Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) için kuantum bilgisayar riski: BIP süreçleri ve post-kuantum kriptografi hız kazanıyor

Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) ekosisteminde ‘*kuantum bilgisayar tehdidi*’ artık bilim kurgu değil, somut bir risk başlığı olarak ele alınıyor. ABD’nin Denver kentinde düzenlenen Ethereum geliştirici etkinliği ‘ETH Denver’da’ mühendisler ve güvenlik araştırmacıları, “*Yeterince güçlü bir kuantum bilgisayar ortaya çıktığında Bitcoin’e ne olur?*” sorusuna odaklandı.

Sektör raporlarına göre, kuantum bilişime karşı alınacak önlemleri içeren yeni teknik öneriler artık Bitcoin İyileştirme Önerisi(BIP) sürecine girmeye başladı. Böylece, ‘görünür’ bir saldırı tehdidi ortaya çıkmadan önce savunma hattını kurmaya dönük çabalar hız kazanmış durumda.

Bitcoin tarafında tartışmalar ilk etapta ‘*hash*’ güvenliğine çevrilse de, asıl zayıf noktanın ‘elektronik imza’ tarafında olduğu görüşü öne çıkıyor. Madencilikte ve protokolün birçok bileşeninde kullanılan hash fonksiyonları, kuantum algoritmaları ile belirli ölçüde hızlandırılabiliyor. Örneğin Rus asıllı araştırmacı *Lov Grover* tarafından geliştirilen ‘Grover algoritması’, arama hızını karekök oranında artırarak teorik olarak güvenlik marjını düşürüyor.

Bununla birlikte, mevcut bilgiler ışığında bu hızlanmanın, hash fonksiyonlarını toplu halde çökertmeye yetecek seviyede olmadığı düşünülüyor. ‘Hash çakışması’ yaratabilecek çapta kuantum donanımı için gereken ölçek ve maliyet, bugün için ‘*pratik dışı*’ kabul ediliyor.

Uzmanlara göre gerçek risk ‘*imza(Signature) mekanizmasında*’ yoğunlaşıyor. ETH Denver’da konuşan, Bitcoin İyileştirme Önerisi ‘BIP 360’ın ortak yazarı Hunter Beast, “Önümüzdeki 5 yıl içinde asıl kaygılanmamız gereken alan imza sistemi; burası doğrudan Shor algoritması ile bağlantılı” ifadelerini kullandı.

Bugün Bitcoin cüzdanlarının ve işlemlerinin büyük bölümü ‘*eliptik eğri kriptografisi(ECC)*’ temelli. Matematikçi Peter Shor, yeterince güçlü bir kuantum bilgisayar ile bu eliptik eğri şifrelemesinin etkin biçimde tersine çevrilebileceğini, yani verilen bir açık anahtardan özel anahtarın hesaplanabileceğini göstermişti. Bu senaryo gerçekleşirse, saldırganların yalnızca açık anahtara bakarak kullanıcıların fonlarına erişebilmesinin önü açılıyor.

Blokzincir güvenlik şirketi Project Eleven, halihazırda blokzincir üzerinde açık anahtarı ifşa olmuş Bitcoin adreslerini takip ediyor ve bu adreslerde tutulan toplam bakiyenin “*milyonlarca Bitcoin*” seviyesinde olabileceği uyarısını yapıyor. Bu da güçlü bir kuantum bilgisayar ortaya çıktığında, şimdiden “*hedef listesine girmiş*” hatırı sayılır büyüklükte bir Bitcoin havuzu olduğu anlamına geliyor.

Kuantum bilgisayarların gerçek anlamda tehdit oluşturacak olgunluğa ne kadar yakın olduğu ise tartışmalı. Eski çalışmalarda, Bitcoin seviyesindeki bir eliptik eğri şifresini kırmak için “*milyonlarca fiziksel kübit(qubit)*” gerektiği tahmin ediliyordu. Ancak Iceberg Quantum gibi araştırma gruplarının son dönemde yayımladığı çalışmalar, gereken kaynakların bunun çok altına inebileceğini öne sürüyor. Bazı teorik tahminlere göre “*yüz binlerce kübit*” ile bile saldırı yapılabilmesi mümkün olabilir.

Öte yandan risk, yalnızca kübit sayısıyla ölçülemiyor. Kritik olan; hata oranı düşük ‘*mantıksal kübitler(logical qubits)*’ üretip sürdürebilmek, hesaplamayı bitirecek kadar uzun süre kuantum durumunu koruyabilmek ve tüm algoritmanın gerçek zamanlı çalışma süresi.

Google(GOOGL) ve IBM(IBM) gibi teknoloji devlerinin laboratuvar sonuçları da piyasanın algısını şekillendiriyor. Google kısa süre önce kuantum hata düzeltme(error correction) alanında ilerleme kaydettiğini açıkladı ve sektörün önemli bir bölümü bunu “*uzun vadede cesaret verici*” bir sinyal olarak yorumladı. Bugün itibarıyla Bitcoin(BTC) ya da Ethereum(ETH) ağlarını doğrudan çökertecek güçte bir kuantum cihaz bulunmuyor. Ancak ‘risk modellerini’ güncelleme zamanının yaklaştığı fikri, geliştirici topluluklarında giderek daha fazla kabul görüyor.

Tüm bu güvenlik tartışmalarına karşın, Bitcoin(BTC) fiyatı kısa vadede kuantum başlığından çok makroekonomik veriler ve spot ETF akışlarından etkilenmeye devam ediyor. Haber tarihi itibarıyla Bitcoin, 67.715 dolar (yaklaşık 9,8 milyar TL) civarında işlem görüyor. Orta–uzun vadede ise ‘*kuantum riski*’nin, değerleme modellerinde ayrı bir parametre olarak yer alması bekleniyor.

Bu arada sektörün önde gelen oyuncuları, kuantum sonrası döneme yönelik ‘*post-kuantum*’ güvenlik çözümlerine hızla yöneliyor. Ethereum Vakfı, post-kuantum kriptografi seçeneklerini değerlendirmek üzere özel bir çalışma grubu kurmuş durumda. Büyük borsalar ve altyapı şirketleri de hem kendi platformları, hem de protokol seviyesindeki olası yükseltmeler için masaya oturuyor.

ABD merkezli kripto borsası Coinbase(COIN), kuantum bilişim risklerini izlemek ve yol haritası hazırlamak üzere özel bir danışma kurulu oluşturdu. Coinbase CEO’su Brian Armstrong, yaptığı açıklamada “Yeterli planlama ve zamanında yapılacak yükseltmelerle bu, yönetilebilir bir sorun. Kuantum riski, *çözülebilir(solvable) bir görev*” değerlendirmesinde bulundu.

Özetle, Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) ağlarının bugün-yarın kuantum bilgisayarlar nedeniyle çökmesi beklenmiyor. Ancak imza yapıları ve anahtar yönetim süreçlerinde köklü değişiklikler gerektiği konusunda geniş bir mutabakat oluşmuş durumda. Önümüzdeki birkaç yılın, post-kuantum kriptografi ve protokol güncellemeleri etrafında yoğun teknik ve düzenleyici tartışmalara sahne olması bekleniyor.

Yatırımcılar açısından ise hem kuantum donanımındaki ilerleme hızını, hem de tek tek blokzincir projelerinin buna ne kadar hızlı ve tutarlı yanıt verdiğini izlemek, stratejik önem taşıyan bir başlık haline gelmiş durumda.