ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,79'a çıktı, borç yükü artıyor

ABD'de uzun vadeli tahvil faizleri %5 civarında seyrederken, bu kağıtları kimin ne kadar üstleneceği hem makroekonomi hem de Bitcoin(BTC) piyasası için ortak bir değişkene dönüştü. Talebin tamamen çöktüğünü söylemek için henüz erken olsa da, yabancı yatırımcıların elindeki tahvil miktarının azalması ile büyük bir uzun vadeli fonun ağırlık düşürme tavsiyesi aynı döneme denk geldi.

ABD Merkez Bankası (Fed) H.15 verilerine göre, 3 Eylül itibarıyla ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,79 seviyesindeydi. 20 yıllık ve 30 yıllık tahvillerde faiz ise her ikisinde de %5,27 olarak ölçüldü. Uzun vadeli faizlerdeki yükseliş ABD hükümetinin borçlanma maliyetini artırırken, faiz getirisi olmayan riskli bir varlık olan BTC'nin görece cazibesini azaltabilecek bir etken olarak öne çıkıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, 19 Ağustos'ta uzun vadeli nominal tahvillerde likidite desteği amacıyla yapılan geri alım (buyback) işlemlerinin işlem başına asgari tutarını 400 milyon dolara yükselttiğini açıkladı. Yeni limit 9 Eylül - 4 Kasım döneminde uygulanacak. Hazine, adımın uzun vadeli segmentte piyasa likiditesini güçlendirmeye yönelik olduğunu belirtti.

Tahvil geri alımı, hükümetin daha önce ihraç ettiği tahvilleri piyasadan yeniden satın aldığı bir piyasa operasyonu aracıdır. Toplam borcu azaltan mali sıkılaştırmadan ya da merkez bankası tarzı varlık alımlarından farklı bir mekanizmadır. Belirli bir vade aralığındaki işlem yükünü hafifleterek piyasanın işlevini destekleyen bir düzenlemeye daha yakındır.

Bu nedenle geri alım genişlemesini doğrudan tahvil talebinin toparlandığı şeklinde okumak güç. ABD Hazine Bakanlığı, temmuz-eylül döneminde özel sektörün üstleneceği net piyasa borçlanma tutarını 739 milyar dolar olarak öngördü. Bu da yeni tahvil ihraçlarını karşılayacak bir yatırımcı tabanına sürekli ihtiyaç duyulduğu anlamına geliyor.

Resmi dış sermaye istatistikleri karışık sinyaller verdi. ABD Hazine Bakanlığı'nın haziran ayına ait Uluslararası Sermaye Hareketleri (TIC) verilerine göre yabancılar, uzun vadeli ABD menkul kıymetlerinde 207,1 milyar dolarlık net alım yaptı. Bunun 169,8 milyar dolarını özel yabancı yatırımcılar, 37,3 milyar dolarını ise yurt dışındaki resmi kurumlar gerçekleştirdi.

Aynı ay yabancıların elindeki kısa vadeli Hazine bonosu miktarı 29 milyar dolar azaldı. Uzun vadeli menkul kıymetlerde net alım güçlü olsa da, kısa vadeli tarafta tutulan miktarda gerileme görüldü. Talebin yönünü tek bir cümleyle netleştirmenin zor olmasının nedeni de bu.

Elde tutulan toplam miktar bazında ise düşüş teyit edildi. Reuters'in haberine göre yabancıların elindeki ABD tahvili miktarı haziranda 9,299 trilyon dolara geriledi; bir önceki ay bu rakam 9,371 trilyon dolardı. Japonya'nın elindeki miktar 1,116 trilyon dolara, Birleşik Krallık'ınki 939,9 milyar dolara, Çin'inki ise 633,4 milyar dolara düştü.

Ancak TIC'in ülke bazlı tutma istatistikleri saklama kurumu (custodian) esasına dayanıyor; tahvili gerçekte elinde tutan nihai yatırımcının hangi ülkeden olduğunu tam olarak yansıtmıyor. Ülke bazlı azalışı doğrudan gerçek talebin çöküşü olarak yorumlamak bu yüzden abartılı olabilir.

