2,2 trilyon wonluk esnaf kredi puanlaması bankalarda başladı

Güney Kore'de sekiz banka, esnaf ve küçük işletmelerin kredi başvurularını değerlendirirken ciro, faaliyet alanı ve bulunduğu ticaret bölgesi gibi finansal olmayan verileri de hesaba katan özel bir kredi puanlama sistemini uygulamaya soktu.

Kore Finansal Hizmetler Komisyonu (FSC), KB Kookmin, IBK Industrial Bank of Korea, NongHyup, BNK Busan, Shinhan, Woori, Jeju ve Hana Bank'ın 31 Ağustos'tan (Kore saatiyle) itibaren esnafa özel kredi puanlama sistemi 'SCB'nin (Small Business Credit Scoring Model) pilot uygulamasını başlattığını duyurdu. FSC Başkanı Lee Eok-won(Lee Eok-won), 2'sinde IBK Industrial Bank of Korea'nın Gwanghwamun şubesini ziyaret ederek pilot sürecin durumunu yerinde inceledi.

Gyeongnam, Gwangju, Suhyup, iM, Jeonbuk, Kakao Bank, K bank ve Toss Bank gibi sekiz banka da yılın ikinci yarısında sırayla sisteme dahil olacak. FSC'nin pilot dönem için belirlediği toplam hedef büyüklük 2,2 trilyon won civarında.

SCB, mevcut finansal işlem geçmişi ve geri ödeme gücüne dayalı değerlendirmeye, işletmenin büyüme potansiyelini ayrı bir eksen olarak ekliyor. Değerlendirmede ciro seyri, faaliyet alanı, ticaret bölgesi, işletmenin sürekliliği, faaliyet süresi, çalışan sayısı, müşteri bilinirliği ve talep gibi unsurlar kullanılıyor.

Dağıtım platformları üzerinden iş yapan esnaf için ziyaret ve tekrar ziyaret sayısı, favorilere eklenme gibi veriler de değerlendirmeye girebiliyor. Teminat ve kredi notu ağırlıklı mevcut değerlendirme yöntemine kıyasla kullanılan veri yelpazesini genişleten bu sistem, hükümetin sürdürdüğü esnaf kredi değerlendirme sisteminin yenilenmesi çalışmasının bir devamı olarak yorumlanıyor.

İşleyiş modelinde Kore Kredi Bilgi Hizmetleri (KCIS) büyüme notunu hesaplıyor, kredi derecelendirme kuruluşları ise bu notu mevcut kredi notuyla birleştirerek 'büyüme kredi notu' oluşturuyor. Bankalar bu notu fiili kredi değerlendirme sürecinde kullanıyor.

Büyüme notu toplam 10 kademeye ayrılıyor. Sektörel farklılıkları yansıtmak için dört segmente bölünen sistemde ciro büyüme oranı ve yıllık ciro büyüklüğü gibi ölçütler büyüme durumunu belirliyor.

Uygulama biçimi bankadan bankaya değişiyor. Bazı bankalar, SCB'de yüksek not alan borçluların iç strateji notunu bir kademe yükselterek bu kişileri kredi onayı alabilecek aralığa taşıyor.

Söz konusu banka SCB'yi şu an öncelikle kredi onay stratejisinde kullanıyor ve ayrı bir faiz ya da limit avantajı uygulamıyor. Ancak SCB'de yüksek not alan borçlulara ek kredi limiti tanıma seçeneğini değerlendiriyor ve bunu Eylül ayı içinde hayata geçirmeyi planlıyor.

Başka bir banka ise SCB'de üst kademe not alan borçlulara kredi limitinde avantaj tanıyor ve destek kapsamını genişletiyor. Bu bankalar mevcut kredi notu ve kredi değerlendirme sürecini korurken SCB sonucunu ek olarak inceleyerek işletmenin büyüme potansiyelini tamamlayıcı şekilde değerlendiriyor.

Bankacılık sektöründen yetkililer, SCB'nin mevcut kredi notunun yerine geçen bağımsız bir ölçüt değil, ek bir değerlendirme göstergesi olarak kullanıldığını belirtiyor. Bir banka yetkilisi, "Önceden başvuru sahibinin kişisel kredi bilgisi ve mali verileri esas alınarak değerlendirme yapılıyordu; SCB'nin devreye girmesiyle ciro seyri, faaliyet sürekliliği ve büyüme potansiyeli gibi işletmeye özgü bilgileri de ek olarak dikkate alabiliyoruz" dedi. Bu açıklama, sistemin mevcut değerlendirme sürecine ek bir katman eklediğini gösteriyor.

SCB büyüme notunun yüksek olması kredinin otomatik olarak onaylanacağı anlamına gelmiyor. Bankalar mevcut kredi notunu, geri ödeme gücünü ve kendi iç kredi politikalarını birlikte değerlendiriyor.

SCB notu yüksek olsa da gecikme geçmişi, aşırı borçluluk ya da yetersiz geri ödeme gücü tespit edilirse kredi sınırlandırılabiliyor ya da avantajlı uygulamalar dışında tutulabiliyor. Bankacılık sektörü için hazırlanan SCB uygulama rehberi de yalnızca SCB sonucuna dayanarak kredi onayının otomatik verildiği bir değerlendirme sistemi kurulmasını engelliyor.

FSC'nin paylaştığı ön değerlendirme örneklerinden birinde, mevcut kredi değerlendirmesinde 7. kademe not alarak kredisi reddedilen bir kahve dükkânı işletmecisinin SCB'nin devreye girmesiyle 6. kademeye yükseldiği ve kredi onayı aldığı belirtildi. Bir online platform bayisi ise SCB'de üst kademe not aldığı için 1,0 puanlık ek faiz indirimi kazandı ve yüzde 3'lü faiz oranıyla 30 milyon won işletme sermayesi kullanabildi.

Bir toptan-perakende işletmecisinin kredi kullanabileceği tutar yaklaşık 30 milyon won'dan 40 milyon won'a çıktı ve yaklaşık 0,7 puanlık faiz avantajı uygulandı. Bankaların ilgili mevzuata ve iç prosedürlere uyarak, makul gerekçelerle SCB üzerinden kredi kullandırdığı durumlarda, sonrasında sorun ya da zarar oluşması tek başına yaptırım nedeni sayılmayacak şekilde bir muafiyet mekanizması da oluşturuldu.

Bu pilot uygulama, FSC'nin daha önce 2'sinde IBK Industrial Bank of Korea'da esnafa özel kredi değerlendirme pilot sürecine ilişkin saha ziyareti yapacağını duyurduğu takvimin devamı niteliğinde. FSC, SCB'yi 2026 yılının Ekim ayından itibaren bankacılık sektöründeki bireysel işletme sahiplerine yönelik Saitdol Kredisi'nde (사잇돌대출), 2027 yılından itibaren de bölgesel kredi garanti fonlarının teminat değerlendirmesinde kullanmayı planlıyor.