Bitcoin(BTC) vadeli işlemlerinde açık pozisyon 2 yılın dibinde: Boğa piyasası bitti mi, yoksa korku kaynaklı düzeltme mi?

비트코ин(BTC) 선фюр саркысының микелтек келишім көлемі 2 жыл ішіндеги ен төмеңгі денгейге түсіп, кейбір инвесторлар арасында болш күшті нарықтың аяқталу ықтималдығы талқылана бастады. Бірақ доллар бойынша көрсеткіштерден бөлек, ‘биткоин негізіндегі’ левередж сұранысы айтарлықтай азаймағаны байқалады. Сол себепті қазіргі түзету ‘құрылымдық сұраныс құлдырауы’ емес, көбіне ‘қорқыныш пен мәжбүрлі жабылу’ үстем болған кезең деген талдау да күшейіп тұр.

Соңғы бір аптада биткоин бағасы 72 000 доллар деңгейін анық бұзып өте алмай, құбылмалы саудасын жалғастыруда. Осы аралықта биткоин фьючерстеріндегі жалпы ‘микелтек келісім(open interest)’ қарашадан бергі ең төменгі межеге түсті. Бұл 60 000 доллар тұсындағы қолдау деңгейі қайтадан сыналуы мүмкін деген алаңдаушылықты күшейтті.

CoinGlass деректері бойынша, биткоин фьючерстеріндегі жалпы микелтек келісім сомасы бейсенбі жағдайында 34 млрд доллар шамасында, яғни бір ай бұрынғы деңгейден 28% төмен. Сандарға қарағанда левереджге сұраныс қатты қысқарғандай әсер қалдырады. Алайда бұл көлемді биткоин санына шаққанда шамамен 502 450BTC деңгейінде қалып, ‘елеулі өзгеріс жоқ’ екені көрінеді.

Бұл жағдай биткоин бағасы төмендеген сайын доллармен есептегендегі құн қысқарғанын, бірақ нарықтағы ‘левередж көлемі’ айтарлықтай азаймағанын көрсетеді. Сол кезеңде мәжбүрлі жабылулар жалпы 5,2 млрд долларға жетіп, микелтек келісім қысқаруының елеулі бөлігі ‘стоп-лосс’ пен ликвидация есебінен болғанын айқындайды.

Соңғы бір айда биткоин шамамен 28% арзандады. Ал ‘қауіпсіз актив’ саналатын алтын 5 000 доллар психологиялық қолдауын қайтадан иеленді, S&P500 индексі де тарихи максимумнан небәрі 1% ғана төмен деңгейде тұр. Осылайша ‘нарық декуплингі’ тереңдеп, дәстүрлі активтерге қарағанда тек биткоин қатты түзетуден өтіп отыр.

Кейбір сарапшылар мұны АҚШ еңбек нарығының әлсіреу белгілерімен байланыстырады. АҚШ Еңбек министрлігі 2025 жылы жаңадан құрылған жұмыс орындары саны 181 000-мен шектелгенін хабарлады. Бұл бұрынғы болжамдардан әлсіз көрсеткіш. Ақ үй болса, бұл деректі аса қатты алаңдауға негіз емес деп отыр. BBC мәліметінше, билік ‘иммиграциялық саясаттың әсерінен халық саны өсімі баяулағандықтан, АҚШ-қа жыл сайын керек қосымша жұмыс орындарының мөлшері де азайды’ деген уәжбен нарықты тыныштандыруға тырысуда.

Тарихқа көз жүгіртсек, 2020 жылғы 13 наурызда биткоин бағасы бір күнде 52% құлдыраған сәт – коронавирустық пандемия үрейі мен жаппай жұмыссыздық қаупі шегіне жеткен кезең болатын. Қазіргі таңда да өсімнің баяулауы қайтадан күн тәртібіне шыққасын, АҚШ Федералды резерв жүйесі(Fed, ФРЖ) базалық мөлшерлемені күтпеген жерден жылдам төмендетуі мүмкін деген пікір бар. Теория бойынша мөлшерлеменің құлдырауы компаниялар мен тұтынушылар үшін қаржыландыру құнын арзандатып, ‘қауіпті активтер’ тартымдылығын қайта арттыруы тиіс. Бірақ бұл жолы акциялар мен алтынға қарағанда, биткоин ғана сенім дағдарысынан толық шыға алмай тұрғандай.

