İngiltere Merkez Bankası: ABD'de AI hisseleri S&P 500'ün yarısına dayandı, risk uyarısı

İngiltere Merkez Bankası (Bank of England), ABD'de yapay zeka (AI) hisselerindeki aşırı ısınmayı ve piyasa yoğunlaşmasını yeniden finansal istikrar riski olarak işaretledi. Bankaya göre ABD'deki AI hisselerinde olası bir 'yeniden fiyatlama', İngiltere'deki hisse senedi ve kredi piyasalarına da sıçrayabilir.

7 Temmuz'da (yerel saatle) yayımlanan Finansal İstikrar Raporu'na göre, S&P 500 endeksinde AI şirketlerinin payı 2022'de yaklaşık dörtte bir seviyesindeyken, 2026'nın ikinci çeyreğinde yarısına yaklaştı. Rapora göre AI ile bağlantılı hisseler özellikle sert yükseldi, bazı göstergelerde değerleme baskısı da arttı.

Raporun odak noktası ABD hisse senedi piyasasının kendisinden çok, olası bir şokun nasıl yayılabileceği. İngiltere endekslerinin AI'ye doğrudan maruziyeti ABD'ye kıyasla daha sınırlı; ancak küresel çapta bir hisse senedi düzeltmesi ve kredi koşullarının bozulması, İngiliz şirketlerinin fonlama koşullarını ve reel ekonomiyi etkileyebilir.

Banka, AI şirketlerinin gelecekteki kâr beklentilerine yönelik bir yeniden değerlendirmenin hisse fiyatlarında düşüşü tetikleyebileceğini öngörüyor. Yüksek piyasa yoğunlaşması ile kaldıraçlı pozisyonların üst üste binmesi durumunda oynaklığın daha da artabileceği de ayrı bir risk unsuru olarak sıralandı.

Rapor bu riski bir stres senaryosuyla sayısallaştırdı. ABD'de AI kaynaklı bir yeniden fiyatlamanın yaşandığı varsayımı altında; ABD hisse senedi piyasasının 6 çeyrek boyunca %45 gerilediği, şirket tahvillerinde kredi spreadlerinin 350 baz puan genişlediği ve İngiltere'nin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) 2,2 puan düştüğü bir tablo modellendi.

Bu rakamlar bir tahmin değil. İngiltere Merkez Bankası'nın finansal sistemin dayanıklılığını sınamak için oluşturduğu varsayımsal bir 'stres senaryosu'. Rapora göre bu senaryoda dahi İngiliz bankacılık sektörü dayanıklılığını koruyor, ABD ve İngiltere devlet tahvili piyasaları da işlevini sürdürüyor.

Dolayısıyla bu rapor, anlık bir sistemik kriz ilan eden bir belgeden çok, AI yatırım coşkusunun hisse senedi, kredi ve devlet tahvili piyasalarına nasıl sıçrayabileceğini inceleyen bir finansal istikrar değerlendirmesi niteliğinde. Riskin merkezinde tek bir hissenin fiyatı değil, fonlama, kaldıraç ve piyasa yoğunlaşmasının birlikte hareket ettiği bir yapı bulunuyor.

AI şirketlerinin fonlanma yapısı da ayrı bir risk başlığı olarak ele alındı. Rapora göre 2026'nın ilk yarısında AI şirketleri; halka arz edilen tahviller, özel kredi (private credit), kaldıraçlı finansman ve yapılandırılmış finansman gibi çeşitli kanallardan hızla dışarıdan sermaye topluyor.

AI veri merkezi ve altyapı yatırımlarının büyümesiyle, şirket içi nakit akışı tek başına yatırım talebini karşılamakta yetersiz kalıyor. AI altyapı yatırımları genellikle uzun vadeli ve büyük ölçekli sermaye bağlayan projeler olduğundan, kredi koşulları kötüleştiğinde hem şirketler hem de finans kuruluşları baskı altında kalabilir.

Bu endişe yeni değil. İngiltere Merkez Bankası, Ekim 2025'te yayımladığı blog yazısında da AI hisselerinin S&P 500 piyasa değerinin yaklaşık %44'ünü oluşturduğuna dikkat çekmişti. O dönem JPMorgan(JPM) AI hisse sepetindeki 30 şirketin payının, 2022 sonunda yaklaşık %26 iken Ekim 2025'te yaklaşık %44'e yükseldiği belirtilmişti.

Ekim 2025 tarihli blog yazısı ile Temmuz 2026 raporundaki rakamlar farklı ölçüt ve ifadelerle sunuluyor. İlkinde yaklaşık %44 rakamı, ikincisinde ise 2026'nın ikinci çeyreğinde 'yarısına yakın' ifadesi kullanıldı. Tarih ve ölçütlerin birbirinden ayrı okunması gereken bir nokta.

Andrew Bailey(Andrew Bailey) İngiltere Merkez Bankası Başkanı, 14 Temmuz'da (yerel saatle) yaptığı konuşmada AI'nin bir sonraki genel amaçlı teknoloji olarak görülebileceğini söyledi. Aynı konuşmada, sınır ötesi (frontier) AI sistemlerinin siber ve operasyonel risklerinin finansal istikrar için ciddi bir tehdit oluşturabileceğini belirterek, model testlerinin ve olay kurtarma sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Reuters, 7 Temmuz'da (yerel saatle) İngiltere Merkez Bankası'nın AI'yi finansal istikrar açısından artan bir tehdit olarak gördüğünü aktardı. Habere göre yatırımcıların aşırı iyimserliği, AI şirketlerinin artan borçlanması ve bankaların siber güvenlik açıkları öne çıkan unsurlar arasında yer aldı.

Raporda kripto para piyasasıyla doğrudan bir bağlantı kurulmadı. Ancak olası bir AI hisse düzeltmesinin risk varlıklarının genelinde likidite ve kaldıraç koşullarını etkileyebileceği düşünüldüğünde, kripto para piyasası da dolaylı olarak izlenmesi gereken bir değişken. TokenPost daha önce de AI teknolojisindeki büyüme ile hisse senedi getirilerinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiği uyarısını aktarmıştı.

İngiltere Merkez Bankası'nın bu raporu, AI büyüme beklentisinin fiyatlara ve kredi piyasalarına ne ölçüde yansıdığını ve olası bir düzeltmenin diğer piyasalara nasıl sıçrayabileceğini finansal istikrar açısından ele aldı. Raporun öne çıkan takvimi Temmuz ayındaki Finansal İstikrar Raporu ile 14 Temmuz'daki başkanlık konuşması oldu; yeni rakamların İngiltere Merkez Bankası'nın bir sonraki finansal istikrar değerlendirmesinde yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.