Putin: "Rus gemilerine el konulursa Avrupa gemilerine misilleme yaparız"

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin(Vladimir Putin), Avrupalı ülkelerin Rus gemilerine el koyması halinde Avrupa gemilerine de aynı şekilde karşılık verebileceklerini söyledi.

Putin, 12'sinde (yerel saatle) Sahalin açıklarında bulunan Varyag kruvazöründe bir deniz kuvvetleri tatbikatını izlerken, Batı'nın Rus ticaret gemilerine yönelik denetimlerini "korsanlık ve haydutluk" olarak nitelendirdi. Reuters'e göre Putin, "Bu fiilen uygulanmaya başlarsa, bizim de aynı şekilde karşılık vermekten başka çaremiz kalmaz" dedi.

Putin'in karşılık vereceği bölgeyi yalnızca Avrupalı ülkelerin Rus gemilerini denetlediği sularla sınırlamadığı görüldü. Devlet başkanı, "gerekli ve uygun gördüğümüz her yerde" karşılık verebileceklerini belirtti.

Açıklama, Avrupalı ülkelerin Rusya'ya ait olduğu iddia edilen "gölge filo" gemilerini denetlediği bir dönemde geldi. Gölge filo, Rus petrolüne uygulanan fiyat tavanını ve yaptırımları aşmak için kullanıldığı öne sürülen gemi ağını tanımlamak için Batı tarafından kullanılan bir terim.

Avrupa Birliği (AB), Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Rus enerji ithalatına ve finansal işlemlere yönelik kısıtlamaları giderek genişletti. AB Konseyi, 23 Temmuz'da 21'inci Rusya yaptırım paketini kabul ederek gölge filoyla bağlantılı 41 gemiyi daha yaptırım listesine ekledi.

Bu adımla yaptırım kapsamındaki gemi sayısı önceki 632'den daha da arttı. Yaptırım listesine giren gemiler genellikle AB limanlarını kullanamıyor ve ilgili hizmetlere erişimi kısıtlanıyor, bu da Rus petrolünün taşınmasını zorlaştırabiliyor.

AB, gölge filonun yalnızca yaptırımlardan kaçınmakla kalmayıp deniz güvenliği, çevre, deniz altı altyapısı ve uluslararası deniz ticareti düzeni açısından da risk oluşturduğu görüşünde. Rusya ise Avrupalı ülkelerin gemi denetimi ve el koyma tartışmalarını uluslararası deniz hukukunu ihlal eden bir ekonomik baskı biçimi olarak görüyor.

Avrupa Komisyonu (European Commission), 21'inci yaptırım paketinin başlıca hedefleri arasında enerji, finansal hizmetler, kripto para, ticaret ve Rusya'nın savunma sanayisini sıraladı. Finans alanında bankalar, önde gelen finansal kuruluşlar ve Rusya'nın sınır ötesi ödeme ağına yönelik yeni belirlemeler de yer aldı.

Ancak Putin'in gemi el koyma açıklamasını doğrudan kripto para piyasasıyla ilişkilendiren yeni bir ayrıntı henüz doğrulanmadı. Kripto para, Rusya'ya yönelik yaptırımların finans ve ödeme altyapısının tamamına yayıldığı süreçte yaptırım kapsamına dahil edilen alanlardan biri.

Denizde gerçek anlamda el koyma ve karşılık verme adımları birbirini izlerse bu durum yalnızca gemi seferlerini değil, enerji taşımacılığını, sigortayı ve liman kullanımını da etkileyebilir. Gemi sahiplerinin, yük sahiplerinin, sigorta şirketlerinin ve liman işletmecilerinin de yaptırım kapsamında olup olmadıklarını ve sefer risklerini birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Daha önce Karadeniz ve Azak Denizi'nde 159 Rus gemisinin saldırıya uğradığı iddia edilmiş, Avrupa'da buğday fiyatları yüzde 7 artmış ve deniz kaynaklı çatışmalar lojistik ile emtia piyasalarına da sıçramıştı. Bu son uyarı, Rusya ile Batı arasındaki deniz anlaşmazlığının askeri saldırıların ötesine geçip gemi el koyma ve varlık tasfiyesi sorununa kadar genişleyebileceğini gösteriyor.

Batı, gölge filo denetimlerini yaptırımların uygulanması olarak tanımlarken Rusya bunu kendi gemilerine ve yüklerine yönelik bir yağma olarak nitelendiriyor. İki tarafın da fiilen el koymaya başlaması halinde deniz yollarındaki denetim ve misilleme düzeyinin tartışmanın odağına oturması bekleniyor.