Фьючерс нарығындағы жағдай да осы көңіл күйді айқын көрсетеді. Laevitas.ch дерегінше, биткоин фьючерстеріндегі жылдықталған ‘фандинг мөлшерлеме’ соңғы 4 ай бойы ‘бейтарап деңгей’ саналатын жылына 12% межесінен төмен қалып отыр. Осы аптада минус аймағынан біршама жоғарылағанымен, бұны ‘жаңа күшті нарық қайта басталды’ деуге әлі ерте.

Фандингтің төмен болуы ‘лонг(сатып алу) левередж позицияларына’ сұраныстың әлсіз екенін білдіреді. Яғни трейдерлер ‘агрессивті өсімге’ бәс тігуден тартынуда. Бұған қосымша, опцион нарығындағы көрініс те көңіл көншітпейді.

Laevitas статистикасына сәйкес, Deribit биржасындағы 30 күндік биткоин опциондарының ‘дельта скью(delta skew)’ көрсеткіші бейсенбі күні 22% деңгейіне дейін өсті. Бұл пут-опцион(сату құқығы) сыйақыларының колл-опцион(сатып алу құқығы) сыйақыларынан айтарлықтай жоғары екенін көрсетеді. Әдетте -6% бен +6% арасында сақталатын ‘тепе-теңдік диапазонынан’ едәуір асып кеткен мән. Бұл қатысушылардың қысқа мерзімде ‘өсу тәуекелінен гөрі, құлдырау қаупін’ маңыздырақ деп сезінетінін білдіреді. Соңғы рет бұл скью айқын ‘күшті сигналға’ 2025 жылдың мамырында айналған еді. Ол кезде биткоин 75 000 долларды қайта сынап, кейін 93 000 доллар деңгейін де қалпына келтірген болатын.

Бір қызығы, осындай әлсіз фьючерс және опцион көрсеткіштеріне қарамастан, АҚШ-тағы биткоин ‘спот ETF’ өнімдерінің орташа күндік сауда көлемі әлі де шамамен 5,4 млрд доллар деңгейінде. Бұл биткоин ETF-тері институционалдық портфельдерде ‘жеке актив класы’ ретінде бекігенін көрсетеді. Сонымен қатар қысқа мерзімді баға түзетулері ‘институционалдық сұраныстың толық жоғалуына’ әкелген жоқ дегенге меңзейді.

Қазір ‘нақты қай деңгейден сатып алушылар белсенді қайта оралады’ дегенді дөп басып айту қиын. Дегенмен сарапшылардың басым бөлігі биткоинге сенімнің қалпына келуі ауа райы ‘АҚШ еңбек нарығы деректері мен жалпы экономикалық бағыт’ айқынырақ болған кезеңге сай келуі ықтимал деп санайды. Егер жұмыс орындары күрт қысқарса, қауіпті активтердің барлығы қайтадан қысымға түсуі мүмкін. Ал ‘жұмсақ қону’ сценарийі расталса, бүгінгі биткоиннің артта қалуы керісінше ‘қалпына келу раллисі’ үшін күш жинау сәтіне айналуы ықтимал деген пікірлер айтылуда.

Жақын арада биткоин нарығы ‘левередж деңгейі айтарлықтай қысқармаған’ күйде қалады деген болжам басым. Мұндай жағдайда баға ‘фандинг көрсеткіштері, опцион скьюы сияқты дериватив индикаторларына’ және ‘АҚШ еңбек нарығы мен мөлшерлеме траекториясы’ тәрізді макро факторларға аса сезімтал болмақ. Көп талдаушының ойынша, болш күшті нарық толығымен аяқталды деп кесіп айтуға әлі ерте. Қазіргі жағдайды ‘левередж сақталғанымен, көңіл күй әлсіреген түзету кезеңі’ ме, әлде ‘қауіпті активтердің барлығына ортақ алдын ала ескерту сигналы’ ма деген сұрақ айқындайтын фазада тұрмыз деген тұжырым жиі айтылып жүр.