Hindistan’da kripto spot piyasası çöküyor: Yatırımcılar vergi kaçınmak için yüksek kaldıraçlı vadeli işlemlere yöneldi

Hindistan kripto para piyasasında işlemlerin yüzde 80’inden fazlasının artık ‘spot’ yerine ‘vadeli işlemler’ ve ‘türev ürünlere’ kaydığı belirtiliyor. Bu dönüşümün arkasında, yatırımcıların yüzde 1’lik stopaj vergisi(TDS) yükünden kaçınma isteği yatıyor. Ancak yüksek kaldıraçlı işlemlerin yayılmasıyla birlikte bireysel yatırımcıların ‘zarar’ları da hızla büyüyor.

Hindistan’daki sektör kaynaklarına göre, son dönemde borsalarda yapılan kripto para işlemlerinin büyük kısmı Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) gibi varlıkların doğrudan alınıp satıldığı spot işlemler değil, fiyat hareketlerini takip eden türev ürünlerden oluşuyor. Spot işlem hacminin bazı dönemlerde yüzde 85’e kadar gerilediği ifade ediliyor.

Bu tablo, 2022 federal bütçesiyle getirilen yüzde 1 TDS kuralıyla bağlantılı. Her işlemde vergi kesintisi yapılması, özellikle sık al-sat yapan yatırımcıların ‘likidite’lerinin kilitlenmesine yol açtı. Buna karşın kripto ‘vadeli işlemler’ için aynı vergi uygulanmıyor. Sonuç olarak, işlem trafiği hızla türev piyasalara kaydı.

Ancak kazançtan çok kaybın büyüdüğü vurgulanıyor. Sektör tahminlerine göre Hindistanlı bireysel yatırımcıların yaklaşık yüzde 70–80’i kripto türev işlemlerinde ‘zarar’ ediyor. Çünkü 25x, 50x, hatta 100x’e varan ‘kaldıraç’ imkânları sunuluyor ve küçük bir fiyat dalgalanması bile pozisyonların toplu tasfiyesine neden olabiliyor.

Bireysel yatırımcıların, ülkedeki toplam kripto vadeli işlem hacminin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturduğu belirtiliyor. Zaten hisse senedi türev piyasasında da bireysellerin yıllık kaybının 12 milyar doları aştığına dair tahminler bulunurken, ‘yüksek riskli’ işlemlere yönelik uyarılar daha da sertleşmiş durumda.

Buna ek olarak, ‘düzenleme’ ve ‘vergilendirme’ baskısından kaçmak isteyen sermaye de ülke dışına akıyor. Hindistan kaynakları, toplam kripto para işlemlerinin yaklaşık yüzde 75’inin Binance(BNB), Bybit gibi ‘yurtdışı borsalar’da gerçekleştiğini öne sürüyor. Ülkede dijital varlıklar yasal olarak alınıp satılabilse de, resmi para birimi değil ‘sanal dijital varlık’(VDA) kategorisinde değerlendirilmesi nedeniyle tam anlamıyla ‘düzenlenmiş’ bir çerçeve oluşmadığı yönünde eleştiriler var.

Sonuçta Hindistan kripto para piyasası, ‘vergi kaçınma’ motivasyonu ile ‘yüksek kaldıraçlı’ işlemlerin iç içe geçtiği bir yapıya dönüşmüş durumda. Spot piyasa daralırken, türev ürünler ve yurtdışı borsalara bağımlılık artıyor. Bu tablo, önümüzdeki dönemde hem sıkılaşan ‘düzenleme’ adımları hem de daha güçlü ‘yatırımcı koruma’ tartışmalarını beraberinde getirebilir.