Bitcoin(BTC) teminatlı kredide artık kredi notu değil teminat oranı belirleyici

Bitcoin(BTC) teminat gösterilerek kredi notu yerine teminat değeri ve teminat/kredi oranına (LTV) göre dolar ya da USD Coin(USDC) borç veren ürünler ABD ve Kanada piyasasında hızla yaygınlaşıyor. Aynı kripto teminatlı yapıya dayansa da tüketici kredisi, zincir üstü (on-chain) kredi ve konut kredisi arasında kredi sorgusu şartı ve likidasyon koşulları birbirinden farklı kurgulanıyor.

Strike, bitcoin teminatlı kredi sayfasında yıllık ‘%9,5’tan başlayan APR, en fazla ‘%50’ başlangıç LTV’si, sıfır açılış ücreti ve kredi sorgusu şartı aranmadığını duyuruyor. Minimum kredi tutarı 10 bin dolar olarak belirlenmiş durumda.

APX Lending de kredi sorgusu yapmadan yüzde 20 ile yüzde 60 arasında değişen LTV aralığında kredi sunduğunu açıklıyor. Şirketin ABD’deki minimum kredi büyüklüğü 25 bin USDC seviyesinde.

Figure ise bitcoin, Ethereum(ETH) ve Solana(SOL) teminatlı 12 aylık kredi ürününü öne çıkarıyor. Yüzde 50 LTV baz alındığında faiz oranı yüzde 8,91, APR yüzde 9,999 olarak uygulanıyor; en yüksek başlangıç LTV’si ise yüzde 75’e kadar çıkabiliyor.

Figure, kredi uygunluğunun geleneksel kredi notuna değil kripto teminatına dayandığını belirtiyor. Şirket yine de diğer kredi kuruluşlarındaki mevcut durumu teyit etmek için ‘soft’ kredi sorgusu yaptığını da ekliyor.

Coinbase(COIN) bazı ABD’li kullanıcılarına kripto teminatlı kredi imkânı sunuyor. Şirketin yardım sayfasına göre bitcoin teminatıyla en fazla 5 milyon USDC’ye kadar kredi çekilebiliyor; hizmet New York hariç ABD’de kimliği doğrulanmış kullanıcılarla sınırlı tutuluyor.

Coinbase’in kredi ürünü, Base ağı üzerindeki Morpho zincir üstü kredi protokolü aracılığıyla işletiliyor. Coinbase, Ocak ayında X hesabından yaptığı paylaşımda 1 milyar dolardan fazla USDC’nin kripto teminatlı kredi olarak kullanımda olduğunu açıklamıştı.

Ledn, resmi internet sitesinde yüzde 9,25 ile yüzde 11,49 arasında değişen APR oranlarını ve 11 milyar doları aşan toplam kullandırılmış kredi hacmini paylaşıyor. Şirketin araştırma verilerine göre ankete katılan bin 244 bitcoin sahibinin yüzde 88’i teminatlı kredi seçeneğini değerlendirebileceğini söylerken, hâlihazırda bu ürünü kullananların oranı yüzde 14’te kaldı.

Bitcoin teminatlı kredilerin özünde, borçlunun geçmiş kredi sicilinden çok teminatın yeterliliği yatıyor. LTV, teminat değerine oranla kredi miktarını gösteriyor; bitcoin fiyatı düştüğünde aynı kredi tutarı için LTV otomatik olarak yükseliyor.

Bu yapı, geleneksel finansta fiyatların gerilediği dönemlerde ek teminat talebine ya da zorunlu satışa yol açabilen ipotekli kredi mantığına benziyor. Ancak teminatın hisse senedi ya da gayrimenkul yerine oynaklığı yüksek bir kripto varlık olması, risk yönetiminin çok daha sık aralıklarla ve sıkı işletilmesini gerektiriyor.

Strike, LTV yüzde 70’e ulaştığında margin call, yüzde 85’te ise kısmi likidasyon uyguluyor. APX Lending, LTV’nin yüzde 90’ı geçmesi halinde likidasyon riski doğabileceğini belirtirken, Coinbase de LTV yüzde 86’ya ulaştığında likidasyon riskinin arttığını açıklıyor.

Bitcoin teminatlı kredileri doğrudan ‘kredi notu aranmayan kredi’ kategorisine sokmak yanıltıcı olabilir. Better’ın Coinbase iş birliğiyle sunduğu konut kredisi ürünü, bitcoin veya USDC’yi peşinat teminatı olarak kabul etse de en az 680 FICO puanı şartı koyuyor.

Coinbase ve Better, 26 Mart’ta (yerel saatle) bitcoin ya da USDC teminatıyla peşinat sağlanmasına imkân tanıyan Fannie Mae bağlantılı yapıyı duyurdu. Konut kredisi, tüketici kredisi ya da zincir üstü krediye kıyasla geleneksel finans mevzuatından ve kredi değerlendirme sürecinden çok daha fazla etkileniyor.

Sektör temsilcileri bu ürün grubunu, ellerindeki bitcoin’i satmadan likidite yaratmanın bir yolu olarak tanıtıyor. Buna karşılık kredi limiti, maliyet, saklama yöntemi ve likidasyon koşulları platformdan platforma değiştiği için borçlunun üstlendiği riski tek bir ölçütle karşılaştırmak güç.

Türk okuyucular için asıl kritik nokta, kredi notunun yerini alıp almadığından çok teminat değerindeki dalgalanmanın doğrudan kredi riskine dönüşmesi. Strike hizmetini ABD’nin bazı eyaletlerinde, Coinbase New York hariç ABD’de, APX Lending ise ABD ve Kanada’da sunuyor; dolayısıyla yerel erişilebilirlik ve düzenleyici durumun her ürün için ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekiyor.