Şubat’ta Kripto Vergi Atağı: Hollanda, Hong Kong, Vietnam ve İsrail Düzenlemeleri Sıkılaştırırken Bitcoin(BTC) 70 Bin Doları Kıramadı

Şubat ayıyla birlikte birçok ülkenin vergi otoritesi, kripto para vergilendirme sistemini yeniden masaya yatırdı. Özellikle Hollanda, İsrail, Hong Kong ve Vietnam cephesinde ‘kripto vergi’ kuralları ve ‘raporlama yükümlülükleri’ni güncellemeye dönük adımlar dikkat çekiyor. Piyasada bu gelişmeler, bir yandan ‘düzenleyici belirsizlik’ artışı, diğer yandan da kriptonun ‘resmi sistem’e daha sıkı entegre edilmesi süreci olarak okunuyor. Aynı dönemde ABD’de kripto para ATM sayısı 40 bin seviyesine yeniden yaklaşırken, Bitcoin(BTC) fiyatı ay boyunca 70 bin dolar (yaklaşık 1억 81만 원) eşiğinin altında kaldı. ‘Trump yönetiminin yeni 10% gümrük vergisi’, ‘CLARITY Act’ belirsizliği ve Japonya kaynaklı makro akımlar, kripto piyasasında ‘risk iştahı’ üzerinde baskı oluşturan başlıca başlıklar oldu.

Hollanda, 12’sinde (yerel saatle) Temsilciler Meclisi’nde kripto paraları da kapsayan likit varlıklar ve tasarruflar üzerinden ‘gerçekleşmemiş kazançlar’a da vergi uygulanmasını öngören yasa tasarısını ilerletti. Tasarının özünde, gerçekleşmemiş değer artışları üzerinden 36% sermaye kazancı vergisi alınması fikri yer alıyor. Toplam 150 sandalyeden 93’ünün desteğini alacak kadar siyasi ivme yakalanmış durumda. Ancak “sermayenin ülke dışına kaçacağı” yönündeki eleştiriler büyüyünce, yeni kabine tasarıyı yeniden gözden geçirme kararı aldı. Hükümet sözcüsü, Actual Return Act olarak anılan düzenleme için “Bu yasaya yönelik eleştiriler çok fazla. Kulağımızı tıkamıyoruz… Tasarı değiştirilmek zorunda” açıklamasını yaptı. ‘yorum: Hollanda’nın bu adımı, gerçekleşmemiş kazanç vergisi tartışmasını yalnızca kriptoyla sınırlı bırakmayıp, geniş bir varlık grubuna yayma potansiyeli taşıyor.’

İsrail’de ise düzenleme tarafında inisiyatifi doğrudan sektör aldı. İsrail Kripto Blockchain & Web3.0 Şirketler Forumu, stablecoin ve tokenizasyonla ilgili kuralların gevşetilmesi, ayrıca vergi ödeme ve beyan süreçlerinin sadeleştirilmesi için lobi faaliyetlerine başladı. Forum temsilcisi Nir Hirshmann-Rub, “Son 5 yılda nüfusun 25%’inden fazlası kripto işlem tecrübesine sahip ve bugün hâlâ 20%’den fazlası dijital varlık tutmaya devam ediyor” diyerek, talebin artık ‘niş’ olmaktan çıkıp geniş kitlelere yayıldığını vurguladı. Bu, İsrail’in kriptoyu ‘finansal altyapı’nın parçası olarak görmeye daha yakın durduğu şeklinde yorumlanıyor.

Hong Kong tarafında ise uluslararası koordinasyona uyum ön plana çıkıyor. Maliye Bakanı Paul Chan, İç Gelir Yönetmeliği’ne (Inland Revenue Ordinance) OECD’nin ‘Kripto Varlık Raporlama Çerçevesi(CARF)’ni entegre edeceklerini açıkladı. CARF, kripto hizmet sağlayıcılarının (borsalar, saklama şirketleri, brokerler vb.) müşteri işlemlerini düzenli olarak vergi otoritesine bildirmesini talep eden, ülke içi ve ülkeler arası bilgi paylaşımını güçlendirmeyi amaçlayan bir standart. Burada odak nokta ‘vergi oranı’ndan çok ‘bildirim yükümlülüğü’nün artırılması. Bu nedenle kripto aracı kurumlarının uyum (compliance) maliyetlerinin kayda değer ölçüde yükselmesi bekleniyor.

