sihirli kurşun yok” dese de, ‘*şifrelenmemiş her şeyin*’ sonunda bireylerin aleyhine kullanılabilecek bir silaha dönüşeceğini vurguluyor.

Tarihsel örneklerle ‘*komünizmin gözetimi zorunlu kıldığını*’ öne süren Srinivasan, 1918’deki Bolşevik Devrimi’ne gönderme yapıyor. Vladimir Lenin’in çevredeki ‘kulak’ (varlıklı köylü) sınıfından 100 kişinin infazını emrettiğinde, bu emrin hayata geçmesi için isim, adres ve yerinden kımıldamayan bir nüfusun listelenmesi gerektiğini hatırlatıyor. Ona göre bugün internet ve kriptografi bu asimetrik güç ilişkisini tersine çevirebilecek araçlar sunuyor. Yorum “Eğer verilerimizi şifreler, hareketlerimizi izlenemez hale getirirsek, kimse ‘tam liste’ oluşturamaz ve kimse sabit bir hedefe nokta atışı yapamaz” fikrine dayanıyor.

Srinivasan, gizliliği yalnızca ‘anonimlik’ değil, ‘*eylem özgürlüğünün önkoşulu*’ olarak tanımlıyor. ‘Never Say’ adlı podcast’te yaptığı değerlendirmede, “Gözetim altında olmak egemenliğini kaybetmektir” diyerek, bir kişinin her hareketi izleniyorsa ‘sürpriz’ faktörünün ve gizli başlatılabilen girişimlerin ortadan kalkacağını savunuyor. Aynı programa katılan, 19 yaşındaki Zcash araştırmacısı Arjun Khemani de, AI çağında kullanıcı perspektifinden gizliliğin zorunlu hale geleceğini belirtiyor. Ona göre “AI’nin sizin konumunuzu ve davranışlarınızı milimetrik doğrulukla okuyabildiği bir dünyada gizlilik olmadan özgürlük de olmaz” ve tüm işlemlerin, bağlamsal sinyallerle birlikte çıplak biçimde görünür olması “yaşanmak istenmeyen bir senaryo”.

Balaji Srinivasan, Zcash’in sadece bir ‘gizlilik ideali’ değil, piyasanın seçtiği ölçeklenme yönüne uygun bir ‘*teknolojik pozisyon alma*’ olduğunu düşünüyor. Onun anlatımında, kazanan taraf çoktan ‘*yüksek on‑chain işlem hacmi*’ ekseninde belirlenmiş durumda ve karmaşık yönlendirme (routing) ile ikinci katman çözümleri pratikte geride kalmış görünüyor.

“‘Zcash’in ölçeklenmesi neden ahlaki bir mesele?’” sorusunu yanıtlayan Srinivasan, önce Bitcoin(BTC)’in ölçeklenme gerçekliğine dikkat çekiyor. Kullanıcılar Bitcoin ekosistemini ‘tamamen merkeziyetsiz’ sanırken, fiili yapının borsa, saklama kuruluşu ve kapalı iç veritabanları üzerinde yükseldiğini hatırlatıyor. Lightning Network için de “10 yıldır ‘neredeyse hazır’ deniyor” yorumunu yaparak, gerçek uygulamaların çoğunda ‘*hub and spoke*’ (merkez ve uçlar) modelinin ağır bastığını, yani geleneksel bankacılık ağından çok da farklı olmadığını dile getiriyor. Banka içi transferlerin hızlıyken, bankalar arası nihai mutabakatın ayrı yürütülmesini, belli başlı Lightning kurulumlarına benzetiyor.

Bu noktada Srinivasan, kripto para piyasasının fiilen ‘*işlev bazlı katmanlaşma*’ sürecine girdiğini savunuyor. Onun çerçevesine göre Bitcoin, ‘marka’ ve ‘değiştirilemezlik’ alanını; Ethereum(ETH), ‘programlanabilir para’ ve ‘akıllı kontratları’; Solana(SOL) ise sezgisel, yüksek hızlı on‑chain çalışmayı üstlenmiş durumda. Zcash’in fırsatı ise bu tabloda ‘*Solana düzeyinde ölçeklenebilirlik*’ ile ‘özel (gizli) işlemleri’ bir arada sunabilmesinde yatıyor. Srinivasan, ‘sıfır bilgi ispatı’ (ZK) teknolojisini yalnızca bir gizlilik aracı değil, aynı zamanda ‘*veri sıkıştırma tekniği*’ olarak konumlandırıyor ve bunun yüksek hızlı, yoğun işlem işlenebilmesini sağlayabileceğini öne sürüyor. Yorum “Birçok kişinin Bitcoin’den beklediği özelliklerin bir kısmı, pratikte Zcash üzerinde hayata geçebilir” şeklinde özetlenebilir.

O, gizlilik ve şeffaflığı birbirini dışlayan uçlar olarak değil, ‘*birbirini tamamlayan*’ iki model şeklinde görüyor. Bitcoin’in herkese açık defteri, rezerv kanıtı gibi ‘şeffaflık’ anlatısıyla uyumlu bir yapı sunarken, Zcash gibi ‘varsayılanı gizli’ zincirler bambaşka tehdit modellerine hitap ediyor. Srinivasan, “Bitcoin ve Zcash birlikte var olabilir; Bitcoin şeffaf, Zcash özel” diyerek, ‘gizlilik zincirlerinin dönemi’ için zamanlamanın uygun olabileceğini ima ediyor.

Yazım sırasında Zcash(ZEC), yaklaşık 259,18 dolar (yaklaşık 374.900 won) civarında işlem gördü. Gizlilik ile ölçeklenebilirliği aynı anda hedefleyen Zcash stratejisinin, AI kaynaklı ‘*aşırı gözetim toplumu*’ endişeleri içinde ne ölçüde karşılık bulacağı; büyük ölçüde bundan sonraki teknik geliştirmelere ve gerçek kullanım örneklerine bağlı olacak. Piyasanın Bitcoin, Solana ve diğer ağlarla çok zincirli, rol bazlı bir mimariye doğru evrildiği dikkate alındığında, Zcash’in bu düzen içinde kendine kalıcı bir yer açıp açamayacağı ve özgün bir talep yaratıp yaratamayacağı, önümüzdeki dönemde yakından izlenecek başlıklar arasında duruyor.