Rusya'nın motorin ihracatı günlük 234 bin varile indi, yıllar sonra en düşük seviyede

Rusya'nın motorin ve gazoil ihracatı ağustos başında son yılların en düşük seviyesine geriledi. Ukrayna'nın rafineri saldırıları ile Rusya'nın kendi ihracat kısıtlamaları üst üste binince enerji tedarik zincirindeki baskı arttı.

Bloomberg, Vortexa verilerine dayanarak Rusya'nın motorin ve gazoil ihracatının ağustos başında çok yıllı bir dip seviyeye indiğini bildirdi. Rus motorini Avrupa Birliği'nin (AB) doğrudan ithalatını yasakladığı bir ürün olsa da, Türkiye ve Brezilya gibi mevcut alıcı ülkelerin alternatif kaynak arayışına girmesi Avrupa ve diğer ithalatçı ülkeler arasındaki rekabeti de artırabilir.

İhracattaki düşüş temmuz ayından itibaren belirginleşti. Reuters, Kpler verilerine dayanarak Rusya'nın 1-10 Temmuz arasındaki günlük ortalama motorin ve gazoil sevkiyatının 234 bin varile gerilediğini aktardı. Bu rakam, haziran ayındaki günlük 400 bin varillik ortalamanın ve 2025 yılı genelindeki günlük yaklaşık 817 bin varillik ortalamanın belirgin şekilde altında kaldı.

Rusya hükümeti 8 Temmuz'da (yerel saatle) yurt içi yakıt arzını istikrara kavuşturma gerekçesiyle motorin ihracat yasağı getirdi. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak(Alexander Novak), bazı rafinerilerin hasar gördüğünü ve bu nedenle benzin ile motorin üretiminin geçici olarak düştüğünü açıkladı.

Rusya aynı ay içinde petrol ürünleri ithalatına da başlayacağını duyurdu. İç piyasayı önceleyen politikanın sertleşmesiyle ihracat kapasitesi daha da daraldı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), temmuz ayı petrol piyasası raporunda Rusya'nın rafineri işleme kapasitesinin saldırıların etkisiyle sınırlı kaldığını, rafine ürün 'kırma marjlarının' (crack) temmuz başında dört yılın en yüksek seviyesine sıçradığını belirtti. Ham petrol arzı toparlanırken rafine ürün arzının aynı hızla iyileşmemesi motorin ve benzin piyasasını sıkılaştırdı.

Kırma marjı, ham petrol fiyatı ile rafine ürün fiyatı arasındaki farkı ifade ediyor. Motorin kırma marjının yükselmesi, rafinerilerin aynı miktar ham petrolden ürettikleri motorini sattıklarında elde ettikleri karlılığın arttığı anlamına geliyor; alıcılar açısından ise bu durum rafine ürün arzının daraldığının bir 'yorum' olarak okunuyor.

S&P Global(SPGI), 14 Temmuz'da (yerel saatle) yayınladığı analizde Rusya'nın ihracat yasağı ile Ukrayna saldırılarının küresel motorin piyasasını sıkıştırdığını belirtti. Rusya'nın rafineri kapasitesinin önemli bir bölümünde aksama yaşandığı ve Avrupa'da motorin kırma marjlarının yükseldiği de aynı analizde yer aldı.

Alternatif tedarik kaynakları da harekete geçti. Reuters, Reliance Industries(RELIANCE) şirketinin temmuz ayında Avrupa ve Brezilya'ya motorin ihracatını artırdığını bildirdi. Rusya kaynaklı arzdaki daralmanın bir kısmını Hintli rafineri şirketi bu şekilde telafi etmiş oluyor.

Motorin ve gazoil, taşımacılık, inşaat ve sanayi sektörlerinde talebi yüksek orta damıtık yakıtlar arasında yer alıyor. Arzdaki daralma önce navlun ücretlerine ve sanayi yakıt maliyetlerine yansıyor; bu durum lojistik giderleri ve enflasyon üzerinden daha geniş bir etkiye yayılabilir.

Ukrayna'nın rafineri saldırıları ağustos ayında da sürdü. AP'nin haberine göre, 10'unda (yerel saatle) Tataristan'daki Taneco rafinerisi drone saldırısına uğradı; 13'ünde (yerel saatle) ise Başkurdistan'daki Gazprom Neftekhim Salavat rafinerisinde yangın çıktı.

TokenPost daha önce Rusya'daki rafineri aksaklıklarının ve ihracat kısıtlamalarının iç piyasayı önceleyen bir politikaya dönüştüğünü aktarmıştı. O dönem, Rusya hükümetinin yakıt ihracat kısıtlamalarını yenilediği ve motorin ihracat yasağının kaldırılmasını piyasanın toparlanma durumuna bağladığı bilgisi doğrulanmıştı.

Bu gelişme kripto para piyasasına doğrudan bağlı bir olay değil. Ancak enerji fiyatları, taşıma maliyetleri ve enflasyon kanalları üzerinden Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi riskli varlıkların genel ortamını dolaylı biçimde etkileyebilecek bir değişken olarak görülüyor.

Rus motorin arzındaki baskının fiyatlara ve lojistik maliyetlere ne ölçüde yansıyacağı, stok seviyelerine ve alternatif arz miktarına bağlı olarak değişecek. Şu ana kadar doğrulanan tablo; rafineri hasarları, ihracat yasağı, Avrupa'da yükselen rafinaj marjları ve Hindistan kaynaklı alternatif arzın genişlemesinin aynı anda etkili olduğu bir yapıya işaret ediyor.

Doğrulama kaynakları: Reuters/MarketScreener, IEA, S&P Global, AP, AP