ABD banka lobisi, kripto için ‘banka lisansı’ ve Fed erişimine frene bastı

ABD’nin en büyük banka lobisi, kripto para şirketlerine verilecek ‘banka lisansı’ onaylarının yavaşlatılması için finansal düzenleyicilere resmi çağrıda bulundu. Kripto para ekosisteminin giderek daha fazla ‘geleneksel finans’ alanına girdiği bu dönemde, *bankalar* açık biçimde ‘zaman kazanma’ stratejisine geçerken, bu tutumun hem *düzenleme* tarafında hem de *piyasa dengelerinde* etkili olması bekleniyor.

Amerikan Bankacılar Birliği(ABA), çarşamba günü (yerel saatle) ABD Para Birimi Denetleme Ofisi’ne(OCC) gönderdiği mektupta, kripto para şirketlerine yönelik federal banka (ulusal banka) ve ‘trust bank’ lisansı başvurularının geçici olarak durdurulmasını istedi. Gerekçe olarak da, kripto iş modelleri ile ilgili düzenleyici çerçevenin henüz tam oturmamış olmasını ve bu aşamada verilecek hızlı lisansların *finansal istikrar* ile *düzenleyici adalet* açısından risk yaratabileceğini öne sürdü.

ABA, OCC’ye hitaben kaleme aldığı metinde, “hızla evrilen bu inovasyon sürecinde, geniş bir alana uygulanacak *güvenlik* ve *sağlamlık* kriterlerinin gerçekten anlaşıldığından ve uygulandığından emin olunması gerektiğini” vurguladı ve başvuruların alınmasından inceleme ve karar aşamasına kadar tüm süreçte ‘şeffaflık artışı’ talep etti. Böylece kripto para alanındaki ‘banka lisansı’ uygulamalarının, geleneksel bankacılık ile *aynı düzeyde denetim ve kurallara* tabi olması gerektiği mesajı net biçimde verilmiş oldu.

Kripto odaklı yayın *Bitcoini̇st*’in haberine göre OCC, geçen yıl aralık ayında Ripple(XRP), Circle(USDC), BitGo, Paxos(USDP) ve Fidelity gibi büyük kripto ve dijital varlık şirketlerine koşullu banka lisansı vermişti. O dönem geleneksel finans cephesinde, bu şirketlerin bankalara yakın bir statüye yükselirken, görece *daha gevşek düzenlemelerden* yararlanarak ‘düzenleme arbitrajı’ peşine düşebileceği yönünde endişeler öne çıkmıştı.

ABA, hem bu geçmiş kararlara hem de devam eden başvurulara atıfla, “Kongre’de kripto paralar ve stabil kripto paralar(stablecoin) için kapsamlı bir düzenleme çerçevesi oluşturma süreci devam ederken, OCC lisans sayısını artırma yarışı içine girmemeli” diyerek, her bir başvurunun hangi *düzenleyici yüke* tabi olacağının netleşmesine kadar incelemelerin yavaşlatılmasını istedi. Birlik ayrıca, “Geleneksel zaman çizelgesine takılmadan, her bir lisans başvurusunun hangi düzenleme rejimi altında faaliyet göstereceği kesinleştiğinde ancak bir sonraki adıma geçilmeli” ifadesiyle, *hız* yerine *hukuki netlik* vurgu yaptı.

Banka lobisi, özellikle *çıkar çatışmalarının önlenmesi*, *tüketici korunması*, *kara para aklamayla mücadele(AML)* ve *yaptırım uyumu* gibi ‘güvenlik ve sağlamlık’ başlıklarının, lisans sürecinin daha ilk aşamalarında eksiksiz şekilde kurulması gerektiğini belirtti. ABA’ya göre, geleneksel bankalara uygulanan normlar ve sorumluluklar kripto odaklı bankalara da *aynen* yansıtılmazsa, bu durum hem tüketici hem de bütün finans sistemi için ek risk anlamına gelebilir.

Tartışmanın bir diğer boyutunda ise Başkan Trump ailesinin kripto para girişimi de bulunuyor. Trump ailesinin çekirdek kripto girişimi olarak öne çıkan *World Liberty Financial*, ocak ayında OCC’ye federal ‘trust bank’ lisansı için başvurdu. Bunun üzerine Demokrat senatör Elizabeth Warren, Para Birimi Denetleme Ofisi Başkanı Jonathan Gould’a ayrı bir mektup göndererek, “Başkan Trump, söz konusu kripto şirketindeki tüm payını elden çıkarana kadar lisans incelemesinin durdurulması” çağrısında bulundu. Warren, *görevdeki bir başkanın* doğrudan çıkar sahibi olduğu bir kripto banka lisansının, ciddi bir ‘ahlak’ ve ‘kamu etiği’ tartışmasını tetikleyebileceğini savunuyor.

ABA, OCC mevzuatının güncellenerek yeni lisans başvuran kurumların *isim kullanımına* dair kuralların da sıkılaştırılmasını önerdi. Özellikle, sadece sınırlı ‘trust’ hizmeti sunan kurumların isimlerinde ‘banka(bank)’ ifadesi kullanarak, tüketicilerde tam kapsamlı bir mevduat bankası algısı yaratmasının önüne geçilmesini istedi. Birlik, “Trust şirketleri ya da yalnızca kısıtlı saklama fonksiyonu üstlenen kurumlar, fiilen banka faaliyeti yürütmüyor. Bu nedenle, vermedikleri bankacılık hizmetlerini çağrıştıran isimleri kullanmamaları gerekir” diyerek konuya açıklık getirdi.