Vietnam, daha çok ‘işlem vergisi’ yaklaşımını öne çıkaran bir model sundu. Öneriye göre kripto transferleri ve alım-satım işlemleri, mevcut katma değer vergisi (KDV) kapsamından muaf tutulacak. Ancak yetkili hizmet sağlayıcılar üzerinden kripto varlık transferi yapan bireyler, işlem hacminin 0.1%’i oranında gelir vergisi ödeyecek. Böylece doğrudan ‘gerçek işlem’ üzerinden vergi toplanacak bir yapı oluşturuluyor. Bunun, piyasa şeffaflığını artırma ve kayıt dışı hareket alanını daraltma potansiyeli olduğu belirtiliyor. Öte yandan kullanıcı perspektifinden bakıldığında, her işlemde ‘ek maliyet’ oluşması, özellikle yüksek frekanslı yatırımcılar açısından caydırıcı bir unsur haline gelebilir.

Hindistan cephesinde ise mevcut ‘sert’ duruş değişmedi. Ülkede kripto gelirleri, diğer kazançlardan ayrıştırılmış biçimde 30% sabit vergi oranına tabi tutuluyor ve zararların mahsup edilmesine izin verilmiyor. Sektör oyuncuları uzun süredir bu sistemin yumuşatılmasını talep ederken, 2026 bütçesinde herhangi bir yumuşama işareti çıkmadığı yönünde değerlendirmeler yapılıyor. ‘yorum: Hindistan’ın bu politikası, yerli yatırımcı ve girişimcilerin bir kısmını daha esnek yargı yetkilerine sahip ülkelere yöneltebileceği için, orta vadede “beyin göçü ve sermaye göçü” riskini barındırıyor.’

Bitcoin(BTC) tarafında ise 2월 boyunca 70 bin dolar seviyesi psikolojik bir direnç haline geldi. Fiyat, ay boyu bu eşiğin altında dalgalandı. Piyasa aktörleri, hem makroekonomik koşulların hem de düzenleyici gündemin aynı anda sıkılaşmasını ‘üst bant baskısı’ olarak yorumluyor. ABD’de kripto piyasasının ana çerçevesi olarak sunulan CLARITY Act (geçici ad) etrafında görüşmeler yavaşlamış durumda. Etik standartlar, olası kurtarma paketleri (bailout) ve özellikle stablecoin faiz ödemeleri konusundaki çıkar çatışmaları, hem kripto lobisi hem de banka lobisi tarafında uzlaşmayı zorlaştırıyor. ABD Merkez Bankası(Fed) Guvernörü Chris Waller, “CLARITY Act’in hâlâ yasalaşmamış olması, piyasadaki bazı aktörleri temkinli olmaya itiyor” ifadesini kullanarak, mevzuat belirsizliğinin risk iştahını baskıladığını ima etti.

Bunun üzerine bir de gümrük vergisi şoku eklendi. ABD Yüksek Mahkemesi’nin, 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na(IEEPA) dayanan önceki gümrük artışlarını geçersiz saymasının ardından, Trump bu kez 1974 tarihli Ticaret Yasası(Trade Act of 1974)’nı hukuki zemin olarak kullanarak, dünya genelindeki gümrük vergilerini 10% artırdı. Piyasa analistlerine göre bu karar, hem enflasyon patikasına hem de küresel büyüme görünümüne dair belirsizliği artırıyor. Sonuç olarak hisse senedi gibi ‘riskli varlık’ların değerlemesi baskı altına girerken, bu baskı Bitcoin(BTC) ve genel kripto piyasasına da yansıyor. Swan CEO’su Cory Klippsten, “Son 1 yıl içinde Bitcoin fiyatı üzerinde en çok baskı yaratan unsur gümrük vergileri oldu… Bu, tüm riskli varlıklar için ağır bir yük; Bitcoin içinse özellikle ‘gelecekte ne olacağına dair’ belirsizliği büyütüyor” değerlendirmesinde bulundu. ‘yorum: Gümrük şokları, geleneksel olarak tahvil ve hisse tarafında fiyatlanır ama Bitcoin’in giderek ‘makro duyarlı’ hale gelmesi, bu tür kararların kriptoya yansımasını da güçlendiriyor.’

Japonya’da ise hem enflasyon hem de siyasal tablo, küresel sermaye akımlarını etkileyebilecek nitelikte sinyaller üretti. Ülkenin yıllık enflasyonu 2% eşiğinin altına gerileyerek son 3 yılın en düşük seviyesini gördü. Bu da Japonya’da fiyat baskılarının, ABD’ye kıyasla daha zayıf olduğu anlamına geliyor. Gelişme, iç politika takvimiyle de örtüştü. Başbakan Sanae Takaichi’nin erken seçim çağrısı sonrası Liberal Demokrat Parti(LDP), Temsilciler Meclisi’nde 316 sandalye ile üçte iki ‘süper çoğunluk’u korudu ve siyasi istikrar algısı güçlendi.

