CFTC kripto perpetual vadeli işlemleri resmileştiriyor, ECB stablecoin risklerine karşı uyarıyor, İran Nobitex’te sermaye kaçışı tetiklendi

CFTC’nin ‘kripto para vadeli işlem (perpetual)’ ürünleri için tartışmaları resmileştirmesiyle birlikte, ABD türev piyasalarının kurumsallaşma süreci yeniden hız kazanıyor. Avrupa Merkez Bankası(ECB) ise ‘stabil kripto para(stablecoin)’ kullanımının banka mevduatlarını ve kredi kanallarını zayıflatarak para politikasının aktarım mekanizmasını bozabileceği uyarısında bulundu. İran’ın en büyük borsası Nobitex’te ise ABD–İsrail hava saldırısının hemen ardından yoğun bir ‘sermaye çıkışı’ yaşandığı bildirildi.

CFTC “Bir ay içinde ‘gerçek’ perpetual sözleşmeleri için çerçeve gelecek”

ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) Başkanı Michael Selig, Washington DC’de düzenlenen Milken Institute panelinde, kripto para perpetual vadeli işlem sözleşmelerinin ABD içinde nasıl ele alınacağına dair yönlendirmeyi “önümüzdeki bir ay civarında(within the next month or so)” netleştireceklerini açıkladı. Selig, CFTC’nin “ABD’de ‘gerçek perpetual futures(true perpetual futures)’ ürünlerinin mümkün hale gelmesi için” çalıştığını vurguladı. ‘Perpetual’ sözleşmeler, vade tarihi olmayan türev ürünler olarak biliniyor ve özellikle denizaşırı borsalarda yoğun likidite çekmeleriyle öne çıkıyor.

Selig, aynı panelde yer alan ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) üyesi Paul Atkins ile sohbetinde, “Önceki yönetim birçok şirketi ve likiditeyi yurtdışına itti” yorumunda bulundu. Piyasa çevrelerinde, CFTC’nin bu alandaki mevzuat çalışmalarını hızlandırması halinde, ABD’de yasal ‘kripto türev’ altyapısının genişleyebileceği ve geçmişte yurtdışına kayan işlem hacminin bir kısmının geri dönebileceği beklentisi öne çıkıyor.

Bununla birlikte, CFTC içindeki ‘kurul boşlukları’ önemli bir belirsizlik unsuru olarak görülüyor. Selig, hâlihazırda Senato onayı almış tek kurul üyesi konumunda. Başkan Trump’ın boş durumdaki dört kurul koltuğu için yeni atama planına ilişkin herhangi bir işaret ise 3’ü itibarıyla kamuoyuna yansımış değil. “yorum: Kurulun eksik yapısı, regülasyonun hızını ve kapsamını sınırlayabilir”

ECB: “Stabil kripto paraların yaygınlaşması, mevduat çıkışı ve kredi daralmasına yol açabilir”

Avrupa Merkez Bankası(ECB), stabil kripto paralar(stablecoin) yaygınlaştıkça bankalardan mevduat çıkışının hızlanabileceğini, bunun da kredi kapasitesini düşürerek para politikasının reel ekonomiye aktarımını zayıflatabileceğini belirtti. ECB’nin 3’ünde (yerel saatle) yayımladığı, ‘Stablecoins and Monetary Policy Transmission’ başlıklı çalışma raporunda bu değerlendirmelere yer verildi.

ECB, dolar veya euro gibi itibari paralara endeksli stabil kripto paraların yaygınlaşması durumunda, geleneksel banka mevduatlarının ikame edilerek ‘finansal aracılık’ yapısının bozulabileceğine dikkat çekti. Rapora göre stabil kripto paralara artan ilgi, perakende mevduatlarda “ölçülebilir bir azalış” ve şirket kredilerinde daralmayla bağlantılı. Bu mekanizma sonucunda, bankaların reel ekonomiye sağladığı toplam kredi hacminin küçülebileceği savunuluyor.

