Hindistan'da 5 milyar rupilik tokenize şirket tahvili ihalesi hazırlanıyor

Hindistan'ın devlet destekli elektrik finansman kuruluşu REC Limited, en fazla 5 milyar rupi büyüklüğünde 'tokenize' şirket tahvili ihalesine hazırlanıyor. Bu adım bir kripto para ihracı değil; tahvilin mülkiyet ve ödeme kayıtlarının dağıtık defterde tutulduğu, kurumsal düzeyde bir tahvil altyapısı denemesi.

Reuters'e göre REC, vadesi 1 yıl 8 ay olan tokenize bir şirket tahviliyle en fazla 5 milyar rupi toplamayı planlıyor. Temel ihraç tutarı 1 milyar rupi olacak; talep bunu aşarsa ek 4 milyar rupi alınabilecek bir 'greenshoe' opsiyonu da devrede olacak. İhale tarihi olarak 7 Eylül belirtildi.

Bu haber, TokenPost'un daha önce aktardığı Hindistan'ın ilk tokenize şirket tahvili girişimi haberine kıyasla çok daha somut koşullar içeriyor. O haberde ihraç tutarı 5 milyar rupinin altında aktarılmış, ihraççı, zamanlama ve büyüklük bilgileri isimsiz kaynaklara dayandırılmıştı.

Ancak ihraç koşulları henüz resmi belgeyle doğrulanmış değil. 24 Ağustos'ta Reuters, ihraç tutarını 5 milyar rupinin altında olarak duyurmuştu; bu yeni haberde ise 5 milyar rupi ve 7 Eylül ihale tarihi öne çıkıyor. REC'in resmi açıklaması ya da nihai koşul belgesi yayımlanana kadar sürecin 'ihraç öncesi' aşamada olduğunu söylemek daha doğru olur.

Yapının merkezinde ödeme ve sahiplik kaydı yer alıyor. Yatırımcıların ihaleye katılabilmesi için hem bankaların sunduğu toptan merkez bankası dijital para cüzdanına hem de yeni bir menkul kıymet cüzdanına sahip olması gerekiyor. Hindistan'daki saklama kuruluşları, tahvil sahipliği kayıtlarını dağıtık deftere işleyecek 'DEMAT 2.0' cüzdanını geliştiriyor.

Ödeme aracı olarak Hindistan Merkez Bankası'nın (RBI) toptan dijital rupisi (e₹-W) kullanılacak. RBI, 31 Ekim 2022'de e₹-W pilotunu başlatırken ilk kullanım alanı olarak devlet tahvilleri ikincil piyasa ödemelerini göstermişti. Ocak 2025'teki bir SSS metninde e₹-W, finansal kuruluşlar ve aracı kurumların büyük ölçekli ödemeler ile menkul kıymet takasını hızlandırmak için kullandığı, sınırlı bir ekosisteme özgü merkez bankası dijital parası olarak tanımlanıyor.

Tokenize tahvil, tahvilin kredi riskini ya da nakit akışını değiştiren bir ürün değil. Genelde tahvile ilişkin haklar, devir kayıtları ve ödeme süreci dijital bir deftere taşınarak ihraç, takas ve sonrasındaki yönetim işlemleri sadeleştiriliyor. Bu girişimin sıradan bir kripto ürününden çok, finansal piyasa altyapısı denemesi olarak değerlendirilmesinin nedeni de bu.

Hindistan Sermaye Piyasası Kurulu (SEBI) da daha önce şirket tahvillerinin tokenizasyonunu gündeme getirmişti. SEBI Başkanı Tuhin Kanta Pandey, 26 Mayıs'ta katıldığı bir etkinlikte “tokenizasyon pilotu, daha hızlı takas, daha iyi izlenebilirlik, otomatik yönetim ve daha büyük şeffaflık sağlayıp sağlayamayacağını test edecek” dedi. Bu 'yorum', pilotun yalnızca ihraç biçimini değil, takas ve yönetim süreçlerinin bütününü hedeflediğini gösteriyor.

Hindistan'ın şirket tahvili piyasası büyüklük olarak genişledi, ama likidite ve yatırımcı tabanının genişletilmesi hâlâ bir sorun olarak görülüyor. Şirket tahvilleri, devlet tahvillerine kıyasla ihraç koşulları ve kredi riski açısından çok daha çeşitli olduğundan işlem sonrası takas, tahvil sahibi yönetimi ve kupon ödemesi süreçleri de daha karmaşık. Tokenizasyon denemesi, bu süreçlerin bir kısmının dağıtık defter ve dijital ödemeyle yürütülüp yürütülemeyeceğini sınayan bir aşama.

Başlangıçtaki yatırımcı kapsamı sınırlı tutulacak. Reuters, pilotun yalnızca seçilmiş yatırımcılara açık olacağını ve tahvile 3 aylık bir 'lock-up' (satış kısıtlaması) uygulanacağını aktardı. İkincil piyasa işlemleri de yalnızca hem uyumlu merkez bankası dijital para cüzdanına hem de menkul kıymet cüzdanına sahip katılımcılar arasında yapılabilecek.

Borsaların Aralık ayına kadar tokenize tahviller için ikincil piyasa altyapısını hazırlayabileceği de belirtiliyor. Ancak pilotun başındaki yatırımcı kısıtları ve lock-up koşulu göz önüne alındığında, bunun kısa vadede geniş yatırımcı erişimine ya da likidite artışına dönüşeceğini şimdiden söylemek doğru olmaz.

Sektörden gelen değerlendirmeler de hem verimlilik beklentisini hem de sınırları aynı anda yansıtıyor. Finans basını bu ihracı bireysel yatırımcıya yönelik bir lansman değil, kurumsal ağırlıklı bir pilot olarak yorumluyor. Tokenizasyonun şeffaflık ve iş süreçlerinin otomasyonu açısından faydalı olabileceği, ama erken aşamada katılım koşullarının ve dolaşım alanının dar kaldığı belirtiliyor.

Konunun yerel piyasayla kesiştiği bir nokta da var. Kore'deki finans otoriteleri de token menkul kıymetleri hisse senedi, tahvil ve fonlara genişletecek altyapı çalışmasını sürdürüyor. Hindistan örneği, merkez bankası dijital para ödemesiyle menkul kıymet cüzdanını tek bir işlemde birleştirmesi bakımından yerel token menkul kıymet tartışmasıyla karşılaştırılabilir nitelikte.

İhraç planlandığı gibi gerçekleşirse, Hindistan tahvil piyasası merkez bankası dijital parasını ve tokenize menkul kıymet cüzdanını aynı işlemde test etmiş olacak. İhale tarihi 7 Eylül olarak öngörülürken, ikincil piyasa hazırlığı için Aralık ayı hedef olarak gösteriliyor.