Uzun vadeli yatırımcılar tarafında da yeniden dağılım hareketleri görüldü. Norveç devlet varlık fonunu yöneten Norges Bank Investment Management (NBIM), 1 Eylül'de Norveç Maliye Bakanlığı'na gönderdiği yazıda, tahvil endeksindeki devlet tahvili ağırlığının %70'ten %50'ye düşürülmesini önerdi. NBIM, %50'lik devlet tahvili ağırlığının finansal piyasalardaki dalgalanma dönemlerinde bile likidite ihtiyacını karşılamaya yeteceğini değerlendirdi.

Reuters'in hesaplamasına göre bu öneri, yaklaşık 215 milyar dolarlık ABD tahvili pozisyonunun yaklaşık 80 milyar dolar azaltılmasıyla sonuçlanabilir. Ancak bu kesinleşmiş bir satış değil, bir tavsiye niteliğinde; fiili değişiklik Norveç hükümetinin kararının ardından kademeli olarak gerçekleşebilir.

Mali baskı da uzun vadeli faiz tartışmasının arka planında yer alıyor. ABD Kongre Bütçe Ofisi (CBO), 2026 mali yılı için federal bütçe açığını 1,9 trilyon dolar, net faiz giderini ise 1 trilyon doların üzerinde öngördü. Uzun vadeli faizler yüksek seyrettiği sürece Hazine'nin finansman yükü artıyor; özel sektör tahvilleri ile devlet tahvillerinin aynı fon havuzu için rekabet etmesi baskısı da güçleniyor.

Piyasada arz baskısı ile likidite desteği etkisinin bir arada değerlendirildiği bir eğilim sürüyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın uzun vadeli tahvil geri alımını genişletmesine rağmen uzun vadeli faizlerdeki ve dolardaki belirsizliğin sürdüğüne dair haberimizde de yer aldığı gibi, geri alım genişlemesinin uzun vadeli tahvil piyasasının işlevini destekleyen bir adım olduğu, mali yükü ortadan kaldıran bir çözüm olmadığı yönünde değerlendirmeler var.

Kripto piyasasındaki yorumlar da ayrıştı. CoinDesk, ağustosta Hazine'nin geri alım genişletmesinin hemen ardından BTC'nin birkaç gün içinde yaklaşık %25 yükseldiğini aktardı. Wall Street Journal ise uzun vadeli faizler gerileyince BTC'nin 80 bin dolar seviyesini geri kazandığını yazdı. Buna karşılık yüksek faiz ve enflasyonun riskli varlıkları baskıladığı görüşü de açık piyasa yorumlarında dile getirildi.

Türkiye'deki yatırımcılar için de ABD'deki uzun vadeli faizler dolaylı bir değişken. Uzun vadeli faizlerdeki değişim; dolar likiditesi, döviz kurları ve riskli varlık iştahı üzerinden yerel hisse senedi ve kripto para piyasalarını etkileyebiliyor. ABD uzun vadeli faizlerinin yerel tahvil faizlerini, döviz kurunu ve riskli varlık iştahını etkilediğine dair haberimiz de aynı aktarım kanalına dikkat çekmişti.

Tablonun bütünü 'ABD tahvil talebinin çöküşünden' çok 'uzun vadeli kağıt emiliminin yeniden fiyatlanmasına' benziyor. Resmi net alımlar hâlâ güçlüydü, ancak elde tutulan miktardaki azalış ile bazı büyük uzun vadeli yatırımcıların ağırlık düşürme tavsiyesi aynı döneme denk geldi. Teyit edilen bir sonraki takvim, 9 Eylül'de uzun vadeli tahvil geri alımının genişletilmiş haliyle yürürlüğe girmesi ve 4 Kasım'da bir sonraki çeyrek refinansman açıklaması.