Temel risk, bankaların fonlama kompozisyonunda ortaya çıkıyor. Raporda, “Bankalar hanehalkı ve şirket kredilerini fonlamak için ağırlıklı olarak mevduata dayanır” denilerek, mevduat azaldığında bankaların daha pahalı ve dalgalı ‘toptan (piyasa) fonlama’ kaynaklarına yöneleceği ifade edildi. Bu durumun kredi faizlerini yükseltip arzı sıkılaştırabileceği ve nihayetinde ECB’nin politika faizindeki değişimlerin ‘kredi kanalı’ üzerinden ekonomiye yansımasını zayıflatabileceği belirtiliyor.

ECB, etkilerin ‘doğrusal olmadığını’ vurgulayarak, sonuçların stabil kripto paraların benimsenme oranı, tasarım özellikleri (teminat yapısı, faiz verip vermemesi vb.) ve regülasyon düzeyine göre değişebileceğini ekledi. Son üç yılda stabil kripto para piyasasının toplam değerinin iki kattan fazla artarak 312 milyar dolar seviyesine ulaştığı, raporda ayrıca 2028’e kadar 2 trilyon dolara çıkabileceğine ilişkin öngörülere yer verildi. Avrupa’da euro bazlı stabil kripto paralar ve ‘dijital euro’ tasarımı aynı anda tartışılırken, ‘parasal egemenlik’ ile finansal istikrar arasındaki dengenin yeniden kritik bir politika başlığı haline geldiği belirtiliyor.

İran Nobitex’te hava saldırısı sonrası 700%’lük çıkış patlaması, internet kesintisiyle frenlendi

ABD ve İsrail’in Tahran’a hava saldırısı düzenlemesinin hemen ardından, İran’ın en büyük kripto para borsası Nobitex’ten dakikalar içinde olağanüstü bir sermaye çıkışı yaşandığı tespit edildi. Blokzincir analiz şirketi Elliptic, 2’sinde (yerel saatle) yayımladığı değerlendirmede, ilk saldırıdan sonra birkaç dakika içinde Nobitex’ten çıkan kripto para miktarının 500 bin doların (yaklaşık 7,4 milyar riyal karşılığı) üzerine çıkarak 700%’den fazla arttığını bildirdi. Elliptic’in paylaştığı grafikte, aynı gün içerisinde tek bir saatlik dilimde dışarı giden tutarın 3 milyon dolara (yaklaşık 44,4 milyar riyal karşılığı) yaklaştığı bir kesit de görüldü.

Elliptic, bu yükselişin “İran’da bir tür ‘sermaye kaçışı(capital flight)’ riskine işaret ettiğini” değerlendirdi. İlk izleme sonuçlarına göre, çıkan fonların kayda değer bölümü yabancı kripto para borsalarına yöneldi. Bu hareketin, geleneksel küresel bankacılık sisteminin denetimini kısmen aşarak yurtdışına para transferi için bir kanal oluşturabileceği ifade edildi. “yorum: Yaptırımlar altındaki ekonomilerde kripto borsaları, piyasa ve jeopolitik şoklarda doğal bir ‘acil çıkış kapısı’ işlevi görebiliyor”

Bununla birlikte, hava saldırısı sonrası bu çıkış dalgası hızla yavaşladı. Kripto adli analiz şirketi TRM Labs, İran yönetiminin sert internet kısıtlamaları uygulaması nedeniyle daha fazla fon çıkışının sınırlandığı görüşünü paylaştı. İran’daki internet bağlantısının çatışma sonrasında yaklaşık 99% oranında kesintiye uğradığı aktarıldı.

Bir yanda ABD’de CFTC’nin kripto para perpetual türevlerini ‘resmi piyasa’ içine çekme çalışmaları, diğer yanda Avrupa’da stabil kripto paraların banka mevduatları ve para politikası üzerindeki etkilerine dair artan endişeler, küresel kripto ekosisteminin nasıl bir ‘düzenleme dengesi’ aradığını ortaya koyuyor. İran örneğinde görüldüğü gibi, jeopolitik şok anlarında borsa dışı para akımları ve ‘borsadan çıkış verileri’ hızla tetikleniyor. Bu nedenle, önümüzdeki dönemde kripto regülasyonları ve merkez bankası politikaları kadar, ‘on-chain’ veri analitiği de piyasa risklerini anlamada kritik bir gösterge haline gelecek.