DeFi, TradFi ile Rekabet İçin Performans ve Güvene Odaklanmalı

DeFi, Gerçek Bir Alternatif Olmak İçin Geleneksel Finansa Yetişmek Zorunda

Merkeziyetsiz finans (DeFi) ekosisteminin uzun vadede sürdürülebilir bir alternatif olabilmesi için geleneksel finans (TradFi) sistemlerini yalnızca teknolojik açıdan değil, performans ve güvenilirlik açısından da geride bırakması gerekiyor. Lighter’ın Üst Yöneticisi (CEO) Vladimir Novakovski, kripto piyasalarında gerçek yeniliğin yalnızca ‘teknoloji’ değil, ‘problemleri çözme odağıyla’ mümkün olabileceğini vurguladı.

Novakovski, Ethereum(ETH) tabanlı layer-2 çözümleri üzerine kurulu perpetual (vadeli işlem) odaklı merkeziyetsiz borsa (DEX) Lighter’ın kurucusu. Daha önce Quora’da makine öğrenimi ekibini yöneten Novakovski, 2022’de yapay zekâ tabanlı sosyal ağ Lunchclub’ı dönüştürerek Lighter’ı kurdu. Proje, Robinhood ile ortaklık kurarak “LIT” adlı yerel token’ini geçen yıl piyasaya sürdü.

Deneyimli girişimciye göre, DeFi sistemleri, güvenlik ve şeffaflık gibi alanlarda avantajlı olmalarının ötesinde; işlem hızı, düşük ücret yapısı ve emir eşleştirme sistemleriyle de TradFi sistemleriyle kıyaslanabilir düzeyde olmalı. “Sadece ‘blokzincir kullanıyoruz’ demek artık yeterli değil,” yorumunu yapan Novakovski, DeFi için rekabetin ‘gerçek değer’ ekseninde ilerlemesi gerektiğini savundu.

Mevcut Durum DeFi Lehine Değil

Novakovski, 2022 yılında dijital varlık işlemlerinin yüzde 99’unun hâlâ merkezi yapılar (CeFi) ile gerçekleştiğini hatırlattı. Bu durumun, blokzincir teknolojisinin potansiyelinin henüz tam olarak kullanılamadığını gösterdiğini ifade etti. Ona göre, blokzincir tabanlı doğrulanabilir aracı sistemler sayesinde geleneksel finans sistemlerinden daha verimli modeller oluşturmak mümkün.

Özellikle ‘perpetual’ yani vadesiz vadeli işlem sözleşmeleri, sermaye verimliliği ve yüksek kaldıraç sunmaları nedeniyle kripto yatırımcılarının tercih ettiği araçlar arasında. Novakovski’ye göre, DeFi dünyası da bu trende ayak uydurmalı. Ancak DEX’lerin henüz çoğu yatırımcı için ideal ürün-pazar uyumunu sağlayamadığına dikkat çekti.

Ethereum ve Kurumsal Yatırımcıların Rolü

Novakovski, kurumsal yatırımcıların DeFi’ye ciddi ilgi gösterdiğini fakat bu ilginin kalıcı olabilmesi için hem regülasyonların hem de teknik altyapının uyum içinde olması gerektiğini belirtti. Özellikle Ethereum blokzinciri üzerinde kurulan layer-2 çözümleri, kurumsal ve bireysel yatırımcılar için köprü görevi görebilir.

Lighter, saniyede milyonlarca işlemi gerçekleştirebilen optimize edilmiş sıra yöneticisi (sequencer) sayesinde günlük operasyon maliyetlerini 50.000 doların (yaklaşık 7,2 milyon TL) altında tutabiliyor. Novakovski bu sayede uzun vadede merkezi platformlardan daha düşük işletme maliyetlerine ulaşılabileceğini öne sürdü. Bunun arkasında yatan en kritik unsur ise ‘doğrulanabilir eşleşme sistemleri’ olarak tanımlanıyor.

Kurumsal Girişin Önündeki Son Engel: Regülasyon

Kurumsal yatırımcılar, merkeziyetsiz borsalara yönelik artan bir ilgi gösteriyor; ancak Know-Your-Customer (KYC) gibi kimlik doğrulama süreçlerinin eksikliği hâlen önemli bir engel oluşturuyor. Novakovski’ye göre, bu engel aşılmadan kurumsal sermayenin DEX’e tamamen yönelmesi mümkün değil.

Ethereum ise birçok geleneksel finans kurumunun halihazırda benimsediği bir platform. Bu nedenle, Ethereum tabanlı uygulamalarda teknik yapı ile düzenleyici uyumun kesiştiği noktada, TradFi ile DeFi arasında güven köprüsü oluşturulması bekleniyor.

Finansın Geleceği: Zincir Üzerinde Sermaye Piyasaları

Novakovski, bugün itibarıyla zincir üzerindeki hedge fonların ve tokenize edilmiş hisse senetlerinin altyapısının inşa edilmiş durumda olduğunu belirtti. Bu gelişmelerin, geleneksel finans ile kripto dünyası arasındaki sınırları bulanıklaştırdığını söyledi. Ona göre, Ethereum ekosistemi şu an büyük kurumsal yapılardan çok bir ‘büyüme aşamasındaki startup’ gibi görünmeli ve bu doğrultuda geleceği planlanmalı.

Özellikle kripto piyasalarının sadece gelir üretimi değil, kullanıcı artışı ve pazara nüfuz gibi alanlara da duyarlı olması gerektiğini belirten Novakovski, kripto ekosisteminin sürdürülebilir gelişimini bu çok yönlülüğe bağladı.

Sonuç: Gerçek Değer Üreten DeFi Ayakta Kalacak

Novakovski’nin ana mesajı açık: DeFi ancak ve ancak kullanıcı ihtiyaçlarına gerçek çözümler sunarak, performans konusunda TradFi ile başa baş rekabet ederek büyüyebilir. “Önce temel sorunları çözmeliyiz, böylece gerçek yenilik için de kapılar açılır” diyen Novakovski, endüstrinin ‘görüntüde yenilik’ yerine ‘gerçek değer üretimi’ üzerine yoğunlaşması gerektiğinin altını çizdi.