TÜFE yüzde 3,4'e geriledi, faiz tartışması sürüyor

Orta Doğu kaynaklı tedarik şoku, ABD'de enflasyon ve faiz tartışmasını yeniden bir araya getiriyor. Temmuz ayı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yavaşlasa da enerji ve taşımacılıkta yaşanan darboğazlar sürüyor; bu tablo merkez bankasının jeopolitik riski geride kalmış bir mesele olarak görmesini zorlaştırıyor.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS)'ne göre, temmuz TÜFE'si aylık bazda yüzde 0,1, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı. Bu oran haziran ayındaki yıllık yüzde 3,5'lik artışın altında kaldı, ancak enerji endeksi yıllık bazda yüzde 14,7 yükseldi.

ABD Merkez Bankası (Fed), 29'unda politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tuttu. Karar 9'a 3 oyla alındı; Beth Hammack, Neel Kashkari ve Lorie Logan 0,25 puanlık faiz artışı yönünde oy kullandı.

Fed, Orta Doğu'daki çatışma başta olmak üzere belirsizliğin yüksek seyrettiğini, enerji gibi bazı alanlarda yaşanan tedarik şoklarının fiyat artışını tetiklediğini açıkladı. Bu da enflasyondaki yavaşlamanın tek başına faiz artışı tartışmasını bitirdiği anlamına gelmiyor.

Rabobank Makro Strateji Başkanı Elwin de Groot, ZeroHedge'e yazdığı yazıda yatırımcıların jeopolitik şoklara karşı yorgunluk belirtileri gösterse de merkez bankalarının son gelişmeleri göz ardı edemeyeceğini belirtti. de Groot, Hürmüz Boğazı, Avrupa'daki su yolları, Panama Kanalı ve tahıl taşımacılığındaki aksaklıkları aynı 'tedarik zinciri maliyeti' sorunu altında değerlendirdi.

Buradaki kritik nokta, şokun yalnızca petrol fiyatlarıyla sınırlı kalmaması. Enerji maliyetlerindeki artış; navlun, gıda fiyatları ve ithalat fiyatları üzerinden yeniden tüketici fiyatlarına yansıyabiliyor.

Almanya'nın iç lojistik hattında da baskı görüldü. Reuters'in haberine göre, Ren Nehri'nin Kaub bölgesindeki gemi geçişine uygun su derinliği 28'inde yaklaşık 1,43 metreye kadar geriledi.

Almanya Su Yolları ve Denizcilik İdaresi Nakliye Bölümü Başkanı Marcus Erdmann, bu seviyede gemilerin tam kapasiteyle yük alamadığını, bazı durumlarda kapasitenin yarısını hatta dörtte birini taşıyabildiklerini söyledi. Su seviyesindeki düşüş, aynı miktardaki yükün taşınması için daha fazla gemi ve daha fazla zaman gerektiren bir yapı oluşturuyor.

Panama Kanalı'nda da işletme göstergeleri güncellendi. OOCL Logistics, 22'sindeki duyurusunda Panama Kanalı su çekimi sınırının 24'ünde 49 fit'e, 15 Ağustos'ta ise 48,5 fit'e düşürüleceğini bildirdi.

Panama Kanalı yönetimi 2026 yılı sonuna kadar geçiş kısıtlaması olmayacağı yönünde resmi açıklama yaptı, ancak sektör duyurularında düşük su seviyesine bağlı yük ayarlamaları sürdü. Resmi açıklama ile sahadaki işletme göstergelerinin ayrı değerlendirilmesi gereken bir nokta bu.

ABD yönetimi de ithalat maliyetlerini etkileyebilecek dolaylı ticaret denetimlerini sıkılaştırdı. Beyaz Saray, 3 Haziran'daki başkanlık kararnamesinde eksik beyan, ürün yanlış sınıflandırma ve yasa dışı aktarma gibi gümrük vergisinden kaçınmaya yönelik ithalatla ilgili federal yasaların uygulanmasına öncelik verilmesini talimatlandırdı.

Gümrük vergileri ve lojistik maliyetlerinin aynı anda hareket etmesi, ithalat fiyatları üzerindeki baskıyı yeniden artırabilir. İthalatçılar maliyet artışının tamamını karşılayamadığında, bunun bir kısmı genellikle tüketici fiyatlarına yansıyor.

Avustralya Merkez Bankası (RBA) da benzer bir kaygıyı dile getirdi. RBA Başkanı Michele Bullock, 28'indeki soru-cevap oturumunda petrol fiyatlarının yüksek seyrettiği olumsuz senaryoda hem enflasyon hem büyüme üzerinde büyük etkiler oluşacağını söyledi.

Kripto para piyasasında bu gelişmeler ayrı bir fiyat sinyalinden çok makro bir değişken olarak okunuyor. ABD'nin temmuz TÜFE açıklamasından önce Bitcoin(BTC) piyasası da enflasyon verisini önemli bir değişken olarak değerlendirmişti ve Orta Doğu'daki gelişmeler ile BTC gibi riskli varlıklardaki jeopolitik riski ilişkilendiren önceki bir haber de bulunuyor.

Bu tartışmanın odağı belirli bir varlığın yönünden çok, tedarik şokunun para politikası kararlarını ne kadar geciktirdiği. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu, ağustos ayı TÜFE verisini 11 Eylül'de Türkiye saatiyle 15.30'da açıklayacak.

Doğrulanan kaynaklar: ZeroHedge orijinal metni, ABD Merkez Bankası (Fed) 29 Temmuz FOMC açıklaması, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu temmuz TÜFE verisi, Reuters'in Ren Nehri haberi, OOCL Logistics'in Panama Kanalı duyurusu, Beyaz Saray'ın 3 Haziran başkanlık kararnamesi, RBA'nın 28 Temmuz soru-cevap oturumu.