Piyasalar bu tabloya hızlı tepki verdi. Nikkei225(JP225) endeksi 2월 boyunca 10% yükseldi; özellikle 9’undaki seçimden sonra ralli ivmesinin hızlandığı belirtiliyor. Bazı araştırma raporları, Japon devlet tahvillerinin yeniden cazip hale gelmesi durumunda, son yıllarda ABD hisse senedi ETF’lerine yönelen Japon tasarruflarının hız kesebileceğini öne sürüyor. Bitcoin(BTC)’in uzun süredir ABD borsalarıyla belirli bir korelasyon içinde hareket ettiği dikkate alındığında, bu olası dönüşümün kripto piyasasına da kısa vadeli bir ‘ters rüzgar’ etkisi yaratabileceği dillendiriliyor.

Warren Buffett liderliğindeki Berkshire Hathaway de Japon yeninin ‘görece istikrarı’na dikkat çekerek Japonya ağırlığını artırabileceği sinyalini verdi. Buffett, yılın başında yaptığı bir değerlendirmede, dolar cinsinden yatırımların artık eskisi kadar cazip olmadığını belirtmişti. Aynı zamanda Japonya’nın beş büyük genel ticaret şirketine (Itochu, Marubeni, Mitsubishi, Mitsui, Sumitomo) yönelik yatırım artırma planlarını da yineledi. Bu söylem, ‘ABD varlıklarından kısmen uzaklaşıp Asya’ya açılma’ stratejisinin güçlenebileceği şeklinde okundu. ‘yorum: Eğer büyük kurumsal oyuncular Japonya ağırlığını artırırsa, ABD hisse endekslerine ve dolayısıyla bu endekslerle korelasyon gösteren BTC gibi varlıklara gelen talep bir miktar zayıflayabilir.’

Kripto ATM tarafında ise rakamlar yeniden büyüme fazına geçildiğini gösteriyor. Coin ATM Radar verilerine göre, 2월 ayında dünya genelinde kripto ATM sayısı 290 adet net artışla 40 bin seviyesine yaklaştı. Bu eğilim, 2022’deki kripto piyasa çöküşü sonrasında kurulumların belirgin şekilde yavaşladığı dönemin tersine çevrildiğine işaret ediyor. Nakit bazlı ‘on-ramp’ ve ‘off-ramp’ noktalarının yeniden artması, ‘nakit → kripto’ geçiş kanallarının da genişlediği anlamına geliyor. Yani fiziksel dünyadan dijital varlık ekosistemine giriş, tekrar hız kazanıyor.

Ancak bu büyüme, düzenleyici riskleri de beraberinde getiriyor. Çeşitli ülke otoriteleri, kripto ATM’lerin kara para aklama, telefon dolandırıcılığı ve benzeri suç şemalarında ödeme aracı olarak kullanılabileceği konusunda defalarca uyarıda bulundu. Bunun sonucunda, sektörün kendisi de ‘özdenetim’ önlemlerini güçlendirmeye başladı. ABD’nin en büyük Bitcoin ATM işletmecisi Bitcoin Depot, 2월 ayından itibaren ülke genelindeki cihazlarında kullanıcı kimlik tespiti(KYC) süreçlerini kademeli olarak devreye soktu. Bu hamle, hem federal hem de eyalet seviyesinde artan regülasyon ve yasama baskısına verilen proaktif bir yanıt olarak değerlendiriliyor.

2월 genelinde tabloya bakıldığında, kripto vergilendirme alanındaki tartışmaların sadece ‘vergi oranı’ değiştirme ekseninden çıkıp, ‘raporlama çerçevesi’ ve ‘işlem altyapısının denetimi’ne doğru hızla genişlediği görülüyor. Kriptonun resmi finans sistemiyle daha fazla entegre olması, uzun vadede ‘piyasa şeffaflığı’ ve ‘yatırımcı koruması’ açısından olumlu sonuçlar doğurabilir. Ancak kısa vadede artan düzenleme ve vergi belirsizliği, fiyatlama sürecine ek risk primi olarak yansıyabilir. Bu da hem Bitcoin(BTC) hem de geniş kripto piyasasında ‘dalgalanma’ ve ‘temkinli pozisyon alma’ eğilimini bir süre daha canlı tutabilir.