Bu tartışmalar sürerken, ABD banka sektörü Federal Rezerv(Fed) tarafında gündemde olan ‘*skinny master account*’ planlarına da benzer şekilde fren koymaya çalışıyor. Bloomberg’in haberine göre bankacılık lobisi, kripto ve fintech şirketlerinin Fed’in ödeme ve mutabakat sistemlerine *doğrudan erişimine* açık biçimde karşı çıkıyor. Hâlihazırda dijital varlık şirketleri Fed altyapısına direkt bağlanamıyor; ödemeler için mutlaka bir *mevduat bankası* üzerinden hareket etmek zorunda kalıyor.

Hafta başında Bank Policy Institute, The Clearing House ve Financial Services Forum gibi önde gelen banka lobileri, Fed’e ortak mektupla başvurarak, yeni ‘master hesap’ başvuruları için en az 12 aylık bekleme süresi tanınmasını talep etti. Özellikle, yeni lisans alan stablecoin ihraççılarının Fed ödeme sistemine bağlanmadan önce belirli bir süre *operasyonel performans* ve *risk yönetimi* açısından test edilmesi gerektiğinin altı çizildi.

Banka cephesi, Fed’in kripto ve fintech şirketleri için gündeme aldığı ‘*skinny master account*’ taslağına da sert şekilde karşı çıkıyor. Bu özel hesap yapısı, bir aracılık bankasına ihtiyaç duymadan Fed ödemeler ağına sınırlı da olsa direkt erişim sağlanmasının yolunu açacak. Kripto para borsaları ve stabil kripto para ihraççıları için bu, *daha düşük maliyet* ve *daha hızlı ödeme* anlamına gelirken, bankalar için ise iş modelinin önemli bir kısmının *bypass* edilmesi, yani dolaylı da olsa gelir ve müşteri kaybı riski anlamına geliyor.

Kripto ve fintech tarafı ise ‘skinny hesap’ fikrine görece olumlu yaklaşıyor. Düzenleyici belirsizlikleri göze alsalar da, *ödeme verimliliği* ve *maliyet avantajı* nedeniyle Fed altyapısına doğrudan bağlantının gerekli olduğunu savunuyorlar. Bankalar ise kripto şirketlerinin hâlâ geleneksel bankalara göre *daha gevşek denetime* tabi olduğunu, bu nedenle aynı ödeme altyapısına *eşit statüde* alınmalarının adil olmayacağını ileri sürerek karşı cephe oluşturuyor.

Dijital varlık sektörü ile bankalar arasındaki gerilim, başlangıçta *stablecoin faiz programları* ve benzeri ürünler etrafında şekillenmişti. Şimdi ise tartışma, Fed’in ‘skinny hesap’ planları ve genel ödeme altyapısına erişim konusuna kadar genişlemiş durumda. Piyasa araştırma kuruluşlarının görüştüğü kripto sektörü temsilcileri, söz konusu doğrudan erişim planını ağırlıklı olarak olumlu karşılarken; banka temsilcileri “daha az regüle edilen kripto şirketlerinin, aynı ödeme ve mutabakat sisteminde yer almasının sistemik risk doğurabileceği” uyarısında bulunuyor.

İlerici çizgideki düşünce kuruluşu Better Markets’ın CEO’su Dennis Kelleher, Fed’in ‘skinny hesap’ tasarısını “kripto sektörüne yönelik *ölçüsüz bir ayrıcalık* ve Fed’in görev alanını gerekçesiz şekilde genişleten bir hamle” şeklinde nitelendirdi. Kelleher’e göre bu adım, Fed’in *temel misyonunu* zedeleyebilir. Bu açıklamalar, geleneksel finans cephesinin, ‘kamusal altyapı’ niteliğindeki merkez bankası ödeme sistemini korumak için düzenleyici kurumlarla eşgüdümü artırdığını da gösteriyor.

ABD banka sektörü, hem OCC’nin kripto ‘banka lisansı’ gündeminde hem de Fed’in ödeme sistemlerine erişim tartışmalarında, net biçimde ‘*hız kesme*’ politikasını savunuyor. Açık söylemde *finansal istikrar* ve *tüketici koruması* öne çıkarken, perde arkasında stabil kripto paralar ve DeFi(DeFi) başta olmak üzere geniş kripto ekosisteminin, geleneksel *mevduat, ödeme ve varlık yönetimi* alanlarını adım adım daraltmasına karşı büyüyen bir endişe bulunuyor.

Bu sırada küresel kripto para piyasa değeri 1 haftalık periyotta yaklaşık 2,3 trilyon dolar (yaklaşık 3.325 trilyon won) seviyesini koruyor. *Düzenleyici belirsizlikler* ile *geleneksel finansın direnci* devam etse de, kripto paraların artık başlı başına büyük bir *varlık sınıfı* haline geldiği gerçeği değişmiş değil. Ancak ABD’de kripto ‘banka lisansları’ ve Fed ödeme ağına erişim konularında yaşanan bu çekişmenin uzun bir *regülasyon savaşı*na dönüşmesi halinde, kripto sektörünün kurumsal entegrasyon hızı ve iş modelleri, bir süre daha ‘*düzenleyici risk*’ ekseninde şekillenmeye devam edecek gibi görünüyor.